Rok po wydaniu przez Jana Paw\u0142a II przepis\u00f3w o najci\u0119\u017cszych przest\u0119pstwach Niemcy mieli ju\u017c swoje procedury, otworzyli biura, wyznaczyli ludzi do przyjmowania zg\u0142osze\u0144. Przez osiem lat niewiele si\u0119 dzia\u0142o. Fala zg\u0142osze\u0144 pojawi\u0142a si\u0119 dopiero w 2010 r., bo musia\u0142y zaistnie\u0107 warunki, by ofiary poczu\u0142y si\u0119 bezpiecznie i wysz\u0142y ze swoj\u0105 krzywd\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Plus Minus: Ponad po\u0142owa Polak\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce Jan Pawe\u0142 II nie podj\u0105\u0142 wystarczaj\u0105cych dzia\u0142a\u0144 w walce z pedofili\u0105, i a\u017c 31 proc. jest zdania, \u017ce nie podejmowa\u0142 ich wcale. Takie wyniki przyni\u00f3s\u0142 niedawny sonda\u017c IBRiS, kt\u00f3ry publikowa\u0142a \u201eRzeczpospolita\u201d. Surowa ocena Jana Paw\u0142a II.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Rzeczywi\u015bcie surowa, ale bardzo krzywdz\u0105ca. Fakty s\u0105 bowiem inne. Jan Pawe\u0142 II by\u0142 pierwszym papie\u017cem, kt\u00f3remu na tak\u0105 skal\u0119 przysz\u0142o si\u0119 mierzy\u0107 z problemem wykorzystywania seksualnego ma\u0142oletnich przez duchownych. I w \u017cadnym wypadku nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jakiekolwiek przypadki banalizowa\u0142 lub pomniejsza\u0142 przest\u0119pstwo oraz krzywd\u0119. \u015amiem twierdzi\u0107, \u017ce gdyby nie dzia\u0142ania papie\u017ca Polaka, to Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie by\u0142by dzi\u015b w tym miejscu, w kt\u00f3rym jest. \u0141atwo jest nam ocenia\u0107 z dzisiejszej perspektywy, bo w kwestii wykorzystywania seksualnego dysponujemy ju\u017c du\u017c\u0105 wiedz\u0105, ale zapominamy, \u017ce nie by\u0142o jej, gdy pierwsze skandale zosta\u0142y ujawnione.<\/p>\n\n\n\n Mam wra\u017cenie, \u017ce pr\u00f3buje ksi\u0105dz usprawiedliwia\u0107 pewn\u0105 opiesza\u0142o\u015b\u0107 Stolicy Apostolskiej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie zamierzam. M\u00f3wi\u0119, jakie s\u0105 fakty. Jan Pawe\u0142 II by\u0142 w istocie pierwszym papie\u017cem, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 si\u0119 mierzy\u0107 z t\u0105 mroczn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Podobnie jak my wszyscy on si\u0119 tego uczy\u0142. Uczyli si\u0119 urz\u0119dnicy Kurii Rzymskiej, uczy\u0142y si\u0119 Ko\u015bcio\u0142y lokalne. Ale uczyli si\u0119 te\u017c psycholodzy, seksuolodzy. Dzi\u015b dysponujemy inn\u0105 wiedz\u0105 ni\u017c 30 czy 40 lat temu.<\/p>\n\n\n\n Chyba ksi\u0105dz nieco przesadza.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niespecjalnie. Pierwszy opis syndromu dziecka krzywdzonego przez przemoc w rodzinie zosta\u0142 opracowany w USA przez pediatr\u0119 dr. Henry\u2019ego Kempe w 1962 r. Oskar\u017cono go wtedy o to, \u017ce \u201ekala gniazdo \u015bwi\u0119tej ameryka\u0144skiej rodziny\u201d, kt\u00f3ra jest zdrowa i niemo\u017cliwe by krzywdzi\u0142a dzieci. Ten sam pediatra w po\u0142owie lat 70. przedstawi\u0142 wyniki swoich bada\u0144 nad syndromem dziecka krzywdzonego w sferze seksualnej. