Obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce przepisy ko\u015bcielne stawiaj\u0105 w centrum dobro poszkodowanych oraz ochron\u0119 dzieci i m\u0142odzie\u017cy, dlatego jasno m\u00f3wi\u0105 o potrzebie wsp\u00f3\u0142pracy z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi w tej sprawie, wa\u017cnej zar\u00f3wno dla zranionej wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a, jak i dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 przypomina ks. dr Jan Dohnalik, wyk\u0142adowca na Wydziale Prawa Kanonicznego UKSW w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n
Poni\u017cej publikujemy analiz\u0119 autorstwa ks. dr. Jana Dohnalika, kanclerza kurii Ordynariatu Polowego oraz delegata biskupa polowego ds. ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy:<\/p>\n\n\n\n
Obowi\u0105zki prze\u0142o\u017conego ko\u015bcielnego w sprawie pedofilii: procedury kanoniczne i wsp\u00f3\u0142praca z organami pa\u0144stwa<\/strong><\/p>\n\n\n\n Par\u0119 tygodni temu (16.02.2016) ukaza\u0142y si\u0119 w serwisie Katolickiej Agencji Informacyjnej, a potem w innych mediach katolickich, opinie na temat obowi\u0105zku zg\u0142aszania przypadk\u00f3w pedofilii, kt\u00f3re wprowadzi\u0142y wiele zamieszania i nieporozumie\u0144. Tymczasem Stolica Apostolska od kilkunastu lat wprowadza niestrudzenie zasady przejrzysto\u015bci, \u015bcis\u0142ego przestrzegania norm prawa kanonicznego i pa\u0144stwowego oraz konsekwentnego dzia\u0142ania na rzecz obrony ma\u0142oletnich przed pedofili\u0105 i molestowaniem seksualnym. Taka postawa zosta\u0142a przyj\u0119ta r\u00f3wnie\u017c przez Konferencj\u0119 Episkopatu Polski, kt\u00f3ra przygotowa\u0142a w\u0142asne wytyczne dotycz\u0105ce odpowiedzi na wykorzystywanie seksualne dzieci i m\u0142odzie\u017cy przez duchownych. Obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy Ko\u015bcio\u0142a w Polsce, zatwierdzone uprzednio w Watykanie, stawiaj\u0105 w centrum dobro poszkodowanych oraz ochron\u0119 dzieci i m\u0142odzie\u017cy. M\u00f3wi\u0105 tak\u017ce jasno o potrzebie wsp\u00f3\u0142pracy z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi w tej sprawie, wa\u017cnej zar\u00f3wno dla zranionej wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a, jak i dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Wskazania papie\u017cy<\/strong><\/p>\n\n\n\n W 2011 roku, na polecenie papie\u017ca Benedykta XVI zosta\u0142 wydany ok\u00f3lnik Kongregacji Nauki Wiary w sprawie przygotowania wytycznych poszczeg\u00f3lnych konferencji biskup\u00f3w dotycz\u0105cych sposob\u00f3w post\u0119powania w przypadku nadu\u017cy\u0107 seksualnych pope\u0142nionych przez duchownych wobec os\u00f3b niepe\u0142noletnich. Obowi\u0105zywa\u0142y ju\u017c wtedy od 10 lat normy kanoniczne opublikowane przez Jana Paw\u0142a II w 2001 roku (zaktualizowane w roku 2010). Jednak Benedykt XVI uzna\u0142, \u017ce potrzebne jest opracowanie przez krajowe konferencje biskup\u00f3w w\u0142asnych zasad i wskaz\u00f3wek, kt\u00f3re uwzgl\u0119dni\u0142yby specyfik\u0119 danego pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa. Zosta\u0142o wyznaczonych pi\u0119\u0107 podstawowych temat\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142y zosta\u0107 uwzgl\u0119dnione w przepisach partykularnych.