Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoi przed wyzwaniem, by to, czego si\u0119 nauczy\u0142 na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach, pokornie przekaza\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwu \u2013 podkre\u015bla o. Adam \u017bakiem SJ, koordynator KEP ds. ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Dodaje, \u017ce oczyszczenie przychodzi przez wstyd, upokorzenie i b\u00f3l. W rozmowie z KAI o. \u017bak m\u00f3wi o swoich oczekiwaniach zwi\u0105zanych z nadchodz\u0105ca wizyt\u0105 w Polsce abp Charlesa Scicluny z Kongregacji Nauki Wiary. Odpowiada te\u017c na pytanie, ile czasu mo\u017ce potrwa\u0107 obecny kryzys Ko\u015bcio\u0142a w Polsce i czy mo\u017ce on wyj\u015b\u0107 z tej pr\u00f3by silniejszym.<\/p>\n\n\n\n
Tomasz Kr\u00f3lak (KAI): Od 1 czerwca zacz\u0119\u0142y obowi\u0105zywa\u0107 normy wprowadzone przez motu proprio \u201eVos estis lux mundi\u201d, przewiduj\u0105ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 wszcz\u0119cia przez metropolit\u0119 post\u0119powania wobec biskup\u00f3w, kt\u00f3rym zarzucono nieprawid\u0142ow\u0105 reakcj\u0119 na zg\u0142oszenie wykorzystywania seksualnego. Czy mo\u017cna si\u0119 teraz spodziewa\u0107 zwi\u0119kszenia liczby zg\u0142osze\u0144 dotycz\u0105cych biskup\u00f3w tuszuj\u0105cych sprawy molestowania?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Adam \u017bak SJ<\/strong>: Trudno to przewidzie\u0107. Wa\u017cna jest nawet nie data 1 czerwca, ale sam fakt opublikowania tego dokumentu, czyli podj\u0119cie, wreszcie, w jednym dokumencie dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych element\u00f3w, kt\u00f3re spowodowa\u0142y kryzys: samych fakt\u00f3w przest\u0119pstw wykorzystywania seksualnego ma\u0142oletnich przez duchownych, jak i zaniedba\u0144 prze\u0142o\u017conych. Tak\u0105 podw\u00f3jn\u0105 diagnoz\u0119 zawar\u0142 Jan Pawe\u0142 II w przem\u00f3wieniu z kwietnia 2002 r. w trakcie najwi\u0119kszej fali ujawnie\u0144 w USA. I ta diagnoza tylko cz\u0119\u015bciowo le\u017ca\u0142a u pod\u0142o\u017ca jego pierwszych decyzji prawno-kanonicznych, a mianowicie motu proprio \u201eSacramentorum sanctitatis tutela\u201d i norm wykonawczych dotycz\u0105cych najci\u0119\u017cszych przest\u0119pstw \u201eDe gravioribus delictis\u201d.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce Stolica Apostolska mia\u0142a wci\u0105\u017c zbyt du\u017ce zaufanie do pasterzy, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce oni sobie z tym kryzysem poradz\u0105. Chocia\u017c fakt, i\u017c Jan Pawe\u0142 II zdecydowa\u0142 si\u0119 na kontrol\u0119 wszystkich post\u0119powa\u0144 przez Kongregacj\u0119 Nauki Wiary, \u015bwiadczy, i\u017c uzna\u0142, \u017ce kryzys ma ju\u017c charakter globalny i by\u0142 \u015bwiadomy, \u017ce nie do ko\u0144ca sobie z nim radz\u0105 episkopaty tak wielkie jak w Stanach Zjednoczonych i z kraj\u00f3w o tak g\u0142\u0119bokich tradycjach katolickich jak Irlandia.<\/p>\n\n\n\n To by\u0142 zatem ten pierwszy krok. Ale Stolica Apostolska de facto nie wprowadzi\u0142a w \u017cycie tego drugiego elementu diagnozy, zwi\u0105zanego z zaniedbaniami i b\u0142\u0119dami prze\u0142o\u017conych, aczkolwiek to zjawisko zdiagnozowa\u0142a. Teraz, kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce motu proprio wydane przez Franciszka w 2016 r. \u201eCome una madre amorevole\u201d nie skutkuje wobec prze\u0142o\u017conych winnych zaniedba\u0144, papie\u017c postanowi\u0142 po szczycie watyka\u0144skim wyci\u0105gn\u0105\u0107 z tego wnioski i przyj\u0105\u0107 propozycje, jakie na tym spotkaniu pad\u0142y, g\u0142\u00f3wnie w wyst\u0105pieniu metropolity Chicago abp. Blase\u2019a Cupicha.<\/p>\n\n\n\n Dobrze si\u0119 sta\u0142o, \u017ce Ojciec \u015awi\u0119ty wcze\u015bniej powstrzyma\u0142 biskup\u00f3w z USA, kt\u00f3rzy zamierzali wyda\u0107 osobne normy dotycz\u0105ce tylko ich kraju. To oznacza\u0142oby kolejn\u0105 strat\u0119 czasu, odsuwaj\u0105c ca\u0142o\u015bciowe rozwi\u0105zywanie problemu, to znaczy wyrwanie go z korzeniami.