{"id":3012,"date":"2020-05-05T09:23:00","date_gmt":"2020-05-05T07:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cod.uniwersytet.ignatianum.edu.pl\/?post_type=komentarz&p=3012"},"modified":"2023-10-18T09:32:37","modified_gmt":"2023-10-18T07:32:37","slug":"piorkowski-sj-kosciele-nie-jestes-partia","status":"publish","type":"komentarz","link":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/komentarz\/piorkowski-sj-kosciele-nie-jestes-partia\/","title":{"rendered":"Pi\u00f3rkowski SJ | Ko\u015bciele, nie jeste\u015b parti\u0105"},"content":{"rendered":"\n

Niedawno trafi\u0142a mi do r\u0105k ksi\u0105\u017cka pod redakcj\u0105 ks. Marka Lisa pt. \u201eKryzys w \u015bwiecie. Kryzys w Ko\u015bciele\u201d (Opole 2020, Redakcja Wydawnictw Wydzia\u0142u Teologicznego UO). Zaciekawi\u0142 mnie w niej zw\u0142aszcza tekst \u201eKo\u015bciele \u2013 jaki jeste\u015b? Kryzys Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwietle skandalu wykorzystywania seksualnego\u201d, autorstwa Ewy Kusz, psycholog, terapeuty, pracuj\u0105cej w Centrum Ochrony Dziecka przy Akademii Ignatianum.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Autorka pr\u00f3buje przyjrze\u0107 si\u0119 wnikliwie reakcjom Ko\u015bcio\u0142a (hierarchii i wiernych \u015bwieckich) na wstrz\u0105s wywo\u0142any przez nadu\u017cycia seksualne wobec ma\u0142oletnich. Co sprawi\u0142o i sprawia, \u017ce odpowied\u017a Ko\u015bcio\u0142a na wykorzystywanie ofiar by\u0142a i jest opiesza\u0142a, cz\u0119sto wymuszona, zbyt p\u00f3\u017ana, przeczekuj\u0105ca problem? Dlaczego skandale seksualne traktuje si\u0119 cz\u0119sto niczym po\u017car, kt\u00f3ry nale\u017cy sprawnie i szybko ugasi\u0107, a tak opornie i niech\u0119tnie bada si\u0119 i usuwa zarzewie ognia?<\/p>\n\n\n\n

W poszukiwaniu nie\u0142atwych odpowiedzi na postawione pytania w artykule najbardziej przyku\u0142o moj\u0105 uwag\u0119 rozr\u00f3\u017cnienie na dwa modele dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwiecie. Autorka inspiruje si\u0119 tekstem Benedykta XVI \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 a skandal wykorzystywania seksualnego\u201d, opublikowanym w ubieg\u0142ym roku, gdzie papie\u017c emeryt przedstawia w\u0142asn\u0105 diagnoz\u0119 kryzysu wsp\u00f3\u0142czesnego Ko\u015bcio\u0142a. Jego zdaniem, istniej\u0105 dwie zasadnicze przyczyny, kt\u00f3re spowodowa\u0142y tak dramatyczne rozprzestrzenienie si\u0119 pedofilii w Ko\u015bciele: brak Boga w spo\u0142ecze\u0144stwie i przerost (nadmiar) instytucjonalno\u015bci w Ko\u015bciele, kt\u00f3ry w praktyce przeobra\u017ca go w \u201eaparat polityczny\u201d. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przybiera w\u00f3wczas w spo\u0142ecze\u0144stwie posta\u0107 kolejnej \u201epartii\u201d, a wi\u0119c d\u0105\u017cy do przetrwania i podtrzymania wp\u0142yw\u00f3w na podobie\u0144stwo jednego z wa\u017cnych graczy spo\u0142ecznych. Oczywi\u015bcie, wszystko ma s\u0142u\u017cy\u0107 poszerzaniu kr\u00f3lestwa Bo\u017cego. Jest wi\u0119c motywowane \u201epobo\u017cnie\u201d. Gdy szala wielowymiarowo\u015bci Ko\u015bcio\u0142a za bardzo przechyli si\u0119 w stron\u0119 instytucjonaln\u0105, a co za tym idzie dobrego odbioru przez \u015bwiat, jedn\u0105 z naczelnych funkcji Ko\u015bcio\u0142a staj\u0105 si\u0119 zabiegi o pozyskiwanie i zagwarantowanie sobie spo\u0142ecznego poparcia. Du\u017co pary poch\u0142aniaj\u0105 wtedy \u201ezewn\u0119trzne\u201d dzia\u0142ania, kt\u00f3re maj\u0105 zadba\u0107 o dobry wizerunek Ko\u015bcio\u0142a. Niewa\u017cne, co dzieje si\u0119 wewn\u0105trz; wa\u017cne, aby w spo\u0142ecznym postrzeganiu Ko\u015bcio\u0142owi niczego nie mo\u017cna by\u0142o zarzuci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W innym tek\u015bcie sprzed lat pt. \u201ePrzysz\u0142o\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a\u201d Ratzinger r\u00f3wnie\u017c przestrzega przed pokus\u0105 \u201eupolitycznienia\u201d, twierdz\u0105c, \u017ce \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 nie jest przecie\u017c po to, \u017ceby nas absorbowa\u0142, jak \u015bwiatowe stowarzyszenie, i \u017ceby si\u0119 \u201eutrzyma\u0142\u201d, lecz po to, \u017ceby w nas wszystkich by\u0142 zacz\u0105tkiem \u017cycia wiecznego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

O pokusie \u201eaparatu politycznego\u201d w ostrych s\u0142owach wypowiada\u0142 si\u0119 sam Jezus, kt\u00f3ry pi\u0119tnowa\u0142 \u201eobmywanie kubk\u00f3w i mis\u201d, noszenie pow\u0142\u00f3czystych szat i dba\u0142o\u015b\u0107 o \u201ezewn\u0119trzn\u0105 stron\u0119 misy\u201d. W centrum uwagi pozostaje prawo, wierno\u015b\u0107 przepisom, przetrwanie. Cz\u0142owiek schodzi na drugi plan. Ofiara skrzywdzenia staje si\u0119 nie tyle owc\u0105, kt\u00f3r\u0105 trzeba opatrzy\u0107 i przynie\u015b\u0107 jej ulg\u0119, ale zaczyna by\u0107 postrzegana jako wilk zagra\u017caj\u0105cy stadu.<\/p>\n\n\n\n

Drugi model obecno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwiecie opiera si\u0119 najpierw na wierze i wsp\u00f3lnocie wszystkich wierz\u0105cych. Instytucja przyjmuje wobec niej rol\u0119 s\u0142u\u017cebn\u0105. Wsp\u00f3lnota wiary dobrze wie, \u017ce sk\u0142ada si\u0119 z grzesznik\u00f3w i wszystko zawdzi\u0119cza \u0142asce. Nie pr\u00f3buje sztucznie retuszowa\u0107 wszelkich skaz i p\u0119kni\u0119\u0107. Nie boi si\u0119 przyzna\u0107 do b\u0142\u0119d\u00f3w i upadk\u00f3w, bo wie, \u017ce w d\u0142u\u017cszej perspektywie ich ukrywanie doprowadzi do jeszcze wi\u0119kszej choroby. Chrze\u015bcija\u0144stwo jest drog\u0105, podczas kt\u00f3rej wszyscy cz\u0142onkowie wsp\u00f3lnoty podlegaj\u0105 oczyszczeniu. Chrze\u015bcijanie nie musz\u0105 by\u0107 doskonali od razu, a prawdziwe uzdrowienie przychodzi przez przebaczenie i pojednanie.