<\/p>\n\n\n\n Dwie pierwsze zasady post\u0119powania, kt\u00f3re ok\u00f3lnik stawia w centrum rozwa\u017ca\u0144, to: 1. gotowo\u015b\u0107 wys\u0142uchania i pomocy dla ofiar przest\u0119pstw seksualnych oraz 2. zapewnienie ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Pomoc poszkodowanym i ochrona ma\u0142oletnich \u2013 to dwie kluczowe postawy zar\u00f3wno w podej\u015bciu duszpasterskim Ko\u015bcio\u0142a, jak i w stosowaniu norm prawa kanonicznego.<\/p>\n\n\n\n W tej perspektywie dokument wspomina o trzecim wymiarze dzia\u0142a\u0144, jakim jest formacja kap\u0142a\u0144ska i zakonna. W kszta\u0142ceniu przysz\u0142ych duchownych nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 te zagadnienia oraz eliminowa\u0107 postawy, kt\u00f3re mog\u0142yby sta\u0107 si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci \u017ar\u00f3d\u0142em nadu\u017cy\u0107. W tej dziedzinie nie wolno nam zapomina\u0107 s\u0142\u00f3w papie\u017ca Jana Paw\u0142a II, wypowiedzianych do kardyna\u0142\u00f3w ameryka\u0144skich po ujawnieniu skandalu w Bostonie: \u201eNie ma miejsca w kap\u0142a\u0144stwie i w \u017cyciu zakonnym dla tego, kto by krzywdzi\u0142 m\u0142odych\u201d.<\/p>\n\n\n\n Czwartym aspektem poruszonym przez Kongregacj\u0119 jest towarzyszenie kap\u0142anom przez biskupa. Prze\u0142o\u017cony ko\u015bcielny ma zadba\u0107, aby duchowni zostali pouczeni o normach prawa kanonicznego i pa\u0144stwowego oraz zapewni\u0107 ich przestrzeganie. W tym punkcie ok\u00f3lnik przypomina, \u017ce w trosce o dobro dzieci i m\u0142odzie\u017cy istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u201ezapobiegawczego ograniczenia wykonywania pos\u0142ugi kap\u0142a\u0144skiej w oczekiwaniu na wyja\u015bnienie oskar\u017ce\u0144\u201d.<\/p>\n\n\n\n Pi\u0105tym i ostatnim zagadnieniem wyeksponowanym w ok\u00f3lniku Kongregacji Nauki Wiary z 2011 roku jest potrzeba wsp\u00f3\u0142pracy z w\u0142adzami \u015bwieckimi, tak\u017ce poprzez zachowanie przepis\u00f3w pa\u0144stwowych dotycz\u0105cych obowi\u0105zku zg\u0142aszania przest\u0119pstwa odpowiednim organom \u015bcigania. Kongregacja podkre\u015bla, \u017ce \u201echocia\u017c relacje z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi nie s\u0105 jednakowe w poszczeg\u00f3lnych krajach, niemniej jednak wa\u017cna jest wsp\u00f3\u0142praca z nimi w zakresie w\u0142asnych kompetencji\u201d. Tak\u017ce w tej sprawie trzeba pami\u0119ta\u0107 o naczelnej zasadzie pomocy poszkodowanym, kt\u00f3ra powinna si\u0119 przejawia\u0107 mi\u0119dzy innymi udzielaniem pomocy prawnej. Ponadto wsp\u00f3\u0142praca z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi jest konieczna do zapewnienia ochrony potencjalnych ofiar. W sprawie obrony dzieci przed zagro\u017ceniem wykorzystywania seksualnego pa\u0144stwo powinno by\u0107 postrzegane jako wielki sojusznik Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Wytyczne Ko\u015bcio\u0142a w Polsce<\/strong><\/p>\n\n\n\n W 2015 roku zosta\u0142y ostatecznie opublikowane \u201eWytyczne Konferencji Episkopatu Polski dotycz\u0105ce wst\u0119pnego dochodzenia kanonicznego w przypadku oskar\u017ce\u0144 duchownych o czyny przeciwko sz\u00f3stemu przykazaniu Dekalogu z osob\u0105 