{"id":2283,"date":"2018-10-23T13:43:00","date_gmt":"2018-10-23T11:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cod.uniwersytet.ignatianum.edu.pl\/?post_type=komentarz&p=2283"},"modified":"2023-10-17T13:44:24","modified_gmt":"2023-10-17T11:44:24","slug":"kusz-publikacja-pensylwanskiego-raportu-to-poczatek-trzeciej-fazy-kryzysu","status":"publish","type":"komentarz","link":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/komentarz\/kusz-publikacja-pensylwanskiego-raportu-to-poczatek-trzeciej-fazy-kryzysu\/","title":{"rendered":"Kusz: “Publikacja pensylwa\u0144skiego raportu to pocz\u0105tek trzeciej fazy kryzysu”"},"content":{"rendered":"\n

Z lektury pensylwa\u0144skiego raportu o wykorzystywaniu seksualnym dzieci przez duchownych wy\u0142ania si\u0119 przera\u017caj\u0105cy obraz instytucji, kt\u00f3ra bardziej chroni siebie i sprawc\u00f3w ni\u017c ofiary.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po dwuletnim dochodzeniu prowadzonym przez Wielk\u0105 \u0141aw\u0119 Przysi\u0119g\u0142ych 15 sierpnia br. prokurator generalny stanu Pensylwania opublikowa\u0142 raport dotycz\u0105cy wykorzystywania seksualnego przez duchownych w 6 z 8 diecezji katolickich na terenie tego stanu. Raport liczy ponad 1300 stron, a obejmuje okres blisko 70 lat, pocz\u0105wszy od 1950 r. Podstawowe ustalenie raportu brzmi: w przebadanym okresie przynajmniej 301 ksi\u0119\u017cy katolickich pope\u0142ni\u0142o przest\u0119pstwa wykorzystania seksualnego na szkod\u0119 ponad 1000 os\u00f3b ma\u0142oletnich.<\/p>\n\n\n\n

Jest to pierwszy tak szczeg\u00f3\u0142owy raport w USA dokumentuj\u0105cy nie tylko dane ilo\u015bciowe, lecz tak\u017ce mechanizmy funkcjonuj\u0105ce wewn\u0105trz Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re strukturalnie u\u0142atwia\u0142y pope\u0142nianie tych przest\u0119pstw na tak du\u017c\u0105 skal\u0119. Trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce raport jest oparty w du\u017cej mierze na \u017ar\u00f3d\u0142ach udost\u0119pnionych przez diecezje, kt\u00f3re by\u0142y przedmiotem dochodzenia (zob. opis raportu i reakcji na\u0144).<\/p>\n\n\n\n

Uwa\u017cam, \u017ce dat\u0119 publikacji raportu mo\u017cna uzna\u0107 za pocz\u0105tek trzeciej fazy kryzysu zwi\u0105zanego z ujawnianiem przest\u0119pstw wykorzystywania seksualnego ma\u0142oletnich w Ko\u015bciele ameryka\u0144skim. A trzeba mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce do tej pory poszczeg\u00f3lne etapy kryzysu, jaki prze\u017cywa\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 w USA, oraz ameryka\u0144ska dynamika procesu radzenia sobie z t\u0105 tragedi\u0105 by\u0142y zapowiedzi\u0105 tego, co wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142o si\u0119 w innych krajach.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza faza kryzysu i pr\u00f3b radzenia sobie z nim trwa\u0142a od pocz\u0105tku lat 80. XX wieku do roku 2001. Wtedy to Watykan \u2013 uznaj\u0105c globalny charakter kryzysu \u2013 zobowi\u0105za\u0142 prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych do zg\u0142aszania wszystkich prawdopodobnych przypadk\u00f3w przest\u0119pstw wykorzystywania seksualnego ma\u0142oletnich pope\u0142nionych przez duchownych do Kongregacji Nauki Wiary.<\/p>\n\n\n\n