<\/p>\n\n\n\n Obecne motu proprio Franciszka jest krokiem milowym decyduj\u0105cym, bo wszystko scala i podejmuje obydwa elementy kryzysu. Oczywi\u015bcie to nie znaczy, \u017ce teraz, po 1 czerwca, nagle wszystko stanie si\u0119 proste i wszyscy zrozumiemy i samo prawo, i jego ducha. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce ta data jest jako\u015b prze\u0142omowa.<\/p>\n\n\n\n Potwierdzeniem jest dla mnie reakcja niekt\u00f3rych metropolit\u00f3w, kt\u00f3rzy przed 1 czerwca zacz\u0119li og\u0142asza\u0107, \u017ce powo\u0142aj\u0105 odpowiednie komisje do zbadania reakcji na problemy wykorzystywania seksualnego ma\u0142oletnich w ich diecezjach. Jest nadzieja, \u017ce to rzeczywi\u015bcie zadzia\u0142a \u2013 wsz\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n Papieski dokument prze\u0142amuje dotychczasowy spos\u00f3b post\u0119powania i na pewno doprowadzi do g\u0142\u0119bszego poznania wszystkich tych mechanizm\u00f3w, ani\u017celi by\u0142 to w stanie pokaza\u0107 film braci Sekielskich. My\u015bl\u0119, \u017ce doprowadzi to do zmiany mentalno\u015bci i do dzia\u0142ania w taki spos\u00f3b, \u017ce wierni nie b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 wstydzi\u0107 za swoich pasterzy, a pasterze za swoich poprzednik\u00f3w. Pasterze zrozumieli, \u017ce musz\u0105 zobaczy\u0107, jakie trupy maj\u0105 w szafie.<\/p>\n\n\n\n KAI: A du\u017co mo\u017ce by\u0107 tych trup\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Nie wiem, ale s\u0105. \u017beby odpowiedzie\u0107 precyzyjnie, trzeba by mie\u0107 o wiele g\u0142\u0119bsz\u0105 wiedz\u0119, zobaczy\u0107 papiery z kolejnych diecezji, przejrze\u0107 archiwa, przestudiowa\u0107 dokumenty. Natomiast z kontakt\u00f3w z lud\u017ami, tak\u017ce z duchowie\u0144stwem, zw\u0142aszcza w ostatnim czasie, dowiaduj\u0119 si\u0119 o wielu faktach. Widz\u0119 ich determinacj\u0119, \u017ceby je wy\u015bwietli\u0107 w spos\u00f3b uporz\u0105dkowany, korzystaj\u0105c z nowego motu proprio. KAI: Zapewne zwi\u0119kszy si\u0119 liczba zg\u0142osze\u0144 dotycz\u0105cych uchybie\u0144 ze strony prze\u0142o\u017conych zakonnych czy biskup\u00f3w, ale te\u017c \u2013 co pokazuj\u0105 do\u015bwiadczenia innych kraj\u00f3w \u2013 b\u0119dzie przybywa\u0107 os\u00f3b pokrzywdzonych, kt\u00f3re zdecyduj\u0105 si\u0119 to ujawni\u0107 \u2013 czynnikom Ko\u015bcielnym lub organom \u015bcigania. Tak b\u0119dzie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 To ju\u017c nast\u0119puje. Mam takie sygna\u0142y od poszczeg\u00f3lnych biskup\u00f3w czy prze\u0142o\u017conych zakonnych, kt\u00f3rzy chc\u0105 si\u0119 zmierzy\u0107 si\u0119 z tym, co teraz zaczyna u nich wychodzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n Nie powinno nam zabrakn\u0105\u0107 uczciwo\u015bci, \u017ceby kontynuowa\u0107 prace nad kwerend\u0105, kt\u00f3rej dotychczasowe wyniki zaprezentowano w marcu. Chcemy zobaczy\u0107, czy rzeczywi\u015bcie jest jaka\u015b fala ujawnie\u0144, czy te\u017c nie. Pracujemy nad instrumentem, kt\u00f3ry by umo\u017cliwi\u0142 Episkopatowi zdobycie zweryfikowanej wiedzy m.in. o tym, jak g\u0142\u0119boko w histori\u0119 si\u0119ga to zjawisko.<\/p>\n\n\n\n KAI: Z danych KEP wiemy tylko o 625 ma\u0142oletnich poszkodowanych w r\u00f3\u017cnych okresach przez ksi\u0119\u017cy. S\u0105 to tylko osoby, kt\u00f3re od roku 1990 zg\u0142osi\u0142y swoj\u0105 krzywd\u0119 do prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych. A ile takich os\u00f3b mo\u017ce by\u0107 w og\u00f3le? Czy ta cyfra to wierzcho\u0142ek wierzcho\u0142ka g\u00f3ry lodowej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Z pewno\u015bci\u0105. Gdzie jest jedno wykorzystanie, tam mo\u017ce by\u0107 ich wi\u0119cej \u2013 taki wniosek wyp\u0142ywa z tego wszystkiego, co dotychczas wiemy. Amerykanie ju\u017c przed laty wyci\u0105gn\u0119li taki wniosek i dzielili si\u0119 nim z nami i innymi Ko\u015bcio\u0142ami, ale to nie przebija\u0142o si\u0119 do og\u00f3lnej \u015bwiadomo\u015bci Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony, poszukiwanie ofiar nie jest takie proste. Musz\u0105 zaistnie\u0107 pewne sprzyjaj\u0105ce warunki, kt\u00f3re