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce o r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy \u201eaparatem politycznym\u201d a \u201ewsp\u00f3lnot\u0105 wiary\u201d w nieco innych s\u0142owach pisa\u0142 \u015bw. Pawe\u0142 w swoich listach do r\u00f3\u017cnych wsp\u00f3lnot ko\u015bcielnych. Aposto\u0142 nazywa chrze\u015bcija\u0144stwo nie tylko drog\u0105, ale i wiar\u0105. Oba wyra\u017cenia reprezentuj\u0105 pewien spos\u00f3b \u017cycia, a nie tylko zbi\u00f3r doktrynalnych wypowiedzi i przepis\u00f3w. Wiara wyra\u017anie przeciwstawiona jest Prawu. Polega ona na tym, \u017ce cz\u0142owiek uznaj\u0105c Jezusa za Zbawiciela poddaje si\u0119 duchowej \u015bmierci i zmartwychwstaniu w obr\u0119bie Ko\u015bcio\u0142a, a potem prowadzeniu przez Ducha. Dochodzi wtedy do powolnej wewn\u0119trznej przemiany, pod wp\u0142ywem kt\u00f3rej cz\u0142owiek ju\u017c nie \u017cyje swoj\u0105 moc\u0105, lecz darem Chrystusa. Wiara zak\u0142ada pozostawienie czego\u015b za sob\u0105. Natomiast \u017cycie wed\u0142ug Prawa jest ci\u0105g\u0142ym liczeniem na siebie, pr\u00f3b\u0105 osi\u0105gni\u0119cia zbawienia za pomoc\u0105 \u201ezewn\u0119trznych\u201d gest\u00f3w i ca\u0142ej gamy uczynk\u00f3w. Ogromny akcent k\u0142adzie si\u0119 w\u00f3wczas na instytucjonalny wymiar, przepisy, \u015bwi\u0105tynie, ofiary. Wiara kojarzy si\u0119 z \u0142ask\u0105. Prawo z nale\u017cno\u015bci\u0105, ewentualnie z unikni\u0119ciem kary i nieprzyjemno\u015bci w zamian za przyk\u0142adne zachowanie W wierze to B\u00f3g jest pierwszym dzia\u0142aj\u0105cym i u\u015bwi\u0119caj\u0105cym. W \u017cyciu wed\u0142ug Prawa niemal wszystko zale\u017cy od nas. To w\u0142a\u015bnie pr\u00f3ba ratowania \u201e\u017cycia wed\u0142ug Prawa\u201d doprowadzi\u0142a do skazania Jezusa przez w\u0142adze \u017cydowskie na \u015bmier\u0107 w charakterze koz\u0142a ofiarnego, kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142o po\u015bwi\u0119ci\u0107 dla dobra narodu.<\/p>\n\n\n\n

W Kazaniu na G\u00f3rze Jezus r\u00f3wnie\u017c wskazuje na istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy wiar\u0105 a pr\u00f3b\u0105 zmieniania samego siebie moc\u0105 Prawa. Ka\u017cde spisane prawo zajmuje si\u0119 zasadniczo tym, co wida\u0107. Wed\u0142ug Prawa Starego Testamentu grzechem staje si\u0119 dopiero przekroczenie przykazania, a wi\u0119c sam skutek. Na przyk\u0142ad, zab\u00f3jstwo nast\u0119puje wtedy, gdy cz\u0142owiek pada trupem. Natomiast Jezus uczy, \u017ce korzenie tego i ka\u017cdego innego grzechu wyrastaj\u0105 z serca, gdzie \u017cadne prawo nie si\u0119ga. Tam rodzi si\u0119 grzech, w rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rej oczy ludzkie nie widz\u0105, a sam cz\u0142owiek nie ma tam dost\u0119pu. Zab\u00f3jstwo jest konsekwencj\u0105 nienawi\u015bci rodz\u0105cej si\u0119 w sercu. Innymi s\u0142owy, zewn\u0119trzne wysi\u0142ki moralne tylko minimalizuj\u0105 skutki grzechu, ale nie zmieniaj\u0105 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Perspektywa wiary r\u00f3\u017cni si\u0119 wi\u0119c diametralnie od perspektywy \u201eaparatu politycznego\u201d. Ta druga opcja