niepe\u0142noletni\u0105 poni\u017cej osiemnastego roku \u017cycia\u201d wraz z trzema aneksami. Pod d\u0142ug\u0105 nazw\u0105 kryje si\u0119 niezwykle istotny dokument, kt\u00f3ry jest odpowiedzi\u0105 na watyka\u0144ski ok\u00f3lnik i uwzgl\u0119dnia jego g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenia. Pomocy poszkodowanym jest po\u015bwi\u0119cony pierwszy aneks do wytycznych. Wed\u0142ug jego zapis\u00f3w, podstawowym obowi\u0105zkiem prze\u0142o\u017conego jest \u201eudzielenie pomocy duchowej i psychologicznej ofierze nadu\u017cycia seksualnego, a w razie potrzeby tak\u017ce konsultacji prawnej\u201d a kolejnym \u201epodj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 zmierzaj\u0105cych do uniemo\u017cliwienia ewentualnej kontynuacji przest\u0119pstwa i zapewnienia ofierze poczucia bezpiecze\u0144stwa\u201d (Wytyczne, Aneks I. Pomoc ofiarom, art. 1).<\/p>\n\n\n\n W perspektywie zasady pierwsze\u0144stwa ofiar nale\u017cy postrzega\u0107 tak\u017ce art. 4 wytycznych, w kt\u00f3rym czytamy, \u017ce \u201eosobie oskar\u017caj\u0105cej nale\u017cy wyra\u017anie przypomnie\u0107 o jej prawie do z\u0142o\u017cenia doniesienia do organ\u00f3w \u015bcigania, zgodnie z wszystkimi przepisami prawa polskiego\u201d. Mowa jest o pozytywnym dzia\u0142aniu, jakim jest \u201ewyra\u017ane przypomnienie\u201d, a nie tylko o powstrzymaniu si\u0119 od dzia\u0142a\u0144 przeciwnych. Je\u015bli osoba poszkodowana bierze od pocz\u0105tku czynny udzia\u0142 w dochodzeniu oraz procesie, zazwyczaj u\u0142atwia to dotarcie do prawdy i ukaranie sprawcy. Dlatego wytyczne pozostawiaj\u0105 ofierze pierwsze\u0144stwo zg\u0142oszenia sprawy, sugeruj\u0105c na innym miejscu udzielenie jej odpowiedniej pomocy prawnej. Okazanie wsparcia w podj\u0119ciu krok\u00f3w prawnych wobec instytucji pa\u0144stwowych b\u0119dzie prostsze, je\u015bli kuria biskupia lub zakonna wsp\u00f3\u0142pracuje z prawnikami \u015bwieckimi. Godn\u0105 polecenia praktyk\u0105 niekt\u00f3rych kurii jest utworzenie odpowiedniego zespo\u0142u doradczego (np. komisji ds. ochrony ma\u0142oletnich), w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142by co najmniej jeden prawnik, potrafi\u0105cy nale\u017cycie oceni\u0107 sytuacj\u0119 od strony prawa pa\u0144stwowego.<\/p>\n\n\n\n Dochodzenie wst\u0119pne<\/strong><\/p>\n\n\n\n Prze\u0142o\u017cony diecezjalny lub zakonny, kt\u00f3ry otrzyma wiarygodn\u0105 informacj\u0119 o podejrzeniu pope\u0142nienia przest\u0119pstwa, zgodnie z normami prawa kanonicznego ma obowi\u0105zek rozpocz\u0105\u0107 dochodzenie wst\u0119pne. Ta procedura, dok\u0142adnie opisana w aneksie II do polskich wytycznych, nie ma na celu pe\u0142nej oceny stopnia zawinienia sprawcy ani podj\u0119cia decyzji w sprawie wymierzenia mu kary. Dochodzenie wst\u0119pne ma jedynie ustali\u0107 podstawowe fakty dotycz\u0105ce domniemanego przest\u0119pstwa, a przynajmniej powa\u017cne prawdopodobie\u0144stwo jego pope\u0142nienia. Mo\u017cna je por\u00f3wna\u0107 z post\u0119powaniem przygotowawczym prowadzonym przez prokuratur\u0119 wed\u0142ug przepis\u00f3w prawa polskiego.