pozwala\u0142yby im na w miar\u0119 bezpieczne ujawnianie si\u0119, bez ryzyka wt\u00f3rnej traumatyzacji. To bardzo istotne, bowiem ten rodzaj ran, cz\u0119sto niezabli\u017anionych, wymaga odpowiednich warunk\u00f3w, aby dosz\u0142o do zg\u0142oszenia. Chodzi zw\u0142aszcza o wydarzenia sprzed kilku, kilkunastu czy kilkudziesi\u0119ciu lat, kiedy sprawcy mog\u0105 ju\u017c nie \u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n Dopiero przyj\u0119cie zg\u0142oszenia i uwierzenie tym ludziom uruchamia mechanizm zdrowienia albo przynajmniej bardzo mu sprzyja. Ale to jest zdrowienie wzajemne: zdrowieje osoba pokrzywdzona i zdrowie\u0107 musi Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 ze swoich w\u0142asnych mechanizm\u00f3w biurokratyczno-korporacyjno-obronnych, za kt\u00f3rymi kryj\u0105 si\u0119 konkretne twarze, konkretny brak empatii, kt\u00f3ry przyczyni\u0142 si\u0119 do dodatkowych zranie\u0144 wykorzystanych os\u00f3b. Dok\u0142adnie wida\u0107 to w \u015bwiadectwach skrzywdzonych, z Polski czy innych kraj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n KAI: A jak ocenia Ojciec polskie warunki przyjmowania tych zg\u0142osze\u0144 od os\u00f3b pokrzywdzonych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Prze\u017cywamy w tej materii przyspieszony kurs dojrzewania. Wyst\u0119puj\u0105 odruchy obronne, ale te\u017c takie, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 przezwyci\u0119\u017caniu mentalno\u015bci korporacyjnej i bardzo szkodliwego przywi\u0105zania do ukrywania niewygodnych fakt\u00f3w. Oczyszczenie przychodzi przez wstyd, upokorzenie i b\u00f3l. Ale dzi\u0119ki temu mo\u017ce zacz\u0105\u0107 si\u0119 empatia. Nie da si\u0119 wyj\u015b\u0107 z tego kryzysu bezbole\u015bnie i to trzeba sobie jasno powiedzie\u0107. Do tej pory w spos\u00f3b mniej lub bardziej oczywisty unikali\u015bmy tego b\u00f3lu. W tej chwili nie mo\u017cemy go sobie oszcz\u0119dzi\u0107, bo zaczynamy rozumie\u0107, \u017ce odbywa si\u0119 to kosztem innych.<\/p>\n\n\n\n KAI: Przyspieszenie dojrzewania nie nast\u0105pi\u0142o samoistnie \u2013 ten proces uruchomi\u0142y media. Trudno sobie wyobrazi\u0107 miejsce, w kt\u00f3rym teraz jeste\u015bmy, bez filmu braci Sekielskich.<\/strong><\/p>\n\n\n\n KAI: Tak czy inaczej przyspieszone dojrzewanie zawdzi\u0119czamy w znacznej cz\u0119\u015bci filmowi \u201eTylko nie m\u00f3w nikomu\u201d. Trudno w tym wzgl\u0119dzie przeceni\u0107 jego rol\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 To rola bardzo istotna. Wed\u0142ug mnie to jest katalizator procesu oczyszczenia. Zw\u0142aszcza w trudnych momentach trzeba na histori\u0119 Ko\u015bcio\u0142a patrze\u0107 w \u015bwietle biblijnej historii zbawienia. B\u00f3g poucza\u0142 nawet wielkich przyw\u00f3dc\u00f3w ludu Bo\u017cego, Dawida i innych, przy pomocy pogan. Kiedy popatrzy si\u0119 na interpretacj\u0119 prorocz\u0105 niewoli babilo\u0144skiej, na wo\u0142anie o mi\u0142osierdzie, \u201ebo zgrzeszyli\u015bmy przeciw Tobie\u201d\u2026 Ju\u017c wtedy prorocy wskazywali na grzechy przyw\u00f3dztwa, na pasterzy, kt\u00f3rzy pa\u015bli samych siebie i siebie chronili. Te fragmenty historii zbawienia to s\u0105 nasze \u017ar\u00f3d\u0142a, z kt\u00f3rych musimy czerpa\u0107, \u017ceby zinterpretowa\u0107 teologicznie, w duchu wiary, to, co si\u0119 dzieje. W przeciwnym razie ulegniemy pokusie szukania niew\u0142a\u015bciwych dr\u00f3g wyj\u015bcia z kryzysu \u2013 p\u0142ytkich, PR-owskich, szukaj\u0105cych usprawiedliwie\u0144, sojusznik\u00f3w, kt\u00f3rzy nas b\u0119d\u0105 broni\u0107 itd. Tymczasem trzeba po prostu powierzy\u0107 si\u0119 os\u0105dowi Bo\u017cemu, otworzy\u0107 na\u0144 sumienia i przyj\u0105\u0107 drog\u0119 wyj\u015bcia, na kt\u00f3r\u0105 wskazuje nam Ewangelia i historia zbawienia. Patrz\u0105c w tej logice, jest to droga prawdy, nawr\u00f3cenia, upokorzenia, oczyszczenia.