{"id":2616,"date":"2018-10-31T14:52:00","date_gmt":"2018-10-31T12:52:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cod.uniwersytet.ignatianum.edu.pl\/?post_type=komentarz&p=2616"},"modified":"2023-10-17T14:53:01","modified_gmt":"2023-10-17T12:53:01","slug":"zak-sj-kryzys-w-kosciele-jest-lustrzanym-odbiciem-problemow-spolecznych","status":"publish","type":"komentarz","link":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/komentarz\/zak-sj-kryzys-w-kosciele-jest-lustrzanym-odbiciem-problemow-spolecznych\/","title":{"rendered":"\u017bak SJ: “Kryzys w Ko\u015bciele jest lustrzanym odbiciem problem\u00f3w spo\u0142ecznych”"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u2013 duchowni i wszyscy ochrzczeni \u2013 jest lustrzanym odbiciem problem\u00f3w spo\u0142ecznych. I to na r\u00f3\u017cne sposoby. Jest stare powiedzenie: jakie spo\u0142ecze\u0144stwo, takie duchowie\u0144stwo. Je\u015bli w spo\u0142ecze\u0144stwie panuj\u0105 du\u017ca swoboda i tolerancja obyczajowa, promuje si\u0119 rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107, to nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce zjawisk negatywnych r\u00f3wnie\u017c w szeregach duchowie\u0144stwa b\u0119dzie przybywa\u0107 i b\u0119d\u0105 one przybiera\u0142y na sile \u2013 m\u00f3wi o. Adam \u017bak, dyrektor Centrum Ochrony Dziecka w rozmowie z ks. Rafa\u0142em Skitkiem z redakcji \u201cGo\u015bcia Niedzielnego\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ks. Rafa\u0142 Skitek: Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce g\u0142\u00f3wnym problemem wsp\u00f3\u0142czesnego Ko\u015bcio\u0142a jest pedofilia. Mamy rzeczywi\u015bcie a\u017c tak du\u017cy kryzys?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

O. Adam \u017bak: Kryzys na pewno jest, i to wcale nie ma\u0142y. Jeste\u015bmy \u015bwiadkami jego kolejnej fazy. To pr\u00f3ba zmierzenia si\u0119 z tym, czego Ko\u015bcio\u0142owi, niestety, nie uda\u0142o si\u0119 dokona\u0107 wcze\u015bniej, cho\u0107 przecie\u017c ju\u017c w 2002 roku Jan Pawe\u0142 II zdiagnozowa\u0142 istotne elementy kryzysu wywo\u0142anego wykorzystywaniem seksualnym ma\u0142oletnich. M\u00f3wi\u0142 wtedy o dw\u00f3ch elementach tego kryzysu. Pierwszy: dochodzi\u0142o do wykorzystywania seksualnego dzieci i m\u0142odzie\u017cy. I drugi: spos\u00f3b, w jaki do tych wykrocze\u0144 podchodzili prze\u0142o\u017ceni ko\u015bcielni. Oba elementy zrani\u0142y mocno Ko\u015bci\u00f3\u0142 i ca\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