<\/p>\n\n\n\n Delegat biskupa, kt\u00f3ry prowadzi dochodzenie wst\u0119pne, nie ma takich narz\u0119dzi \u015bledczych, jakimi dysponuj\u0105 pa\u0144stwowe organy \u015bcigania. Jednak delegat prze\u0142o\u017conego ko\u015bcielnego (lub zesp\u00f3\u0142 powo\u0142any do tego zadania) nie jest w tej sprawie bezradny i zdany wy\u0142\u0105cznie na plotki czy domys\u0142y. Prowadz\u0105cy dochodzenie wst\u0119pne dysponuje bowiem ca\u0142\u0105 gam\u0105 kanonicznych \u015brodk\u00f3w dowodowych. S\u0105 to przede wszystkim zeznania \u015bwiadk\u00f3w oraz dokumenty, ale nie nale\u017cy te\u017c wykluczy\u0107 innych mo\u017cliwych dowod\u00f3w przewidzianych przez Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 1526-1586 KPK). W przytoczonym wy\u017cej drugim aneksie do polskich wytycznych jest mowa o przes\u0142uchaniu duchownego a tak\u017ce os\u00f3b, kt\u00f3re posiadaj\u0105 wiedz\u0119 na temat domniemanego przest\u0119pstwa, jak r\u00f3wnie\u017c o przeprowadzeniu wizji lokalnej (art. 6). Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 te\u017c inne wskaz\u00f3wki i poszlaki, kt\u00f3re pomog\u0105 doprowadzi\u0107 do prawdy materialnej odno\u015bnie ewentualnego przest\u0119pstwa.<\/p>\n\n\n\n Ochrona dzieci i m\u0142odzie\u017cy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na etapie wst\u0119pnego rozeznawania sprawy biskup lub prze\u0142o\u017cony zakonny nie ma prawa wymierza\u0107 kar kanonicznych ksi\u0119dzu podejrzanemu o wykorzystywanie seksualne dzieci lub m\u0142odzie\u017cy. Podobnie jak w prawie pa\u0144stwowym, przed zako\u0144czeniem procesu obowi\u0105zuje domniemanie niewinno\u015bci. Jednak prze\u0142o\u017cony ma prawo \u2013 a nawet obowi\u0105zek \u2013 znacz\u0105co ograniczy\u0107 mo\u017cliwo\u015bci sprawowania pos\u0142ugi duszpasterskiej duchownemu podejrzanemu o krzywdzenie os\u00f3b ma\u0142oletnich. Zakres takich ogranicze\u0144 jest bardzo szeroki, gdy\u017c ordynariusz \u201emo\u017ce, w jakimkolwiek stadium procesu, oddali\u0107 oskar\u017conego od \u015bwi\u0119tej pos\u0142ugi lub jakiego\u015b urz\u0119du i zadania ko\u015bcielnego oraz nakaza\u0107 lub zakaza\u0107 pobytu w jakim\u015b miejscu lub terytorium, a nawet zabroni\u0107 publicznego uczestnictwa w Naj\u015bwi\u0119tszej Eucharystii\u201d (kan. 1722 KPK). Zgodnie z normami Stolicy Apostolskiej dotycz\u0105cymi najci\u0119\u017cszych przest\u0119pstw, tego typu \u015brodki zapobiegawcze mog\u0105 zosta\u0107 wprowadzone ju\u017c od pocz\u0105tku dochodzenia wst\u0119pnego. Kongregacja Nauki Wiary w pi\u015bmie skierowanym do prze\u0142o\u017conego zg\u0142aszaj\u0105cego wykorzystanie seksualne zazwyczaj nakazuje zastosowanie wobec duchownego ogranicze\u0144 dotycz\u0105cych jego dzia\u0142alno\u015bci lub wprowadzenie kolejnych, zawsze w celu ochrony os\u00f3b ma\u0142oletnich. Z perspektywy bezpiecze\u0144stwa dzieci i m\u0142odzie\u017cy ewentualna decyzja o przeniesieniu podejrzanego na inn\u0105 parafi\u0119 przed wyja\u015bnieniem oskar\u017ce\u0144, bez ograniczenia zakresu sprawowanej pos\u0142ugi duszpasterskiej, jest najgorszym rozwi\u0105zaniem, niezgodnym z duchem i liter\u0105 przepis\u00f3w kanonicznych. M\u00f3wi o tym wyra\u017anie papie\u017c Franciszek w wywiadzie udzielonym w czasie podr\u00f3\u017cy powrotnej z pielgrzymki do Meksyku w lutym bie\u017c\u0105cego roku: \u201eBiskup, kt\u00f3ry zmienia parafi\u0119 kap\u0142anowi, kiedy