<\/p>\n\n\n\n KAI: A jak ca\u0142y ten proces oczyszczenia skutecznie doko\u0144czy\u0107? S\u0105 oczywi\u015bcie instrumenty kanoniczne, o kt\u00f3rych Ojciec wspomina\u0142, i pa\u0144stwowe, niemniej coraz wyra\u017aniej m\u00f3wi si\u0119 \u2013 tak\u017ce w Ko\u015bciele \u2013 o konieczno\u015bci powo\u0142ania specjalnej komisji. Jak zapatruje si\u0119 Ojciec na zapowied\u017a premiera o powo\u0142aniu komisji, kt\u00f3ra mia\u0142aby rozliczy\u0107 przypadki pedofilii w Ko\u015bciele, ale te\u017c w kilku innych \u015brodowiskach, m.in. w o\u015bwiacie i sporcie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Je\u015bli to b\u0119dzie komisja ustanowiona przez organy polityczne, to jestem tu bardzo nieufny i zachowuj\u0119 du\u017c\u0105 rezerw\u0119. Oczekiwa\u0142bym raczej, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 w porozumieniu ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105, z takimi organami jak Rzecznik Praw Dziecka czy Rzecznik Praw Obywatelskich i innymi ponad politycznymi urz\u0119dami, przebada problem pedofilii w Ko\u015bciele, a r\u00f3wnocze\u015bnie poszuka dobrych wskaza\u0144 i wniosk\u00f3w dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Dlatego \u017ce \u2013 nawet je\u015bli opinia publiczna nie chce tego s\u0142ucha\u0107 \u2013 mamy tu do czynienia z odbiciem lustrzanym problemu spo\u0142ecznego. Je\u017celi wi\u0119c przy obecnym kryzysie w Ko\u015bciele nie zostanie opracowana narodowa strategia ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy przed przemoc\u0105, to zostanie stracona wielka okazja na oczyszczenie. Chodzi o to, \u017ceby z tego wynikn\u0119\u0142o dobro nie tylko dla Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n My si\u0119 nie oczyszczamy dla siebie samych, tylko po to, \u017ceby\u015bmy byli zdolni do pe\u0142nienia tej misji, kt\u00f3ra jest wyznaczona przez Chrystusa. To jest Jego misja, nie nasza. A ta misja oznacza pomoc i pokorne towarzyszenie spo\u0142ecze\u0144stwu w tym, by mog\u0142o skutecznie zwalczy\u0107 wszystkie plagi, kt\u00f3re je trapi\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jako spo\u0142ecze\u0144stwo, a tak\u017ce wsp\u00f3lnota polityczna wci\u0105\u017c nie jeste\u015bmy w stanie powa\u017cnie rozprawi\u0107 si\u0119 z podzia\u0142ami. M\u00f3wimy: wsp\u00f3lnota, nar\u00f3d. Ale co nam przeszkadza sta\u0107 si\u0119 jedno\u015bci\u0105? Nie jeste\u015bmy w stanie wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosk\u00f3w, przemieni\u0107 z\u0142a w dobro. Dlatego dzia\u0142aj\u0105c na styku spo\u0142ecze\u0144stwa i wsp\u00f3lnoty politycznej, Ko\u015bci\u00f3\u0142 stoi przed wyzwaniem, by to, czego si\u0119 nauczy\u0142 na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach, pokornie przekaza\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwu. To jest wyzwanie w gruncie rzeczy pozytywne. To, co si\u0119 dzieje, jest szans\u0105 i czasem \u0142aski. To jest moment prze\u0142omowy.<\/p>\n\n\n\n KAI: Nie brakuje g\u0142os\u00f3w, tak\u017ce ze strony \u015brodowisk Ko\u015bcio\u0142a, \u017ce dop\u00f3ki nie \u201epolec\u0105 g\u0142owy\u201d, Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie odzyska zaufania. Co Ojciec na to?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Jest potrzebne wyja\u015bnianie spraw, zgodne z prawem ko\u015bcielnym i pa\u0144stwowym \u2013 to rzecz oczywista. Je\u015bli co\u015b jest udowodnione, powinno si\u0119 wyci\u0105ga\u0107 konsekwencje ko\u015bcielne i pa\u0144stwowe. Natomiast nie ma miejsca dla wolnej amerykanki. Inne instrumenty \u2013 zwi\u0105zane z tak\u0105 czy inn\u0105 komisj\u0105 \u2013 je\u015bli maj\u0105 by\u0107 owocne, musz\u0105 si\u0119 rodzi\u0107 z innej idei ani\u017celi tzw. rozliczanie Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n KAI: W gruncie rzeczy o tym m\u00f3wi premier Morawiecki: powo\u0142ajmy pa\u0144stwow\u0105 komisj\u0119, ale rozliczaj\u0105c\u0105 nie tylko duchownych, bo rozprawiamy si\u0119 z problemem, a nie z Ko\u015bcio\u0142em.