koncentruje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na tym, co wida\u0107 i otacza si\u0119 murem nieprzenikalno\u015bci, wewn\u0119trznej nietykalno\u015bci, s\u0105dz\u0105c, \u017ce wierno\u015b\u0107 prawu, tradycjom i przepisom oraz cieszenie si\u0119 dobr\u0105 opini\u0105 spo\u0142eczn\u0105 przybli\u017cy ludzi do Boga. To z\u0142udna iluzja. Pierwsza opcja jest oczywi\u015bcie bardziej wymagaj\u0105ca i bolesna, zw\u0142aszcza gdy trzeba si\u0119 zmierzy\u0107 z grzechem wewn\u0105trz wsp\u00f3lnoty, ale to opcja wyzwalaj\u0105ca. Nie jest wtedy najwa\u017cniejsze, co o Ko\u015bciele ma do powiedzenia opinia publiczna, ale co s\u0105dzi o Nim sam Pan. Tutaj liczy si\u0119 to, na ile poddajemy si\u0119 procesowi oczyszczenia, nawr\u00f3cenia, porzucenia starych nieadekwatnych form, oci\u0119\u017ca\u0142o\u015bci i gnu\u015bno\u015bci, kt\u00f3ra zniewala i kr\u0119puje gorliwo\u015b\u0107 misyjn\u0105. Wiele przy tym zale\u017cy od tego, jak dalece jeste\u015bmy w stanie uzna\u0107, \u017ce \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a jest najpierw podarowana, a nie zdobyta przez jej cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Autorka s\u0142usznie zauwa\u017ca, \u017ce w zderzeniu z ujawnionymi skandalami seksualnymi zwykle przechodzimy w Ko\u015bciele trzy fazy. Pierwsza dotyczy w\u0142a\u015bciwie wszystkich instytucji na \u015bwiecie. Chcemy chroni\u0107 dobre imi\u0119. Ukry\u0107, zatuszowa\u0107, zbagatelizowa\u0107 problem. U\u017cywa si\u0119 wtedy zwyk\u0142ych narz\u0119dzi socjologicznych, rozwi\u0105za\u0144 czysto ludzkich, kt\u00f3re i tak wydaj\u0105 si\u0119 niekt\u00f3rym heroizmem. W przypadku Ko\u015bcio\u0142a w og\u00f3le nie chodzi o wiar\u0119, o zbawienie, ale wy\u0142\u0105cznie o wizerunek. Podobie\u0144stwo do zachowania rodziny, kt\u00f3ra zamiast chroni\u0107 krzywdzone dziecko, skupia si\u0119 na tym, aby nic nie wysz\u0142o poza mury domu, chyba nie potrzebuje dalszego komentarza.<\/p>\n\n\n\n

W drugiej fazie, kt\u00f3ra jest ju\u017c krokiem do przodu, ale wci\u0105\u017c pozostaje w obr\u0119bie \u201ezewn\u0119trzno\u015bci\u201d, uznajemy, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 ma problem, lecz wszystkie naprawcze dzia\u0142ania s\u0105 postrzegane jako wymuszone, na przyk\u0142ad przez media. Nie wyp\u0142ywaj\u0105 z przekonania, nie narzucaj\u0105 si\u0119 jako owoc i wniosek g\u0142\u0119bszej refleksji, rozeznania, modlitwy, lecz w dalszym ci\u0105gu s\u0105 podejmowane dlatego, \u017ce w sumie nie ma innego lepszego wyj\u015bcia. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako instytucja czuje si\u0119 postawiona pod \u015bcian\u0105 i zobligowana do ruszenia z miejsca. Prze\u0142o\u017ceni ko\u015bcielni \u201enie ukrywaj\u0105 z\u0142a, tylko \u201echroni\u0105 kap\u0142a\u0144stwo\u201d \u2013 pisze Kusz. Rzeczywi\u015bcie, tuszowanie i przenoszenie sprawc\u00f3w cz\u0119sto nie by\u0142o motywowane czyst\u0105 z\u0142o\u015bliwo\u015bci\u0105 czy jakim\u015b szczeg\u00f3lnym zdegenerowaniem, lecz pozorami dobra. Po\u015bwi\u0119ca\u0142o si\u0119 ofiary, wykluczaj\u0105c je mentalnie ze wsp\u00f3lnoty wiary (je\u015bli do niej nale\u017ca\u0142y) i dla dobra wizerunku Ko\u015bcio\u0142a i nienadw\u0105tlania jego autorytetu w\u015br\u00f3d wiernych, chroniono sprawc\u00f3w bardziej ni\u017c pokrzywdzonych. W gruncie rzeczy tak\u017ce w tej fazie Ko\u015bcio\u0142owi brakuje w\u00f3wczas wolno\u015bci wewn\u0119trznej, wolno\u015bci wobec samego siebie. Na wierzch wychodzi przekonanie, \u017ce pozycja Ko\u015bcio\u0142a zale\u017cy od jego wysi\u0142k\u00f3w. Je\u015bli j\u0105 straci w \u015bwiecie, straci r\u00f3wnie\u017c racj\u0119 bytu. Na czo\u0142o wybija si\u0119 przywi\u0105zanie do \u201epublicznego obrazu instytucji\u201d, struktur, form i budynk\u00f3w. Od siebie doda\u0142bym, \u017ce tak wielka dba\u0142o\u015b\u0107 o opini\u0119 wynika z braku wiary, z zapomnienia, \u017ce to B\u00f3g ustanowi\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142, a nie hierarchia.<\/p>\n\n\n\n

Trzecia faza, najtrudniejsza, ale najbardziej ewangeliczna, mo\u017ce zaistnie\u0107 tylko z g\u0142\u0119bi wiary i rozumienia Ko\u015bcio\u0142a jako wsp\u00f3lnoty obejmuj\u0105cej wszystkich cz\u0142onk\u00f3w, nie tylko hierarchi\u0119. Wiara przenika bowiem do korzeni. Dostrzega si\u0119 najpierw, \u017ce ofiary poranione i skrzywdzone przez wykorzystywanie seksualne nie s\u0105 \u201ewrogami\u201d instytucji, lecz cz\u0142onkami \u017cywego Cia\u0142a Chrystusa, kt\u00f3re cierpi i domaga si\u0119 lekarstwa. Nie wystarcz\u0105 te\u017c ruchy pozorowane, kosmetyka i gaszenie po\u017car\u00f3w. Patrzenie z punktu widzenia wsp\u00f3lnoty wiary w chwilach powa\u017cnych kryzys\u00f3w wzywa do gruntownych reform, a nie do dzia\u0142a\u0144 po \u0142epkach. Nie wystarczy \u201eefekt gu\u015blarza\u201d \u2013 jak mawia\u0142 kiedy\u015b Aleksander Bardini. Zawrza\u0142o, wybuch\u0142o i szybko znik\u0142o. Wiara domaga si\u0119 wnikni\u0119cia w problem, wzywa do ci\u0105g\u0142ej rewizji modelu Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry przekazuje si\u0119 w formacji duchownych i na ambonach (klerykalny czy wsp\u00f3lnotowy), sk\u0142ania do namys\u0142u nad sposobem sprawowania w\u0142adzy, bardziej w\u0142\u0105cza \u015bwieckich w procesy decyzyjne w Ko\u015bciele, d\u0105\u017cy do pog\u0142\u0119bienia modlitwy i rozeznania, nie pomniejsza znaczenia formacji ludzkiej itd.<\/p>\n\n\n\n

Ewa Kusz uwa\u017ca, \u017ce w Polsce niestety nie weszli\u015bmy jeszcze w faz\u0119 drug\u0105. P\u00f3ki co miotamy si\u0119 w \u201epanice moralnej\u201d i ruchach nieskoordynowanych, po cz\u0119\u015bci dlatego, \u017ce pr\u00f3bujemy uporczywie ratowa\u0107 stary \u015bwiat i nie dopuszczamy do siebie nieuchronnej erozji cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej. Wyb\u00f3r opcji wiary zak\u0142ada niepewno\u015b\u0107. Nie ma ju\u017c starych form, na kt\u00f3rych