Ta decyzja Jana Paw\u0142a II \u2013 w po\u0142\u0105czeniu z \u201efal\u0105\u201d ujawnie\u0144 zapocz\u0105tkowan\u0105 w lutym 2002 r. przez rubryk\u0119 \u201eSpotlight\u201d dziennika \u201eBoston Globe\u201d \u2013 rozpocz\u0119\u0142a drug\u0105 faz\u0119 radzenia sobie z kryzysem: przez budowanie systematycznej odpowiedzi na skandal. Episkopat ameryka\u0144ski w 2002 r. uchwali\u0142 Kart\u0119 Ochrony Dzieci i M\u0142odzie\u017cy. W oparciu o ni\u0105 zakony i diecezje w tym kraju wypracowa\u0142y system audytowanych corocznie procedur i dzia\u0142a\u0144 u\u0142atwiaj\u0105cych zg\u0142oszenia, organizuj\u0105cych trosk\u0119 o ofiary i prewencj\u0119. Raport Wielkiej \u0141awy Przysi\u0119g\u0142ych uznaje te dzia\u0142ania, kt\u00f3re poprawi\u0142y zdecydowanie bezpiecze\u0144stwo dzieci i m\u0142odzie\u017cy w ca\u0142ym Ko\u015bciele w USA. David Finkelhorn, \u015bwiatowej s\u0142awy ekspert w dziedzinie wykorzystywania seksualnego, twierdzi, \u017ce podj\u0119te przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Stanach Zjednoczonych dzia\u0142ania sprawi\u0142y, \u017ce w\u015br\u00f3d instytucji ameryka\u0144skich to w\u0142a\u015bnie Ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 si\u0119 najbezpieczniejszym miejscem dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Na tym tle uzasadnione jest pytanie, czego zabrak\u0142o w dotychczasowej pracy lub co si\u0119 sta\u0142o teraz, \u017ce podj\u0119to dwuletni\u0105 prac\u0119 Wielkiej \u0141awy Przysi\u0119g\u0142ych w Pensylwanii \u2013 tym bardziej, \u017ce przypadki wyliczone i opisane w raporcie dotycz\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przest\u0119pstw pope\u0142nionych przed 2002 r. i w du\u017cej mierze ju\u017c ujawnionych, a du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 z 301 sprawc\u00f3w ju\u017c nie \u017cyje i nowych zg\u0142osze\u0144 jest niewiele w por\u00f3wnaniu z wydarzeniami z lat 70. i 80. Pod tym wzgl\u0119dem raport nie wnosi zasadniczo wiele nowo\u015bci w stosunku do tego, co zosta\u0142o opisane w raporcie niezale\u017cnej instytucji akademickiej John Jay College, zleconym przez episkopat USA i opublikowanym w 2012 roku.<\/p>\n\n\n\n

Wnioski raportu z Pensylwanii to g\u0142\u00f3wnie postulaty do ustawodawcy stanowego. Dotycz\u0105 one zniesienia przedawnienia, stworzenia dwuletniego \u201eokna\u201d, w kt\u00f3rym ofiary mog\u0142yby sk\u0142ada\u0107 pozwy cywilne, doprecyzowania obowi\u0105zku zg\u0142aszania oraz wprowadzenia klauzuli, \u017ce umowa z ofiar\u0105 o nieujawnianiu nie mo\u017ce blokowa\u0107 jej kontaktu z organami \u015bcigania. Przedstawionych w raporcie danych o Ko\u015bciele nie da si\u0119 por\u00f3wna\u0107 z danymi dotycz\u0105cymi innych instytucji w Pensylwanii, gdy\u017c pozosta\u0142e instytucje nie zosta\u0142y analogicznie przebadane. Ten fakt jest nie bez znaczenia, bo skupienie si\u0119 jedynie na wykorzystywaniu seksualnym ma\u0142oletnich w Ko\u015bciele niesie ze sob\u0105 ryzyko, \u017ce ochrona dzieci w rodzinach i w innych instytucjach nie b\u0119dzie jednakowo rygorystyczna.<\/p>\n\n\n\n