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Niech w\u0142adza r\u00f3wnie\u017c uzna, \u017ce przez lata odrzuca\u0142a propozycje stworzenia narodowej strategii ochrony dzieci przed przemoc\u0105! Powtarzano, \u017ce jest dobrze, \u017ce mamy dobre prawo, a nawet je ulepszyli\u015bmy\u2026 Zapewnienia o walce z pedofili\u0105 b\u0119d\u0105 wiarygodne wtedy, gdy rz\u0105dz\u0105cy przyznaj\u0105 si\u0119 do zaniecha\u0144. Teraz nie s\u0105, bo to jest odcinanie od ca\u0142ego problemu kupon\u00f3w politycznych. Tak\u017ce w\u0142adza powinna powiedzie\u0107: pob\u0142\u0105dzili\u015bmy, nie s\u0142uchali\u015bmy maluczkich i tych, kt\u00f3rzy bli\u017cej poznali problem. I o to biskupi te\u017c apelowali, wprawdzie nie jednym g\u0142osem, ale apelowa\u0142 o to np. przewodnicz\u0105cy Episkopatu. Nie by\u0142o odzewu.<\/p>\n\n\n\n Niech w\u0142adza spojrzy np. na konwencj\u0119 Rady Europy z Lanzarote o ochronie dzieci z 2007 r., kt\u00f3ra zosta\u0142a zatwierdzona i ratyfikowana w 2014 r. przez prezydenta Komorowskiego, jednomy\u015blnie upowa\u017cnionego przez ca\u0142y parlament. Niech w\u0142adza spojrzy i sprawdzi, jakie s\u0105 tam przewidziane mechanizmy i instrumenty ochrony dzieci przed przemoc\u0105 seksualn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Prawo karne zosta\u0142o odpowiednio dostosowane, ale te\u017c nie we wszystkich elementach. Podniesiono wiek ochrony dla ma\u0142oletnich tylko do 16. roku \u017cycia, a nie do 18., do czego Polska zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 we wspomnianej konwencji. Odpowiedzmy sobie na pytanie: dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o; zr\u00f3bmy rewizj\u0119 tych decyzji politycznych, kt\u00f3re by\u0142y za\u015bciankowe. Mo\u017ce nie podoba\u0142a si\u0119 osoba rzecznika praw dziecka, bo nie by\u0142 z nadania obecnej w\u0142adzy? Nie rozumiem, dlaczego dzi\u015b milczy obecny rzecznik praw dziecka? Nie s\u0142ysza\u0142em jego opinii. Nie w obronie Ko\u015bcio\u0142a, tylko w obronie dzieci. Takiej obronie, kt\u00f3ra by da\u0142a instrumenty i podpowiedzia\u0142a pa\u0144stwu, jak powinno dzia\u0142a\u0107, bo s\u0105 r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci przygotowane przez poprzednik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n KAI: Jakie nadzieje wi\u0105\u017ce Ojciec z nadchodz\u0105c\u0105 wizyt\u0105 abp. Charlesa Scicluny, g\u0142\u00f3wnego watyka\u0144skiego \u201epogromcy\u201d seksualnych przest\u0119pstw ksi\u0119\u017cy wobec dzieci?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Jestem bardzo wdzi\u0119czny abp. Sciclunie, \u017ce zgodzi\u0142 si\u0119 przyjecha\u0107. To bardzo wa\u017cne, by biskupi mogli go wys\u0142ucha\u0107 i przej\u015b\u0107 co\u015b w rodzaju przeszkolenia. W dodatku dochodzi do jego wizyty w szczeg\u00f3lnym momencie, kt\u00f3rego oczywi\u015bcie nikt nie przewidzia\u0142. Ufam, \u017ce z tej \u0142aski pasterze skorzystaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n KAI: A jak b\u0119dzie to mo\u017cna oceni\u0107? Co musia\u0142oby si\u0119 sta\u0107, \u017ceby Ojciec przyzna\u0142: o, pasterze skorzystali?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Zmiany ju\u017c teraz powoli si\u0119 objawiaj\u0105. We\u017amy cho\u0107by poszukiwania rozwi\u0105za\u0144 nie dora\u017anych, p\u0142ytkich, tylko takich, kt\u00f3re by w spos\u00f3b skuteczny stara\u0142y si\u0119 podj\u0105\u0107 np. w\u0105tki prawne, oczyszczaj\u0105ce oraz prewencyjne.<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie abp Scicluna wzmocni w pasterzach przekonanie o konieczno\u015bci oczyszczania Ko\u015bcio\u0142a. S\u0142ucha\u0142em go niejednokrotnie podczas watyka\u0144skiego szczytu, czyta\u0142em r\u00f3\u017cne jego wyst\u0105pienia, znam te\u017c relacje z jego wyk\u0142ad\u00f3w dla przysz\u0142ych kanonist\u00f3w z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Wiem, \u017ce to jest cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ma i wiedz\u0119, i do\u015bwiadczenie, tak\u017ce w zakresie wielu r\u00f3\u017cnych dochodze\u0144. Media najcz\u0119\u015bciej nie pami\u0119taj\u0105, \u017ce za czas\u00f3w Jana Paw\u0142a II to w\u0142a\u015bnie abp Scicluna by\u0142 \u201edochodzeniowcem\u201d w sprawie ks. Maciela [za\u0142o\u017cyciela Legionist\u00f3w Chrystusa, kt\u00f3ry dopu\u015bci\u0142 si\u0119 wielu przest\u0119pstw seksualnych na nieletnich, zmar\u0142 w 2008 r. \u2013 przyp. KAI] czy ra\u017c\u0105cych zaniedba\u0144 biskup\u00f3w w Chile.