ma miejsce przypadek pedofilii jest nieodpowiedzialny i najlepsze co mo\u017ce zrobi\u0107, to z\u0142o\u017cy\u0107 rezygnacj\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n Prawo ko\u015bcielne a prawo pa\u0144stwowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wnioski dochodzenia wst\u0119pnego maj\u0105 zosta\u0107 zgodnie z prawem ko\u015bcielnym przekazane do Stolicy Apostolskiej, kt\u00f3ra mo\u017ce nakaza\u0107 rozpocz\u0119cie kanonicznego procesu karnego. Jednocze\u015bnie w polskich wytycznych widnieje istotny artyku\u0142 odno\u015bnie do zg\u0142oszenia przest\u0119pstwa w\u0142adzy \u015bwieckiej: \u201eWszelka dokumentacja wst\u0119pnego dochodzenia kanonicznego jest z zasady przeznaczona jedynie do wewn\u0119trznego u\u017cytku prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych, prowadz\u0105cych spraw\u0119. Prze\u0142o\u017cony winien jednak rozwa\u017cy\u0107, czy dokumentacja ta stanowi podstaw\u0119 do z\u0142o\u017cenia odr\u0119bnego doniesienia do w\u0142a\u015bciwych organ\u00f3w pa\u0144stwowych, zgodnie z prawem polskim\u201d (Wytyczne, art. 16). Biskup lub prze\u0142o\u017cony zakonny powinien wi\u0119c powa\u017cnie si\u0119 zastanowi\u0107, najlepiej z pomoc\u0105 kompetentnych prawnik\u00f3w, czy zgromadzone fakty oraz argumenty s\u0105 wystarczaj\u0105ce do z\u0142o\u017cenia doniesienia o pope\u0142nieniu przest\u0119pstwa. Powa\u017cnym motywem sk\u0142aniaj\u0105cym prze\u0142o\u017conego ko\u015bcielnego do zg\u0142oszenia sprawy instytucjom pa\u0144stwowym mo\u017ce by\u0107 u\u015bwiadomienie sobie konieczno\u015bci pog\u0142\u0119bionego \u015bledztwa przy u\u017cyciu metod jakie s\u0105 niedost\u0119pne dla podmiot\u00f3w ko\u015bcielnych. Ponadto du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 sprawc\u00f3w jest po prostu niebezpieczna dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, a pa\u0144stwo posiada \u015brodki przymusu, kt\u00f3rymi nie dysponuje Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n Przy podejmowaniu decyzji odno\u015bnie do poinformowania organ\u00f3w pa\u0144stwowych prze\u0142o\u017cony ko\u015bcielny powinien uzyska\u0107 informacj\u0119, czy osoba poszkodowana ju\u017c nie zg\u0142osi\u0142a przest\u0119pstwa lub nie chce tego uczyni\u0107 w najbli\u017cszym czasie. Je\u015bli osoba skrzywdzona nie jest gotowa do z\u0142o\u017cenia takiego doniesienia, nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 kto i w jakiej formie powinien je z\u0142o\u017cy\u0107 zgodnie z art. 304 \u00a71 kodeksu post\u0119powania karnego, kt\u00f3ry przewiduje spo\u0142eczny obowi\u0105zek zg\u0142oszenia przest\u0119pstwa \u015bciganego z urz\u0119du. Nie musi tego czyni\u0107 sam prze\u0142o\u017cony ko\u015bcielny, ale mo\u017ce do tego zadania wydelegowa\u0107 odpowiedniego prawnika lub kompetentnego urz\u0119dnika kurialnego.