W kolejnym etapie chodzi o\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u2026stani\u0119cie w prawdzie prze\u0142o\u017conych Ko\u015bcio\u0142a. Pr\u00f3ba oczyszczenia Ko\u015bcio\u0142a zosta\u0142a podj\u0119ta dosy\u0107 rzetelnie. Eksperci m\u00f3wi\u0105, \u017ce w USA staje si\u0119 on najbezpieczniejszym \u015brodowiskiem dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Dotychczas jednak, niestety, wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 skupiano na przest\u0119pstwach, a za ma\u0142o na drugim elemencie: na b\u0142\u0119dach prze\u0142o\u017conych i na kulturze instytucjonalnej, jak\u0105 reprezentowali. Mocno w tej kwestii wypowiedzia\u0142 si\u0119 papie\u017c Benedykt XVI, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 przymkn\u0105\u0142 oczy na odpowiedzialno\u015b\u0107 swoich prze\u0142o\u017conych. I doda\u0142, \u017ce jednym z punkt\u00f3w tego kryzysu jest brak poszanowania godno\u015bci ofiar z powodu ochrony instytucji i b\u0142\u0119dnego podej\u015bcia do sprawc\u00f3w. To dramatyczne wyznanie. W podobnym tonie utrzymany jest list do Ludu Bo\u017cego papie\u017ca Franciszka opublikowany po ujawnieniu raportu pensylwa\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Adresatem tego listu jest ca\u0142y Lud Bo\u017cy, nie tylko duchowni.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak, bo to wsp\u00f3lna troska wszystkich cz\u0142onk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a. Jako ochrzczonym ma nam zale\u017ce\u0107 na godno\u015bci ka\u017cdego cz\u0142owieka i wiarygodnym stylu \u017cycia, zw\u0142aszcza duchownych. My\u015bl\u0119 te\u017c, \u017ce \u017cyjemy w czasach, w kt\u00f3rych Opatrzno\u015b\u0107 nie tylko wskazuje na grzech i przest\u0119pstwo wykorzystania seksualnego, ale r\u00f3wnie\u017c \u2013 a mo\u017ce przede wszystkim \u2013 upomina si\u0119 o prawa dzieci. O ich prawo do szcz\u0119\u015bcia. Do godnego \u017cycia. Bo te prawa dzieci s\u0105 gwa\u0142cone na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wystarczy spojrze\u0107, jak to wygl\u0105da na r\u00f3\u017cnych kontynentach. Zar\u00f3wno w krajach bogatych, jak i biedniejszych. My\u015bl\u0119 tu np. o Ameryce \u0141aci\u0144skiej, Azji czy Afryce. To powinno nam dawa\u0107 do my\u015blenia. Wniosek jest jeden: na dzieciach dokonywane s\u0105 straszne przest\u0119pstwa.<\/p>\n\n\n\n

Handel organami dzieci\u0119cymi, eksperymenty na najm\u0142odszych, wyzysk w pracy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak. We\u017amy na przyk\u0142ad sektor turystyki seksualnej z kraj\u00f3w bogatych do ubogich. Tak brutalnie s\u0105 wykorzystywane dzieci w Kenii, Kambod\u017cy, Tajlandii, na Filipinach i w niekt\u00f3rych krajach Ameryki \u0141aci\u0144skiej. S\u0105 niewolnikami dewiacji seksualnych ludzi bogatszych. Za pieni\u0105dze.<\/p>\n\n\n\n

Ale to raczej temat tabu. Nikt o tym g\u0142o\u015bno nie m\u00f3wi. Podobnie zreszt\u0105 jak o wykorzystywaniu seksualnym w rodzinach\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi si\u0119, ale to nie przebija si\u0119 do opinii publicznej. Nadu\u017cycia w dziedzinie seksualno\u015bci w rodzinach s\u0105 bardzo trudno wykrywalne. Jeszcze rzadziej dochodzi do ich ujawniania. Przewa\u017ca wstyd albo zmowa milczenia. I zwi\u0105zek emocjonalny ofiary ze sprawc\u0105. Cz\u0119sto te\u017c strach. Dlatego nie dysponujemy dok\u0142adnymi danymi. Jednak tego typu przest\u0119pstw jest bardzo du\u017co. Tak\u017ce o te dzieci upomina si\u0119 Opatrzno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 chyba jako jedyna grupa spo\u0142eczna bije si\u0119 w piersi i wchodzi na drog\u0119 oczyszczenia. Mo\u017ce by\u0107 prekursorem w walce o godno\u015b\u0107 i prawa tych dzieci?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wprawdzie pocz\u0105tkowy impuls da\u0142y media \u015bwieckie, ale Ko\u015bci\u00f3\u0142 bardzo si\u0119 zmobilizowa\u0142, by chroni\u0107 dzieci. By by\u0107 dla nich bezpieczn\u0105 wysp\u0105 w \u015bwiecie pe\u0142nym zagro\u017ce\u0144. I to naprawd\u0119 si\u0119 udaje. W tym kierunku pracujemy. S\u0105 podejmowane bardzo intensywne dzia\u0142ania. Tyle \u017ce zn\u00f3w wychodz\u0105 na jaw zaniedbania poczynione w przesz\u0142o\u015bci\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u2026kt\u00f3re ci\u0105\u017c\u0105 na wsp\u00f3\u0142czesnym wizerunku Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