<\/p>\n\n\n\n Ale trzeba zachowa\u0107 zdrowy rozs\u0105dek. Papie\u017c Franciszek za\u017cartowa\u0142, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 opinii publicznej by\u0142aby zadowolona, gdyby na placu \u015bw. Piotra kaza\u0142 powiesi\u0107 kilkudziesi\u0119ciu biskup\u00f3w czy prze\u0142o\u017conych. Trzeba si\u0119 strzec wszelkich populistycznych zap\u0119d\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce inteligentne dziennikarstwo powinno dobrze to rozumie\u0107 i pomaga\u0107 w rozwi\u0105zywaniu problemu, m.in. poprzez unikanie jednowymiarowych, \u201erozliczeniowych\u201d pokus.<\/p>\n\n\n\n Proces oczyszczania b\u0119dzie d\u0142ugi, bo mamy za ma\u0142o ludzi, kt\u00f3rzy byliby w stanie rozwi\u0105zywa\u0107 te problemy w spos\u00f3b profesjonalny i zgodny z wiedz\u0105, jak\u0105 mamy o wykorzystywaniu seksualnym czy w og\u00f3le o przemocy wobec dzieci. Samo uczenie si\u0119 pod wp\u0142ywem wydarze\u0144 nie wystarczy, trzeba wzi\u0105\u0107 na powa\u017cnie ca\u0142\u0105 sfer\u0119 edukacji, przygotowania fachowc\u00f3w. My to robimy podczas studi\u00f3w podyplomowych, ale to jest kropla na taki wielki kraj jak Polska. Owszem s\u0105 i inni, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 w tym kierunku, np. specjali\u015bci z Fundacji Dajemy Dzieciom Si\u0142\u0119, ale wci\u0105\u017c si\u0142 do ochrony dzieci jest za ma\u0142o. Ponadto te organizacje pozarz\u0105dowe s\u0105 wspierane lub nie \u2013 w zale\u017cno\u015bci od tego, jak wiej\u0105 wiatry\u2026<\/p>\n\n\n\n Trzeba, \u017ceby i spo\u0142ecze\u0144stwo, i politycy u\u015bwiadomili sobie, \u017ce wobec skali zjawiska i ze wzgl\u0119du na dobro spo\u0142eczne niezb\u0119dne jest zaanga\u017cowanie si\u0119 pa\u0144stwa w rozwi\u0105zywanie tych problem\u00f3w. My\u015bl\u0119, \u017ce w \u015bwietle kryzysu, kt\u00f3ry dotyka Ko\u015bci\u00f3\u0142, trzeba spojrze\u0107 prawdzie w oczy r\u00f3wnie\u017c szerzej i wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski natury politycznej, w sensie wyznaczenia kierunk\u00f3w dzia\u0142ania. Trzeba przyznania ze strony rz\u0105dz\u0105cych, \u017ce w imi\u0119 interes\u00f3w partyjnych po\u015bwi\u0119cili dobrostan dzieci czy te\u017c ich prawa; nie usun\u0119li niekt\u00f3rych prog\u00f3w, kt\u00f3re uniemo\u017cliwiaj\u0105 ochron\u0119 najm\u0142odszych. Takie wyznanie powinno by\u0107 sk\u0142adane nie tylko w ko\u015bcio\u0142ach, bazylikach czy katedrach, ale tak\u017ce na spotkaniach i konwencjach wyborczych czy partyjnych naradach. Dobrze by by\u0142o, \u017ceby upomnieli si\u0119 o to dziennikarze i opinia publiczna.<\/p>\n\n\n\n KAI: Po niedawnym spotkaniu Rady Sta\u0142ej KEP og\u0142oszono, \u017ce powstaje dokument wskazuj\u0105cy drogi wyj\u015bcia Ko\u015bcio\u0142a z kryzysu. Podejmuje on kwestie pomocy pokrzywdzonym, prewencji, komunikacji duszpasterzy w sprawach dotycz\u0105cych problemu pedofilii itd. Jakie owoce ma przynie\u015b\u0107 ten dokument, na czym polega jego znaczenie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Szkic jest gotowy, ale nie jest to \u201edokument\u201d w klasycznym znaczeniu, tylko raczej plan dzia\u0142ania, kt\u00f3ry b\u0119dzie uaktualniany w trakcie jego realizacji. Potrzebna jest r\u00f3wnowaga, \u017ceby nie rozwi\u0105zywa\u0107 kryzysu tylko na spos\u00f3b komunikacyjny, lecz realnie, tak, \u017ceby komunikacja mia\u0142a co zakomunikowa\u0107. \u017beby si\u0119 nie okazywa\u0142o po nast\u0119pnych sze\u015bciu miesi\u0105cach czy po roku, \u017ce kr\u00f3l nadal jest nagi.