<\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie trzeba przypomnie\u0107, \u017ce s\u0105 sytuacje, w kt\u00f3rych nie ma obowi\u0105zku zg\u0142aszania przest\u0119pstwa kanonicznego pa\u0144stwowym organom \u015bcigania. Dzieje si\u0119 tak przede wszystkim dlatego, \u017ce nie ka\u017cdy ci\u0119\u017cki delikt w prawie ko\u015bcielnym wyczerpuje znamiona przest\u0119pstwa w porz\u0105dku pa\u0144stwowym. Kiedy osoba z kt\u00f3r\u0105 duchowny dopu\u015bci\u0142 si\u0119 zachowania o charakterze seksualnym ma ju\u017c uko\u0144czony 15 rok \u017cycia, niekoniecznie taki czyn b\u0119dzie przest\u0119pstwem w \u015bwietle polskiego prawa karnego. Je\u015bli na przyk\u0142ad ksi\u0105dz nawi\u0105za\u0142by relacj\u0119 intymn\u0105 z siedemnastolatk\u0105, wobec prawa kanonicznego by\u0142oby to powa\u017cne przest\u0119pstwo zarezerwowane Kongregacji Nauki Wiary, a wobec prawa polskiego takie zachowanie mo\u017ce w og\u00f3le nie podlega\u0107 karze.<\/p>\n\n\n\n Inna sytuacja, w kt\u00f3rej nie wyst\u0105pi obowi\u0105zek zg\u0142oszenia, mo\u017ce by\u0107 nast\u0119puj\u0105ca: przest\u0119pstwo na forum pa\u0144stwowym wprawdzie zaistnia\u0142o, ale ju\u017c si\u0119 przedawni\u0142o, a w prawie ko\u015bcielnym nadal jest \u015bcigane. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce w prawie kanonicznym przedawnienie wykorzystywania seksualnego ma\u0142oletnich nast\u0119puje dopiero po 20 latach od dnia kiedy osoba poszkodowana sko\u0144czy\u0142a 18 lat. Innymi s\u0142owy, przest\u0119pstwo wykorzystania seksualnego wobec osoby ma\u0142oletniej przedawnia si\u0119 dopiero wtedy, kiedy ofiara przest\u0119pstwa sko\u0144czy 38 lat. Ponadto Kongregacja Nauki Wiary w poszczeg\u00f3lnych, najpowa\u017cniejszych przypadkach mo\u017ce przedawnienie uchyli\u0107. Tymczasem przedawnienie w polskim prawie karnym jest nieodwo\u0142alne i nast\u0119puje zazwyczaj wcze\u015bniej ni\u017c w prawie kanonicznym.<\/p>\n\n\n\n Polskie wytyczne przypominaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce \u201emaj\u0105c na uwadze przepisy prawa polskiego, dotycz\u0105ce z\u0142o\u017cenia zawiadomienia o przest\u0119pstwie organom \u015bcigania, jego tre\u015bci\u0105 nie mog\u0105 by\u0107 w \u017cadnym wypadku wiadomo\u015bci uzyskanie z sakramentalnego forum wewn\u0119trznego (tajemnica spowiedzi). Analogicznie nale\u017cy traktowa\u0107 wiedz\u0119 uzyskan\u0105 w ramach kierownictwa duchowego\u201d (Wytyczne, art. 17). Jednak powy\u017csze zastrze\u017cenie zasadniczo nie dotyczy prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych. Biskup nie powinien spowiada\u0107 w\u0142asnych kap\u0142an\u00f3w, co do kt\u00f3rych podejmuje decyzje w wymiarze zewn\u0119trznym. Tym bardziej urz\u0119dnicy kurialni oraz delegat prze\u0142o\u017conego ds. ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy (funkcja ustanowiona niedawno w polskich diecezjach i zgromadzeniach zakonnych) dzia\u0142aj\u0105 jak najbardziej na forum zewn\u0119trznym i powinni stosowa\u0107 si\u0119 do wytycznych KEP tak\u017ce w zakresie wskaza\u0144 odno\u015bnie do wsp\u00f3\u0142pracy z pa\u0144stwowymi organami \u015bcigania.<\/p>\n\n\n\n Polski kodeks karny obci\u0105\u017ca jedynie sprawc\u0119 przest\u0119pstwa, jednak nie wyklucza to dochodzenia sprawiedliwo\u015bci od prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych na drodze procesu cywilnego. Nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107 art. 415 kodeksu cywilnego: \u201eKto z winy swej wyrz\u0105dzi\u0142 drugiemu szkod\u0119, obowi\u0105zany jest do jej naprawienia\u201d. Zawini\u0107 mo\u017cna nie tylko aktywnym dzia\u0142aniem, ale tak\u017ce poprzez zaniedbanie swoich obowi\u0105zk\u00f3w. Je\u015bli strona pokrzywdzona udowodni zwi\u0105zek przyczynowo-skutkowy mi\u0119dzy niezastosowaniem obowi\u0105zuj\u0105cych wytycznych przez w\u0142adz\u0119 ko\u015bcieln\u0105, a zaistnieniem kolejnych przest\u0119pstw, nie mo\u017cna wykluczy\u0107 zas\u0105dzenia odszkodowania.