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce mniej wi\u0119cej do po\u0142owy lat 80. minionego stulecia w\u015br\u00f3d psychiatr\u00f3w panowa\u0142o przekonanie, \u017ce pedofilia jest uleczalna.<\/p>\n\n\n\n To dlatego ksi\u0119\u017cy pedofil\u00f3w przenoszono w inne miejsca?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wierzono psychiatrii, kt\u00f3ra twierdzi\u0142a, \u017ce pedofili\u0119 da si\u0119 wyleczy\u0107. Psychiatrzy po\u015bwiadczali, \u017ce dany kap\u0142an mo\u017ce by\u0107 wyleczony lub \u017ce ju\u017c zosta\u0142. Biskupi i prze\u0142o\u017ceni zakonni, maj\u0105c takie opinie w r\u0119ku, naprawd\u0119 wierzyli, \u017ce terapia i zmiana \u015brodowiska pracy wystarcz\u0105. W\u0142a\u015bciwie nikt \u2013 tak\u017ce wielu psychoterapeut\u00f3w i psychiatr\u00f3w \u2013 nie bra\u0142 pod uwag\u0119 tego, \u017ce sprawcy cz\u0119sto s\u0105 pot\u0119\u017cnymi manipulatorami. A tymczasem manipulowali terapeutami oraz prze\u0142o\u017conymi. Przenoszono ich zatem w inne miejsca, a konsekwencje swoich czyn\u00f3w ponosili dopiero wtedy, gdy pa\u0144stwowy wymiar sprawiedliwo\u015bci dowiadywa\u0142 si\u0119 o przest\u0119pstwie. Poza tym na pierwszym miejscu stawiano wizerunek instytucji. Tak by\u0142o za granic\u0105 i w Polsce niestety te\u017c.<\/p>\n\n\n\n Osoby pokrzywdzone spychano na dalszy plan, a uwag\u0119 skupiano na wizerunku instytucji i dbano o dobro sprawcy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niestety, tak to przez lata wygl\u0105da\u0142o. Problem usi\u0142owano za\u0142atwi\u0107 w obr\u0119bie Ko\u015bcio\u0142a. Dopiero gdy skandale zacz\u0119\u0142y wychodzi\u0107 na zewn\u0105trz, gdy ofiary zdecydowa\u0142y si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o swojej krzywdzie, co\u015b si\u0119 ruszy\u0142o. Wcze\u015bniej kupowano milczenie ofiar, kt\u00f3re zg\u0142asza\u0142y si\u0119 do prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych. Tu\u017c przed wielk\u0105 fal\u0105 ujawnie\u0144 skandali w USA ofiarom wykorzystywania seksualnego wyp\u0142acano po cichu jednostkowe odszkodowania, kt\u00f3rych cena stopniowo ros\u0142a a\u017c do ok. 200 tys. dolar\u00f3w. Za te pieni\u0105dze ofiara zobowi\u0105zywa\u0142a Wielka fala ujawnie\u0144, o kt\u00f3rej ksi\u0105dz m\u00f3wi, zacz\u0119\u0142a si\u0119 od 2002 r. Ale przecie\u017c w USA ju\u017c na pocz\u0105tku lat 90. ofiary zacz\u0119\u0142y g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107 o swoich krzywdach, potem by\u0142a Irlandia. Zasadne b\u0119dzie pytanie o to, co robi\u0142 Jan Pawe\u0142 II? Przecie\u017c mia\u0142 wiedz\u0119 o tym, co si\u0119 dzieje!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mia\u0142 i reagowa\u0142. Problemem by\u0142o to, \u017ce lokalne episkopaty niespecjalnie chcia\u0142y i\u015b\u0107 drog\u0105, kt\u00f3r\u0105 on wyznacza\u0142.<\/p>\n\n\n\n Taktowny ksi\u0105dz jest. Jaka to by\u0142a droga?