<\/p>\n\n\n\n Rozwi\u0105zywanie tego kryzysu musi, oczywi\u015bcie, uwzgl\u0119dni\u0107 spraw\u0119 komunikacji, bo uwa\u017cam, \u017ce jest to jedna z wielkich bol\u0105czek ostatnich lat (my\u015bl\u0119 i o komunikacji ze spo\u0142ecze\u0144stwem, jak i o tej z wiernymi). Swoj\u0105 drog\u0105, media katolickie te\u017c powinny zrobi\u0107 sobie rachunek sumienia, bo oportunistycznym sposobem dzia\u0142ania przyczynia\u0142y si\u0119 do tego, \u017ce dzi\u015b wierni stoj\u0105 pod rynn\u0105, ju\u017c nawet nie pod deszczem. KAI: Jakie b\u0119d\u0105 skutki kryzysu, kt\u00f3ry si\u0119 toczy i nie wiadomo, kiedy sko\u0144czy? Czy na przyk\u0142ad obawia si\u0119 Ojciec odchodzenia ludzi od Ko\u015bcio\u0142a w sensie zarzucania praktyk przez coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 Polak\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Na proces odchodzenia trzeba popatrze\u0107 tak\u017ce w kontek\u015bcie niezale\u017cnym od problemu wykorzystywania seksualnego ma\u0142oletnich, dlatego \u017ce jest to jednak proces du\u017co g\u0142\u0119bszy, zwi\u0105zany z negatywnymi skutkami sekularyzacji. To, co obserwujemy w spo\u0142ecze\u0144stwach na Zachodzie, to nie jest odchodzenie z powodu takiego czy innego skandalu. Skandal jest dobr\u0105 okazj\u0105, \u017ceby si\u0119 z tego \u201estowarzyszenia\u201d wypisa\u0107, \u017ceby przesta\u0107 udawa\u0107, przesta\u0107 i\u015b\u0107 drog\u0105 konformizmu. Innymi s\u0142owy: zdj\u0105\u0107 mask\u0119.<\/p>\n\n\n\n To si\u0119 dzieje dlatego, \u017ce przez d\u0142ugie wieki panowa\u0142 konformizm kulturowo-polityczny. Jan Pawe\u0142 II mia\u0142 t\u0119 odwag\u0119, by w dokumentach dotycz\u0105cych wej\u015bcia w trzecie tysi\u0105clecie chrze\u015bcija\u0144stwa (\u201eTertio millenio adveniente\u201d oraz \u201eTertio millenio ineunte\u201d) wskaza\u0107 na to, \u017ce wraz z ewangelizacj\u0105 zosta\u0142y te\u017c posiane ziarna, kt\u00f3re z Ewangeli\u0105 niewiele mia\u0142y wsp\u00f3lnego. Za wiele grzech\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci Ko\u015bcio\u0142a Jan Pawe\u0142 II zreszt\u0105 publicznie przeprasza\u0142, wywo\u0142uj\u0105c krytyk\u0119 cz\u0119\u015bci opinii katolickiej. A w tych przeprosinach pojawia\u0142o si\u0119 te\u017c wyznanie, \u017ce konformizm polityczny by\u0142 u\u017cywany jako narz\u0119dzie ewangelizacji.<\/p>\n\n\n\n I teraz, kiedy parlament ustanawia dzie\u0144 wolny z okazji rocznicy chrztu Polski, mo\u017cemy powiedzie\u0107 \u2013 nie neguj\u0105c \u017cadnego szczerego nawr\u00f3cenia \u2013 \u017ce przyj\u0119cie chrztu oznacza\u0142o przyj\u0119cie chrztu przez w\u0142adc\u0119, za kt\u00f3rym idzie dw\u00f3r. Konformistycznie, bo kto na dworze i poza nim pozwoli\u0142by sobie na to, by sprzeciwi\u0107 si\u0119 w\u0142adcy? Tak wi\u0119c wraz z ewangelizacj\u0105 posiane zosta\u0142o ziarno konformizmu. Dzisiejsza sekularyzacja pokazuje, \u017ce ten konformizm nie jest ju\u017c mechanizmem utrzymuj\u0105cym status quo. I dobrze, \u017ce tak jest, bo oznacza to, \u017ce mo\u017cna przyj\u0105\u0107 wiar\u0119 w efekcie procesu nawr\u00f3cenia.<\/p>\n\n\n\n Pami\u0119tam, jak przed laty na jubileuszu \u201eZnaku\u201d prawos\u0142awny historyk i teolog Siergiej Awierincew powiedzia\u0142, \u017ce \u017cyjemy w bardzo dobrych czasach dla chrze\u015bcija\u0144stwa, bo mo\u017cna si\u0119 sta\u0107 chrze\u015bcijaninem. A wi\u0119c zosta\u0107 nim z przekonania, a nie z konformizmu. I to jest prawdziwe wyzwanie dla ewangelizacji. Nie szukanie podp\u00f3rek politycznych, lecz wszelkich dobrych sposob\u00f3w, \u017ceby ludzi przyci\u0105ga\u0142y pi\u0119kno Ewangelii i blask jej prawdy.<\/p>\n\n\n\n Jezus sam powiedzia\u0142, jest to w Ewangelii \u015bw. Jana, jaki jest spos\u00f3b dzia\u0142ania Boga wobec ludzi i powo\u0142ywania do wiary: \u201eA Ja, gdy zostan\u0119 nad ziemi\u0119 wywy\u017cszony, przyci\u0105gn\u0119 wszystkich do siebie\u201d. Mamy szans\u0119 na to, by przyci\u0105ga\u0107 innych mi\u0142o\u015bci\u0105. Przypominaj\u0105 si\u0119 s\u0142ynne s\u0142owa Tertuliana o chrze\u015bcijanach, wyra\u017caj\u0105ce specyficzn\u0105 dla chrze\u015bcijan wolno\u015b\u0107 decyduj\u0105c\u0105 o ich stylu \u017cycia: \u201eOni staj\u0105 si\u0119, a nie rodz\u0105 chrze\u015bcijanami\u201d.