mo\u017cna si\u0119 oprze\u0107 i r\u00f3wnocze\u015bnie nie powsta\u0142y jeszcze nowe, cho\u0107 powoli si\u0119 rodz\u0105. Ten czas wymaga wi\u0119kszej ufno\u015bci Bogu, a nie w\u0142asnemu sprytowi i ko\u015bcielnym procedurom. Trudno nie przyzna\u0107 jej racji. Z punktu widzenia instytucji Ko\u015bcio\u0142a tekst Ewy Kusz to \u201eniewygodna\u201d analiza. Ale w obr\u0119bie wsp\u00f3lnoty wiary to diagnoza niezwykle potrzebna. I ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce wysz\u0142a spod pi\u00f3ra osoby \u015bwieckiej, nie b\u0119d\u0105cej \u201ewewn\u0105trz\u201d machiny instytucjonalnej Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Dariusz Pi\u00f3rkowski SJ<\/p>\n\n\n\n

Zezwala si\u0119 na kopiowanie w ca\u0142o\u015bci z podaniem \u017ar\u00f3d\u0142a \u2013 cod.ignatianum.edu.pl<\/u><\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ks. Marek Lis (red.), Kryzys w \u015bwiecie. Kryzys w Ko\u015bciele. Opole 2020, Redakcja Wydawnictw Wydzia\u0142u Teologicznego UO, seria Opolska My\u015bl Teologiczna 1.
Pe\u0142ny tytu\u0142 rozdz. 5 autorstwa Ewy Kusz: Ko\u015bciele \u2013 jaki jeste\u015b? Kryzys Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwietle skandalu wykorzystywania seksualnego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Niedawno trafi\u0142a mi do r\u0105k ksi\u0105\u017cka pod redakcj\u0105 ks. Marka Lisa pt. \u201eKryzys w \u015bwiecie. Kryzys w Ko\u015bciele\u201d (Opole 2020, Redakcja Wydawnictw Wydzia\u0142u Teologicznego UO). Zaciekawi\u0142 mnie w niej zw\u0142aszcza tekst \u201eKo\u015bciele \u2013 jaki jeste\u015b? Kryzys Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwietle skandalu wykorzystywania seksualnego\u201d, autorstwa Ewy Kusz, psycholog, terapeuty, pracuj\u0105cej w Centrum Ochrony Dziecka przy Akademii Ignatianum. […]","protected":false},"featured_media":0,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Redaktor","author_link":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Niedawno trafi\u0142a mi do r\u0105k ksi\u0105\u017cka pod redakcj\u0105 ks. Marka Lisa pt. \u201eKryzys w \u015bwiecie. Kryzys w Ko\u015bciele\u201d (Opole 2020, Redakcja Wydawnictw Wydzia\u0142u Teologicznego UO). Zaciekawi\u0142 mnie w niej zw\u0142aszcza tekst \u201eKo\u015bciele \u2013 jaki jeste\u015b? Kryzys Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwietle skandalu wykorzystywania seksualnego\u201d, autorstwa Ewy Kusz, psycholog, terapeuty, pracuj\u0105cej w Centrum Ochrony Dziecka przy Akademii Ignatianum.…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/3012"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz"}],"about":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/komentarz"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/3012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3033,"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/komentarz\/3012\/revisions\/3033"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}