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, jasne poinformowanie poszkodowanego o prawie do z\u0142o\u017cenia doniesienia, jak r\u00f3wnie\u017c uczciwe i dog\u0142\u0119bne rozwa\u017cenie przez prze\u0142o\u017conego ko\u015bcielnego, czy sprawa nadaje si\u0119 do zg\u0142oszenia organom \u015bcigania, s\u0105 w \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cych wytycznych obowi\u0105zkami, kt\u00f3rych nie wolno zaniedba\u0107.<\/p>\n\n\n\n Obowi\u0105zek spo\u0142eczny i moralny<\/strong><\/p>\n\n\n\n W dyskusji na temat obowi\u0105zku zg\u0142aszania w\u0142adzy pa\u0144stwowej seksualnych przest\u0119pstw duchownych wobec dzieci bywa podkre\u015blane, \u017ce jest to obowi\u0105zek nie podlegaj\u0105cy sankcji karnej. Rzeczywi\u015bcie, art. 304 \u00a7 1 kodeksu post\u0119powania karnego brzmi tak: \u201eKa\u017cdy dowiedziawszy si\u0119 o pope\u0142nieniu przest\u0119pstwa \u015bciganego z urz\u0119du ma spo\u0142eczny obowi\u0105zek zawiadomi\u0107 o tym prokuratora lub Policj\u0119\u201d. Prawd\u0105 jest, \u017ce za niedope\u0142nienie obowi\u0105zku spo\u0142ecznego nie gro\u017c\u0105 sankcje karne, jednak grozi powa\u017cna sankcja spo\u0142eczna, jak\u0105 jest powszechne oburzenie oraz uzasadnione pot\u0119pienie przez og\u00f3\u0142 wiernych zawinionego zaniedbania prze\u0142o\u017conego ko\u015bcielnego. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce przytoczona powy\u017cej norma kodeksu karnego ma na uwadze dobro spo\u0142ecze\u0144stwa i jego ochron\u0119. Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie dysponuje mo\u017cliwo\u015bci\u0105 aresztu ani innymi zewn\u0119trznymi \u015brodkami przymusu, ma te\u017c niewielkie mo\u017cliwo\u015bci fizycznej izolacji sprawcy. Dlatego w perspektywie troski o dobro wsp\u00f3lne, w tym o uchronienie dzieci od kolejnych potencjalnych krzywd, spo\u0142eczny obowi\u0105zek zg\u0142oszenia przest\u0119pstwa nabiera charakteru obowi\u0105zku moralnego.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy wi\u0119c zbyt \u0142atwo usprawiedliwia\u0107 si\u0119 brakiem sankcji karnych za ewentualne niedope\u0142nienie obowi\u0105zku spo\u0142ecznego z art. 304 kodeksu post\u0119powania karnego. Prawo \u2013 tak\u017ce pa\u0144stwowe \u2013 obowi\u0105zuje chrze\u015bcijanina w sumieniu. Je\u015bli wi\u0119c zachodz\u0105 okoliczno\u015bci, w jakich trzeba spe\u0142ni\u0107 ten spo\u0142eczny obowi\u0105zek, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce jest to tak\u017ce obowi\u0105zek etyczny. Kardyna\u0142 Sean Patrick O\u2019Malley, przewodnicz\u0105cy Papieskiej Komisji ds. Ochrony Ma\u0142oletnich przypomnia\u0142 niedawno, \u017ce cho\u0107 r\u00f3\u017cne s\u0105 wymagania prawa w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stwach, zawsze pozostaje \u201emoralna i etyczna odpowiedzialno\u015b\u0107 za zg\u0142oszenie podejrzenia nadu\u017cy\u0107 do w\u0142adz pa\u0144stwowych, kt\u00f3rym powierzono ochron\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d.