Mimo tych zastrze\u017ce\u0144 nowo\u015bci\u0105 raportu \u2013 zawstydzaj\u0105c\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 jest ujawnienie powa\u017cnych b\u0142\u0119d\u00f3w biskup\u00f3w i pracownik\u00f3w kurii diecezjalnych w podej\u015bciu do ofiar. Z lektury raportu wy\u0142ania si\u0119 przera\u017caj\u0105cy obraz instytucji, kt\u00f3ra bardziej chroni siebie i sprawc\u00f3w ni\u017c ofiary. O tym si\u0119 ju\u017c wiele m\u00f3wi\u0142o. Pisa\u0142 o tym Benedykt XVI do Ko\u015bcio\u0142a w Irlandii, ale nigdy nie zosta\u0142y przez instytucje ko\u015bcielne rozliczone ani zamiatanie pod dywan, ani brak poszanowania godno\u015bci ofiar, ani minimalizowanie problemu, ani zmowa milczenia.<\/p>\n\n\n\n

Pensylwa\u0144ski raport \u2013 ze swoj\u0105 konkretno\u015bci\u0105 opisu sposobu dzia\u0142ania oraz wskazywaniem z imienia i nazwiska os\u00f3b odpowiedzialnych, w tym urz\u0119duj\u0105cych biskup\u00f3w \u2013 wpisuje si\u0119 w tocz\u0105c\u0105 si\u0119 w Ko\u015bciele od ponad dw\u00f3ch lat dyskusj\u0119 na temat poci\u0105gania do odpowiedzialno\u015bci biskup\u00f3w i wy\u017cszych prze\u0142o\u017conych zakonnych za niew\u0142a\u015bciwe prowadzenie spraw zwi\u0105zanych z wykorzystaniem seksualnym. Motu proprio papie\u017ca Franciszka Come una madre amorevole wydaje si\u0119 jak dot\u0105d martw\u0105 liter\u0105, a szerszy kr\u0105g odpowiedzialno\u015bci nakre\u015blony w tym dokumencie pozosta\u0142 bez widocznych dla wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielnej efekt\u00f3w (o dokumencie pisa\u0142am na tych \u0142amach). Raport wpisuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w ten sam nurt zagadnie\u0144 ujawnionych przez kryzys chilijski i przez tocz\u0105c\u0105 si\u0119 dyskusj\u0119 nad przypadkiem (by\u0142ego ju\u017c) kard. Mc Carricka.<\/p>\n\n\n\n

Bardziej uwa\u017cna lektura raportu z Pensylwanii zdaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wskazywa\u0107, \u017ce pewne rozwi\u0105zania przyj\u0119te przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w USA i przez pe\u0142nomocnik\u00f3w ofiar na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 nie przynios\u0142y owoc\u00f3w uzdrowienia, kt\u00f3rych si\u0119 spodziewano. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie praktyki zawierania ug\u00f3d odszkodowawczych zgodnie z prawem USA. Na skutek przyj\u0119cia takiej strategii nie odbywa\u0142y si\u0119 procesy karne ani procesy cywilne, lecz jedynie, od 2001 r., procesy kanoniczne. Sprawca otrzymywa\u0142 kary ko\u015bcielne i nie by\u0142 s\u0105dzony przez pa\u0144stwowy wymiar sprawiedliwo\u015bci, co musia\u0142o w ko\u0144cu rodzi\u0107 poczucie, \u017ce nie poni\u00f3s\u0142 adekwatnych konsekwencji.<\/p>\n\n\n\n

Poczucie to wzmacnia j\u0119zyk ko\u015bcielny, w kt\u00f3rym m\u00f3wi si\u0119 o \u201egrzechu\u201d przeciwko VI przykazaniu, nie za\u015b o przest\u0119pstwie wykorzystania seksualnego, o gwa\u0142cie itp. To samo poczucie wywo\u0142uje sytuacja, gdy ofiara zg\u0142aszaj\u0105ca po latach przest\u0119pstwo, kt\u00f3rego nie by\u0142a zdolna zg\u0142osi\u0107 wcze\u015bniej, dowiaduje si\u0119, \u017ce doznana krzywda nie mo\u017ce by\u0107 \u015bcigana z powodu przedawnienia.<\/p>\n\n\n\n