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W 1983 r. Jan Pawe\u0142 II wprowadzi\u0142 do kodeksu prawa kanonicznego taki kanon: \u201eDuchowny, kt\u00f3ry w inny spos\u00f3b wykroczy\u0142 przeciw sz\u00f3stemu przykazaniu Dekalogu, je\u015bli jest to po\u0142\u0105czone z u\u017cyciem przymusu lub gr\u00f3\u017ab, albo publicznie lub z osob\u0105 ma\u0142oletni\u0105 poni\u017cej lat szesnastu, powinien by\u0107 ukarany sprawiedliwymi karami, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c w razie potrzeby wydalenia ze stanu duchownego\u201d. Procesy sprawc\u00f3w w oparciu o ten zapis mia\u0142y by\u0107 prowadzone w diecezjach. Do Watykanu mia\u0142y trafia\u0107 dopiero apelacje od wyrok\u00f3w oraz tzw. rekursy administracyjne od dekret\u00f3w. Lokalne episkopaty mia\u0142y jednak trudno\u015b\u0107 w stosowaniu tego prawa i z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w po prostu go nie stosowa\u0142y. Jedn\u0105 z przyczyn by\u0142o do\u015b\u0107 mocno rozpowszechnione przekonanie o niskiej przydatno\u015bci kanonicznego prawa karnego. Przest\u0119pc\u00f3w w sutannach ukrywano.<\/p>\n\n\n\n Jak to nie stosowa\u0142y? Co na to papie\u017c?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W USA do katastrofy doprowadzi\u0142 brak jedno\u015bci w\u015br\u00f3d biskup\u00f3w i brak woli rozwi\u0105zania problemu. Wiedziano o wielu przest\u0119pstwach, ale reakcji nie by\u0142o. Zar\u00f3wno do papie\u017ca, jak i do Kurii Rzymskiej z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 dociera\u0142y informacje, \u017ce sytuacja jest powa\u017cna. Wydaje si\u0119, \u017ce dok\u0142adne rozeznanie Jan Pawe\u0142 II zdoby\u0142 w 1993 r. podczas wizyty \u201ead limina\u201d ameryka\u0144skich biskup\u00f3w, gdy odby\u0142 z nimi wiele rozm\u00f3w. To po tej wizycie napisa\u0142 list, w kt\u00f3rym jednoznacznie powiedzia\u0142, \u017ce krzywdzenie dzieci jest zgorszeniem i \u017ce nale\u017cy z tym walczy\u0107. Tam pojawi\u0142a si\u0119 s\u0142ynna zasada zero tolerancji. Potem zosta\u0142a powo\u0142ana komisja ekspert\u00f3w, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o wypracowanie wskaz\u00f3wek do tego, jak skuteczniej stosowa\u0107 istniej\u0105ce ju\u017c przecie\u017c normy prawa kanonicznego. Owocem jej pracy by\u0142 indult, jakiego w 1994 r. Jan Pawe\u0142 II udzieli\u0142 biskupom ameryka\u0144skim z USA.<\/p>\n\n\n\n Czego dotyczy\u0142 ten dokument?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Podnosi\u0142 on wiek ochrony os\u00f3b ma\u0142oletnich z 16 do 18 lat i wyd\u0142u\u017ca\u0142 okres przedawnienia przest\u0119pstw wykorzystania seksualnego ma\u0142oletnich do dziesi\u0119ciu lat od uko\u0144czenia 18. roku \u017cycia przez osob\u0119 skrzywdzon\u0105 tym przest\u0119pstwem. Chodzi\u0142o te\u017c o to, by biskupi sko\u0144czyli z unikaniem proces\u00f3w i zacz\u0119li stosowa\u0107 przewidziane przez prawo kary \u2013 a\u017c do wydalenia ze stanu duchownego w\u0142\u0105cznie. Procesy kanoniczne mia\u0142y by\u0107 wszczynane natychmiast po zg\u0142oszeniu przest\u0119pstwa i faktycznie ten dokument przyjmowa\u0142 zasad\u0119 zero tolerancji. W mi\u0119dzyczasie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce problem molestowania seksualnego nieletnich w podobnej skali dotyczy tak\u017ce Irlandii. W 1996 r. tamtejsi biskupi dostali identyczny indult.