No tak. Jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 a zw\u0142aszcza duchowni \u2013 w sprawie wykorzystywania seksualnego dzieci i m\u0142odzie\u017cy jeste\u015bmy bardziej obserwowani ni\u017c jakakolwiek inna organizacja. Ale jest to w pe\u0142ni uzasadnione. Bo przecie\u017c g\u0142osimy Ewangeli\u0119, nauczamy o godno\u015bci ka\u017cdego cz\u0142owieka, upominamy grzesznik\u00f3w, zwracamy uwag\u0119 na kwesti\u0119 wychowania, g\u0142osimy wymagaj\u0105c\u0105 moralno\u015b\u0107 seksualn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

I boli, gdy tego typu nadu\u017cycia maj\u0105 miejsce w gronie duchownych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z pewno\u015bci\u0105 takie dzia\u0142ania odbijaj\u0105 si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie szerszym echem ni\u017c podobne przest\u0119pstwa pope\u0142nione w innych \u015brodowiskach. Nara\u017caj\u0105 te\u017c na szwank wiarygodno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a instytucjonalnego. Os\u0142abiaj\u0105 autorytet duchownych. Wszyscy to czujemy. Jest nie do przyj\u0119cia, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 zadowoli\u0142 si\u0119 rozwi\u0105zaniem po\u0142owicznym w swoich szeregach, ukrywaj\u0105c ci\u0119\u017ckie b\u0142\u0119dy prze\u0142o\u017conych.<\/p>\n\n\n\n

Ale mo\u017ce wina za te wykroczenia z przesz\u0142o\u015bci to konsekwencja rewolucji seksualnej z 1968 roku? Obecnie te\u017c jeste\u015bmy \u015bwiadkami wszechobecnej kultury wyuzdania i wyzwolenia seksualnego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Odpowiem tak: Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u2013 duchowni i wszyscy ochrzczeni \u2013 jest lustrzanym odbiciem problem\u00f3w spo\u0142ecznych. I to na r\u00f3\u017cne sposoby. Jest stare powiedzenie: jakie spo\u0142ecze\u0144stwo, takie duchowie\u0144stwo. Je\u015bli w spo\u0142ecze\u0144stwie panuj\u0105 du\u017ca swoboda i tolerancja obyczajowa, promuje si\u0119 rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107, to nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce zjawisk negatywnych r\u00f3wnie\u017c w szeregach duchowie\u0144stwa b\u0119dzie przybywa\u0107 i b\u0119d\u0105 one przybiera\u0142y na sile. Oczywi\u015bcie je\u015bli co\u015b tak bardzo z\u0142ego dzieje si\u0119 w tej materii w Ko\u015bciele, to jest to te\u017c po\u015brednio niewygodne lustro dla spo\u0142ecze\u0144stwa. Bo to znaczy, \u017ce tak\u017ce tam istnieje powa\u017cny problem. Do tego dochodzi jeszcze prywatyzacja \u017cycia. Zewsz\u0105d s\u0142yszymy: \u201eZ \u017cycia seksualnego nikomu nie musz\u0119 si\u0119 t\u0142umaczy\u0107. To moja prywatna sprawa\u201d. Ju\u017c od lat 60. ubieg\u0142ego stulecia na temat \u201edobroci\u201d wsp\u00f3\u0142\u017cycia seksualnego doros\u0142ych z dzie\u0107mi powsta\u0142o kilka przer\u00f3\u017cnych teorii. Teoretyzowano, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce istnieje co\u015b takiego jak pedofilia dobra (pozytywna) i z\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Dobra, czyli jaka?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Taka romantyczna, kt\u00f3ra wzorem antycznej Grecji uwa\u017ca inicjacj\u0119 seksualn\u0105 dziecka przez doros\u0142ego za idealny \u015brodek wychowawczy. W niekt\u00f3rych \u015brodowiskach prezentowano j\u0105 jako szczeg\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107. Znalaz\u0142a ona nawet poparcie polityczne w wielu krajach. We W\u0142oszech w latach 70. Partia Radykalna, kt\u00f3rej przewodzi\u0142 Marco Pannella, proponowa\u0142a obni\u017cenie wieku zgody w kontaktach seksualnych do 12 lat. A w Niemczech, w kontek\u015bcie skandali pedofilskich ujawnionych w tamtejszym Ko\u015bciele w 2010 roku, media wyci\u0105gn\u0119\u0142y na \u015bwiat\u0142o dzienne fakt, \u017ce przed laty organizacja Humanistische Union wyda\u0142a manifest, w kt\u00f3rym postulowano tzw. dobr\u0105 pedofili\u0119 jako metod\u0119 godno\u015bciowej edukacji seksualnej. Manifest podpisa\u0142a m.in. pani Sabine Leutheusser-Schnarrenberger (w\u00f3wczas cz\u0142onkini zarz\u0105du Humanistische Union), kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej, w 2010 roku, by\u0142a ministrem sprawiedliwo\u015bci i najg\u0142o\u015bniej ze wszystkich polityk\u00f3w krytykowa\u0142a Ko\u015bci\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