Przyj\u0119cie odpowiedzialno\u015bci finansowej przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 w USA st\u0119pia odpowiedzialno\u015b\u0107 moraln\u0105 prze\u0142o\u017conych, ale te\u017c, jak si\u0119 okazuje, nie u\u0142atwia zdrowienia osobom pokrzywdzonym. Paradoksalnie podobne efekty przynosi te\u017c l\u0119k przed odpowiedzialno\u015bci\u0105 finansow\u0105, panuj\u0105cy w Ko\u015bciele w innych krajach, w tym i w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

Po raporcie pensylwa\u0144skim i po kryzysie w Chile wida\u0107 te\u017c niedoskona\u0142o\u015bci kanonicznego prawa karnego i norm sekretno\u015bci rz\u0105dz\u0105cych post\u0119powaniem kanonicznym, kt\u00f3re rani\u0105 ofiary i sprzyjaj\u0105 zmowie milczenia. Wida\u0107 te\u017c potrzeb\u0119 refleksji teologicznej \u2013 zw\u0142aszcza eklezjologicznej \u2013 nad konsekwencjami kryzysu dla rozumienia Ko\u015bcio\u0142a, dla sprawowania urz\u0119d\u00f3w w Ko\u015bciele, dla przejrzysto\u015bci procedur powo\u0142ywania na urz\u0119dy ko\u015bcielne, dla roli \u015bwieckich. Bardzo potrzebna jest te\u017c refleksja nad grzechem i \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 w Ko\u015bciele, nad tym, jak w systemie funkcjonowania instytucji jej klerykalizacja i brak w\u0142\u0105czenia \u015bwieckich sprzyja\u0142y i nadal sprzyjaj\u0105 czynom tak okropnym jak wykorzystanie seksualne ma\u0142oletnich (pisa\u0142am o tym w \u201eWi\u0119zi\u201d w roku 2015).<\/p>\n\n\n\n

Bez powa\u017cnego podj\u0119cia tych temat\u00f3w i wyci\u0105gni\u0119cia wniosk\u00f3w z ich analizy dla \u017cycia i funkcjonowania Ko\u015bcio\u0142a zmiany b\u0119d\u0105 tylko powierzchowne \u2013 i co jaki\u015b czas b\u0119dziemy z przera\u017ceniem odkrywa\u0107, jak bardzo grzech rani \u017cywe Cia\u0142o Chrystusa. Innymi s\u0142owy, potrzebna jest g\u0142\u0119boka zmiana mentalno\u015bci i nawr\u00f3cenie nas wszystkich, by by\u0142o jednoznacznie widoczne, \u017ce drog\u0105 Ko\u015bcio\u0142a jest cz\u0142owiek i aby Chrystus m\u00f3g\u0142 by\u0107 drog\u0105 ka\u017cdego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Ewa Kusz<\/p>\n\n\n\n

\u017ar\u00f3d\u0142o: wiez.com.pl<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z lektury pensylwa\u0144skiego raportu o wykorzystywaniu seksualnym dzieci przez duchownych wy\u0142ania si\u0119 przera\u017caj\u0105cy obraz instytucji, kt\u00f3ra bardziej chroni siebie i sprawc\u00f3w ni\u017c ofiary. Po dwuletnim dochodzeniu prowadzonym przez Wielk\u0105 \u0141aw\u0119 Przysi\u0119g\u0142ych 15 sierpnia br. prokurator generalny stanu Pensylwania opublikowa\u0142 raport dotycz\u0105cy wykorzystywania seksualnego przez duchownych w 6 z 8 diecezji katolickich na terenie tego stanu. […]","protected":false},"featured_media":0,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Z lektury pensylwa\u0144skiego raportu o wykorzystywaniu seksualnym dzieci przez duchownych wy\u0142ania si\u0119 przera\u017caj\u0105cy obraz instytucji, kt\u00f3ra bardziej chroni siebie i sprawc\u00f3w ni\u017c ofiary. Po dwuletnim dochodzeniu prowadzonym przez Wielk\u0105 \u0141aw\u0119 Przysi\u0119g\u0142ych 15 sierpnia br. prokurator generalny stanu Pensylwania opublikowa\u0142 raport dotycz\u0105cy wykorzystywania seksualnego przez duchownych w 6 z 8 diecezji katolickich na terenie tego stanu.…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2283"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz"}],"about":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/komentarz"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2283\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2289,"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2283\/revisions\/2289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}