<\/p>\n\n\n\n Osoby pokrzywdzone maj\u0105 prawo oczekiwa\u0107, \u017ce sprawca wykorzystania seksualnego zostanie sprawiedliwie os\u0105dzony przed s\u0105dem powszechnym. Wymierzenie nale\u017cnej kary przest\u0119pcy jest tak\u017ce niezb\u0119dnym elementem procesu uzdrowienia ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. W tym kontek\u015bcie wymownie brzmi\u0105 s\u0142owa Benedykta XVI skierowane do duchownych, kt\u00f3rzy dopu\u015bcili si\u0119 wykorzystywania seksualnego os\u00f3b ma\u0142oletnich: \u201eZdradzili\u015bcie niewinnych m\u0142odych ludzi oraz ich rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy pok\u0142adali w was zaufanie. Musicie za to odpowiedzie\u0107 przed Bogiem wszechmog\u0105cym, a tak\u017ce przed odpowiednio powo\u0142anymi do tego s\u0105dami. [\u2026] Sprawiedliwo\u015b\u0107 Boga wymaga, by\u015bmy zdali spraw\u0119 z naszych uczynk\u00f3w, niczego nie ukrywaj\u0105c. Uznajcie otwarcie wasz\u0105 win\u0119, spe\u0142nijcie wymogi sprawiedliwo\u015bci, ale nie tra\u0107cie nadziei na Bo\u017ce mi\u0142osierdzie\u201d (List pasterski do katolik\u00f3w Irlandii, nr 7).<\/p>\n\n\n\n ks. dr Jan Dohnalik, wyk\u0142adowca na Wydziale Prawa Kanonicznego UKSW w Warszawie, kanclerz kurii Ordynariatu Polowego oraz delegat biskupa polowego ds. ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n Artyku\u0142 publikujemy za zgod\u0105 autora ks. dr. Jana Dohnalika<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce przepisy ko\u015bcielne stawiaj\u0105 w centrum dobro poszkodowanych oraz ochron\u0119 dzieci i m\u0142odzie\u017cy, dlatego jasno m\u00f3wi\u0105 o potrzebie wsp\u00f3\u0142pracy z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi w tej sprawie, wa\u017cnej zar\u00f3wno dla zranionej wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a, jak i dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 przypomina ks. dr Jan Dohnalik, wyk\u0142adowca na Wydziale Prawa Kanonicznego UKSW w Warszawie. Poni\u017cej publikujemy analiz\u0119 […]","protected":false},"featured_media":0,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce przepisy ko\u015bcielne stawiaj\u0105 w centrum dobro poszkodowanych oraz ochron\u0119 dzieci i m\u0142odzie\u017cy, dlatego jasno m\u00f3wi\u0105 o potrzebie wsp\u00f3\u0142pracy z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi w tej sprawie, wa\u017cnej zar\u00f3wno dla zranionej wsp\u00f3lnoty Ko\u015bcio\u0142a, jak i dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 przypomina ks. dr Jan Dohnalik, wyk\u0142adowca na Wydziale Prawa Kanonicznego UKSW w Warszawie. Poni\u017cej publikujemy analiz\u0119…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2055"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz"}],"about":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/komentarz"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2055\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2061,"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2055\/revisions\/2061"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2055"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n