To wszystko brzmi absurdalnie. Zw\u0142aszcza \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo niemieckie jako jedno z pierwszych do\u015b\u0107 szybko i skutecznie zaj\u0119\u0142o si\u0119 wykorzystywaniem seksualnym ma\u0142oletnich. To wzorcowe podej\u015bcie do problemu pedofilii?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z punktu widzenia ochrony ma\u0142oletnich z pewno\u015bci\u0105 do\u015b\u0107 rzadkie, by nie rzec: wyj\u0105tkowe. Odno\u015bnie do rozwi\u0105zania niemieckiego \u2013 jest ono wynikiem wypracowanej kultury wsp\u00f3\u0142pracy instytucjonalnej mi\u0119dzy rz\u0105dem a organizacjami spo\u0142ecznymi, w tym z Ko\u015bcio\u0142ami. Dlatego Niemcy nie skupili si\u0119 tylko na skandalu w Ko\u015bciele katolickim, lecz wykorzystali ten skandal, by zmierzy\u0107 si\u0119 z problemem spo\u0142ecznym. To prawda, \u017ce w pierwszym momencie media zaj\u0119\u0142y si\u0119 skandalem w Ko\u015bciele. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy katolik\u00f3w opu\u015bci\u0142o Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Ale eksperci i fachowcy oraz niekt\u00f3rzy politycy doskonale wiedzieli, \u017ce nie jest to tylko problem Ko\u015bcio\u0142a, lecz jest to zjawisko spo\u0142eczne. I dlatego z inicjatywy rz\u0105du kilka tygodni po wybuchu skandalu w Ko\u015bciele katolickim zosta\u0142 zwo\u0142any okr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142. Do wsp\u00f3lnych rozm\u00f3w zaproszeni zostali przedstawiciele trzech ministerstw, Ko\u015bcio\u0142y obydwu wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich, zwi\u0105zki i stowarzyszenia zrzeszaj\u0105ce m\u0142odzie\u017c oraz eksperci. Ponadp\u00f3\u0142toraroczne prace zaowocowa\u0142y wypracowaniem wsp\u00f3lnej strategii ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Takie rozwi\u0105zanie przyda\u0142oby si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwu i Ko\u015bcio\u0142owi w Polsce?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Polsce mamy w miar\u0119 sensowne prawo karne, kt\u00f3re dzia\u0142a do\u015b\u0107 dobrze, nadal brakuje nam jednak prewencji. Rzecznik Praw Dziecka kilkakrotnie postulowa\u0142 przez przynajmniej ostatnie p\u00f3\u0142tora roku stworzenie narodowej strategii ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy przed przemoc\u0105, nie tylko seksualn\u0105. Rz\u0105d odpowiada\u0142, \u017ce mamy dobre instrumenty prawne w tym zakresie. My, Polacy, my\u015blimy inaczej ni\u017c Niemcy. Na poziomie my\u015blenia instytucjonalnego pod wieloma wzgl\u0119dami nadal pozostali\u015bmy krajem postkomunistycznym. Nie mam tu na my\u015bli wcale biskup\u00f3w, ale ca\u0142y aparat pa\u0144stwa. Potrzebne s\u0105 zar\u00f3wno oczyszczenie, jak i struktury prawne zobowi\u0105zuj\u0105ce do dzia\u0142a\u0144 zapobiegawczych. Bo z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie powinni\u015bmy sobie wyobra\u017ca\u0107, \u017ce po znalezieniu i ukaraniu sprawcy problem znika.<\/p>\n\n\n\n