<\/p>\n\n\n\n Trzeba pokornie wyci\u0105ga\u0107 wnioski i dostrzega\u0107 wiele pi\u0119knych rzeczy, kt\u00f3re si\u0119 dzi\u015b dokonuj\u0105. Zwr\u00f3ci\u0142bym uwag\u0119 na Ko\u015bci\u00f3\u0142 we Francji, z kt\u00f3rej wychodz\u0105 bardzo \u017cywe i g\u0142\u0119bokie impulsy duchowe. Sp\u00f3jrzmy, ile jest tam chrzt\u00f3w ludzi doros\u0142ych w okresie Wielkanocy \u2013 to jest corocznie ponad tysi\u0105c os\u00f3b. Nie chodzi jednak o cyfry, ale o to, \u017ce to zjawisko dowodzi, \u017ce \u017cyjemy w takim momencie historii, w kt\u00f3rym na nowo mo\u017cna si\u0119 sta\u0107 chrze\u015bcijanami i \u017ce Ewangelia mo\u017ce by\u0107 zaczynem zmiany indywidualnej i w ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stwach.<\/p>\n\n\n\n KAI: Ile czasu obecny kryzys Ko\u015bcio\u0142a w Polsce mo\u017ce potrwa\u0107 i od czego to zale\u017cy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Na pewno jest to z jednej strony po\u0142\u0105czone z przemijaniem pewnej formy \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego, opartej na konformizmie politycznym. Ta forma umiera. Ale r\u00f3wnocze\u015bnie rodzi si\u0119 dla Ko\u015bcio\u0142a, dla wierz\u0105cych szansa, \u017ce blask Ewangelii b\u0119dzie widziany o wiele lepiej, o wiele mocniej. Ale musimy si\u0119 oczy\u015bci\u0107. Benedykt XVI pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 obrazem wybuchu wulkanu, kt\u00f3ry powoduje, i\u017c ziemia pokrywa si\u0119 py\u0142em i brudem. Ot\u00f3\u017c musimy pozby\u0107 si\u0119 tego py\u0142u przy\u0107miewaj\u0105cego blask Ewangelii. A ile czasu b\u0119dzie to trwa\u0142o? Zostawmy to Panu Bogu, a sami pracujmy w tym kierunku. Jaki \u015bwiat si\u0119 z tego wy\u0142oni? Jaka \u017cywotno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a? My\u015bl\u0119, \u017ce du\u017ca. I nie b\u0119dziemy mierzy\u0107 jej tylko socjologicznie.<\/p>\n\n\n\n KAI: Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce ma szans\u0119 wyj\u015b\u0107 z tego kryzysu silniejszym?<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u2013 Bardzo wierz\u0119 w moc \u0142aski i w to, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest prowadzony przez Boga. To motor, kt\u00f3ry nap\u0119dza moje dzia\u0142anie i my\u015blenie, a nie toczenie kolejnej wojny kulturowej. Mi\u0142o\u015b\u0107 do Boga, z kt\u00f3rej si\u0119 rodzi mi\u0142o\u015b\u0107 do ludu Bo\u017cego, do tych, kt\u00f3rych B\u00f3g chce zbawi\u0107, kt\u00f3rym B\u00f3g chce da\u0107 szcz\u0119\u015bcie i sens ju\u017c tu, na ziemi. I to jest ca\u0142a m\u0105dro\u015b\u0107. Wierz\u0119 w si\u0142\u0119 takiego my\u015blenia i w to, co powiedzia\u0142 Sob\u00f3r (a przed czym si\u0119 broni\u0105 r\u00f3\u017cni tradycjonali\u015bci), \u017ce prawda przyci\u0105ga i przekonuje samym swoim pi\u0119knem.<\/p>\n\n\n\n
Napisanie zg\u0142oszenia wymaga troch\u0119 odwagi. Ale je\u015bli ze strony pasterzy p\u00f3jdzie sygna\u0142, \u017ce s\u0105 zdecydowani, \u017ceby we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b podejmowa\u0107 skargi, kt\u00f3re si\u0119 prawdopodobnie pojawi\u0105, to jest du\u017ca szansa, \u017ce nast\u0105pi bardzo g\u0142\u0119bokie oczyszczenie.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 I st\u0105d w\u0142a\u015bnie ten wstyd i upokorzenie, kt\u00f3re oczyszcza i powoduje zdrowy odruch przyznania: pob\u0142\u0105dzili\u015bmy; nie szli\u015bmy t\u0105 drog\u0105, kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142o; nie uczyli\u015bmy si\u0119 na b\u0142\u0119dach innych; wierzyli\u015bmy, \u017ce jeste\u015bmy lepsi, czyli zgrzeszyli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c pych\u0105 w stosunku do innych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w i innych ludzi; chowali\u015bmy si\u0119 za nasze do\u015bwiadczenia historyczne, nasze prze\u015bladowania, kt\u00f3re mia\u0142y nas jako\u015b ochroni\u0107 przed niesprawiedliwymi uog\u00f3lnieniami. Nie chcieli\u015bmy przecie\u017c usprawiedliwi\u0107 czyn\u00f3w przest\u0119pczych, tylko pokaza\u0107 je w szerszym kontek\u015bcie zas\u0142ug\u2026 Uog\u00f3lnienia rzeczywi\u015bcie mog\u0105 bole\u0107, ale nie wolno si\u0119 przed nimi broni\u0107, relatywizuj\u0105c z\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Ale komunikacja nie ma stwarza\u0107 fakt\u00f3w, tylko o nich informowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n