<\/p>\n\n\n\n Ale skandale zacz\u0119\u0142y wychodzi\u0107 tak\u017ce w innych krajach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To prawda. Jan Pawe\u0142 II zdawa\u0142 sobie coraz wyra\u017aniej spraw\u0119 z tego, \u017ce zmiany prawa nie mog\u0105 dotyczy\u0107 tylko Ko\u015bcio\u0142\u00f3w w konkretnych krajach, ale \u017ce jest potrzeba odpowiedzi globalnej. W 2001 r. og\u0142osi\u0142 prze\u0142omowy dokument motu proprio \u201eSacramentorum sanctitatis tutela\u201d. Czy wprowadzenie tego mechanizmu mo\u017cna odczyta\u0107 jako utrat\u0119 zaufania do biskup\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wydaje si\u0119, \u017ce Jan Pawe\u0142 II mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie do ich dzia\u0142a\u0144, skoro zdecydowa\u0142, \u017ce ostateczny g\u0142os w os\u0105dzaniu spraw zawi\u0105zanych z molestowaniem ma Stolica Apostolska. Mo\u017cna to odczyta\u0107 jako wotum nieufno\u015bci do zdolno\u015bci biskup\u00f3w diecezjalnych, a je\u015bli nie wotum nieufno\u015bci, to przynajmniej jako konstatacj\u0119, \u017ce sobie z kryzysem nie radz\u0105.<\/p>\n\n\n\n W 2002 r. w USA wybucha jednak ogromny kryzys. Dziennikarze \u201eBoston Globe\u201d ujawniaj\u0105 skal\u0119 pedofilii w archidiecezji bosto\u0144skiej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Papie\u017c b\u0142yskawicznie wezwa\u0142 wtedy do Rzymu ameryka\u0144skich kardyna\u0142\u00f3w i wyg\u0142osi\u0142 do nich przem\u00f3wienie, w kt\u00f3rym pad\u0142y bardzo wa\u017cne stwierdzenia. Jasno wskaza\u0142, \u017ce cz\u0119\u015bci\u0105 tego z\u0142a, kt\u00f3re zrani\u0142o wiele os\u00f3b, by\u0142 spos\u00f3b dzia\u0142ania ko\u015bcielnych prze\u0142o\u017conych. M\u00f3wi\u0142, \u017ce \u201eludzie musz\u0105 wiedzie\u0107, \u017ce w stanie kap\u0142a\u0144skim i \u017cyciu zakonnym nie ma miejsca dla tych, kt\u00f3rzy krzywdziliby m\u0142odych\u201d. Innymi s\u0142owy, wskaza\u0142, \u017ce te sprawy maj\u0105 by\u0107 za\u0142atwiane w spos\u00f3b przejrzysty, a nie ukrywane \u2013 a po drugie, \u017ce w Ko\u015bciele nie mo\u017ce by\u0107 tolerancji dla krzywdzicieli dzieci i m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n Nie do wszystkich to chyba dotar\u0142o. Biskupi dalej ukrywali molestowanie i nie zg\u0142aszali przest\u0119pstw. Polscy tak\u017ce.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Z diagnozy Jana Paw\u0142a II pewne wnioski wyci\u0105gni\u0119to. W USA zacz\u0119\u0142a si\u0119 wielka akcja prewencyjna. Wypracowano skutecznie dzia\u0142aj\u0105ce programy ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Zostali w\u0142\u0105czeni w to rodzice i \u015bwieccy wsp\u00f3\u0142pracownicy. Stworzono te\u017c skuteczne programy skierowane do sprawc\u00f3w. Wprowadzono coroczny centralny audyt wszystkich jurysdykcji diecezjalnych weryfikuj\u0105cy na bie\u017c\u0105co realizacj\u0119 przyj\u0119tych norm. Ale nie dokonano rozliczenia tych biskup\u00f3w, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej pope\u0142nili ra\u017c\u0105ce b\u0142\u0119dy. Nie potrafi\u0119 do ko\u0144ca zrozumie\u0107, dlaczego tak si\u0119 dzia\u0142o. Zrzucam to na korporacyjne my\u015blenie i ci\u0105g\u0142\u0105 ch\u0119\u0107 dbania o wizerunek instytucji. Ta mentalno\u015b\u0107 niestety wzi\u0119\u0142a g\u00f3r\u0119. R\u00f3wnie\u017c w Polsce, gdzie \u2013 jak mi si\u0119 wydaje \u2013 ogromny wp\u0142yw na kwesti\u0119 rozlicze\u0144 maj\u0105 do\u015bwiadczenia Ko\u015bcio\u0142a z czas\u00f3w komunistycznych.