Jaka jest skala zjawiska pedofilii w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ostatnie badania retrospektywne m\u00f3wi\u0105, \u017ce 12,4 proc. dzieci i m\u0142odzie\u017cy mi\u0119dzy 11. a 17. rokiem \u017cycia by\u0142a wykorzystywana seksualnie. Podobnie jest w krajach zachodnich. Tak wynika z naukowego raportu \u201eDzieci si\u0119 licz\u0105 2017\u201d, opublikowanego w zesz\u0142ym roku pod egid\u0105 Rzecznika Praw Dziecka przez Fundacj\u0119 Dajemy Dzieciom Si\u0142\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d sprawc\u00f3w s\u0105 te\u017c duchowni. Wiadomo, ilu dopu\u015bci\u0142o si\u0119 takich czyn\u00f3w w Polsce?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 instytucjonalny w naszym kraju nie dysponuje takimi danymi. Pa\u0144stwo te\u017c nie ma porz\u0105dnych rejestr\u00f3w kryminologicznych, z kt\u00f3rych mo\u017cna by si\u0119 dowiedzie\u0107, jak si\u0119 przedstawia sytuacja w poszczeg\u00f3lnych \u015brodowiskach zawodowych. Po prostu takie dane nie s\u0105 gromadzone. Mam wra\u017cenie, \u017ce gdyby nie Rzecznik Praw Dziecka, to nie by\u0142oby te\u017c tak ca\u0142o\u015bciowych bada\u0144 nt. sytuacji dzieci w Polsce. A takie dane s\u0105 konieczne! Narodowa strategia ochrony dzieci przed przemoc\u0105 pozwoli\u0142aby uzupe\u0142ni\u0107 i scali\u0107 wiele dzia\u0142aj\u0105cych ju\u017c mechanizm\u00f3w chroni\u0105cych dzieci oraz przyj\u0105\u0107 jednolit\u0105 i pe\u0142n\u0105 strategi\u0119 ich ochrony. Niezale\u017cnie od tego Ko\u015bcio\u0142owi potrzebna jest maksymalna przejrzysto\u015b\u0107. To zasada na wskro\u015b ewangeliczna. Jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 musimy te\u017c lepiej komunikowa\u0107 si\u0119 ze spo\u0142ecze\u0144stwem. Bo to w\u0142a\u015bnie z powodu s\u0142abej komunikacji powstaje wra\u017cenie, \u017ce problem jest tylko w Ko\u015bciele i \u017ce go ukrywamy. Gdy si\u0119 bronimy, to przy s\u0142abej lub \u017cadnej wiedzy na temat skali zjawiska czynimy to kiepsko, przerzucaj\u0105c odpowiedzialno\u015b\u0107 na innych wskutek paniki moralnej. To jest dla mnie niepokoj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

W li\u015bcie do Ludu Bo\u017cego papie\u017c Franciszek m\u00f3wi wprost: najpierw post i modlitwa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To pierwsze i wa\u017cne narz\u0119dzie, jakim dysponuje Ko\u015bci\u00f3\u0142: uzna\u0107 sw\u00f3j grzech i odwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 od niego. Uzna\u0107 tak\u017ce, \u017ce przez inspirowane klerykalizmem sposoby dzia\u0142ania instytucjonalnie sta\u0142 si\u0119 on wsp\u00f3\u0142odpowiedzialny za krzywd\u0119 dzieci, za krzywd\u0119 wsp\u00f3lnot edukacyjnych, parafialnych i innych. My\u015bl\u0119, \u017ce papie\u017cowi zale\u017cy na tym, by w Ko\u015bciele powsta\u0142a swego rodzaju masa krytyczna w celu zmiany mentalno\u015bci w sprawie wykorzystywania seksualnego ma\u0142oletnich, bo tylko w ten spos\u00f3b b\u0119dziemy zdolni pomaga\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu w jego r\u00f3\u017cnorakich kryzysach. My, duchowni, nie jeste\u015bmy ekspertami od wszystkiego. Potrzebna nam jest wsp\u00f3\u0142praca ze \u015bwieckimi fachowcami, z samorz\u0105dami i organizacjami pozarz\u0105dowymi.<\/p>\n\n\n\n

I ch\u0119\u0107 stani\u0119cia w prawdzie, o kt\u00f3r\u0105 upomina si\u0119 papie\u017c?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tak. My\u015bl\u0119, \u017ce kluczowe jest tu oddzia\u0142ywanie papie\u017ca na prze\u0142o\u017conych: biskup\u00f3w i wy\u017cszych prze\u0142o\u017conych zakonnych. Papie\u017c oczekuje od prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych uczciwej przejrzysto\u015bci. Wie dobrze, \u017ce cnoty nie da si\u0119 nakaza\u0107, dlatego odwo\u0142uje si\u0119 do ca\u0142ego Ludu Bo\u017cego, by wspar\u0142 zmian\u0119 mentalno\u015bci i struktur modlitw\u0105 i postem. Po wydarzeniach w Chile i po raporcie Wielkiej \u0141awy Przysi\u0119g\u0142ych z Pensylwanii nie da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 problem\u00f3w, chroni\u0105c prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych przed odpowiedzialno\u015bci\u0105 za pope\u0142nione b\u0142\u0119dy. Wszyscy musimy zrobi\u0107 rachunek sumienia i odnowi\u0107 skal\u0119 warto\u015bci, tak by na pierwszym miejscu by\u0142 cz\u0142owiek, a nie instytucja. Bo tu chodzi o godno\u015b\u0107 dzieci i wiarygodno\u015b\u0107 g\u0142oszonej Ewangelii.<\/p>\n\n\n\n

Tekst wywiadu ukaza\u0142 si\u0119 w \u201cGo\u015b\u0107 Niedzielny\u201d 35\/2018, str. 30-33, pod tytu\u0142em \u201cPrawda si\u0119 liczy\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u2013 Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u2013 duchowni i wszyscy ochrzczeni \u2013 jest lustrzanym odbiciem problem\u00f3w spo\u0142ecznych. I to na r\u00f3\u017cne sposoby. Jest stare powiedzenie: jakie spo\u0142ecze\u0144stwo, takie duchowie\u0144stwo. Je\u015bli w spo\u0142ecze\u0144stwie panuj\u0105 du\u017ca swoboda i tolerancja obyczajowa, promuje si\u0119 rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107, to nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce zjawisk negatywnych r\u00f3wnie\u017c w szeregach duchowie\u0144stwa b\u0119dzie przybywa\u0107 i b\u0119d\u0105 one […]","protected":false},"featured_media":0,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"\u2013 Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u2013 duchowni i wszyscy ochrzczeni \u2013 jest lustrzanym odbiciem problem\u00f3w spo\u0142ecznych. I to na r\u00f3\u017cne sposoby. Jest stare powiedzenie: jakie spo\u0142ecze\u0144stwo, takie duchowie\u0144stwo. Je\u015bli w spo\u0142ecze\u0144stwie panuj\u0105 du\u017ca swoboda i tolerancja obyczajowa, promuje si\u0119 rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107, to nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce zjawisk negatywnych r\u00f3wnie\u017c w szeregach duchowie\u0144stwa b\u0119dzie przybywa\u0107 i b\u0119d\u0105 one…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2616"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz"}],"about":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/komentarz"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2622,"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/2616\/revisions\/2622"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}