<\/p>\n\n\n\n Czy te do\u015bwiadczenia mog\u0142y mie\u0107 wp\u0142yw na Jana Paw\u0142a II? \u017byj\u0105c przez wiele lat w kraju za \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105, styka\u0142 si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi pr\u00f3bami kompromitacji duchownych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na pewno by\u0142 ostro\u017cny. Na ten aspekt zwr\u00f3ci\u0142 tak\u017ce uwag\u0119 papie\u017c Franciszek w wywiadzie dla meksyka\u0144skiej telewizji, ale podkre\u015bli\u0142, \u017ce w sprawach dotycz\u0105cych molestowania nieletnich by\u0142 stanowczy.<\/p>\n\n\n\n A jednak zarzuca mu si\u0119, \u017ce nie wyci\u0105ga\u0142 konsekwencji wobec winnych zaniedba\u0144. Nie m\u00f3g\u0142 o nich nie wiedzie\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Analizuj\u0105c to z perspektywy czasu, my\u015bl\u0119, \u017ce ma pan racj\u0119. Jan Pawe\u0142 II wiedzia\u0142 o zaniedbaniach prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych. Przecie\u017c w kwietniu 2002 r. doskonale je zdiagnozowa\u0142. Przypuszczam, \u017ce nie mia\u0142 jednak wiedzy precyzyjnej, dotycz\u0105cej konkretnych biskup\u00f3w oraz skali i rodzaju ich zaniedba\u0144. Tak\u0105 wiedz\u0119 m\u00f3g\u0142by mie\u0107, gdyby zosta\u0142y przeprowadzone wizytacje apostolskie. Problem w tym, \u017ce nie by\u0142o odpowiednich struktur do ich przeprowadzenia. Watykan nie by\u0142 przygotowany na tak wielowymiarowy kryzys i nie mia\u0142 odpowiedniego aparatu, by to zrobi\u0107 na szersz\u0105 skal\u0119.<\/p>\n\n\n\n Te wizytacje zarz\u0105dzi\u0142 dopiero Benedykt XVI.<\/strong><\/p>\n\n\n\n To prawda. Benedykt XVI mia\u0142 dobre rozeznanie problemu, bo do Kongregacji, kt\u00f3r\u0105 kierowa\u0142, sp\u0142ywa\u0142y zg\u0142oszenia z ca\u0142ego \u015bwiata. Zarz\u0105dzi\u0142 szereg wizytacji w Irlandii. Dzi\u015b na czele tamtejszych diecezji nie ma \u017cadnego biskupa z okresu ujawnie\u0144. Na szcz\u0119\u015bcie w USA Prawda, dzi\u015b te konsekwencje wobec biskup\u00f3w i prze\u0142o\u017conych zakonnych s\u0105 wyci\u0105gane.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jest wiele dowod\u00f3w na to \u2013 cho\u0107by dobrze nam znany biskupa Edwarda Janiaka \u2013 \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 podchodzi do tego powa\u017cnie. Ale prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Franciszek te\u017c si\u0119 uczy. Podejmuje dzia\u0142ania, ale rozwa\u017cnie, nie na szybko. Gdyby si\u0119 uprze\u0107, to i jemu mo\u017cna by\u0142oby zarzuci\u0107 opiesza\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Co ma ksi\u0105dz na my\u015bli?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W 2016 r. Franciszek wyda\u0142 motu proprio \u201eCome una madre amorevole\u201d, w kt\u00f3rym zapisa\u0142 m.in., \u017ce biskupa mo\u017cna usun\u0105\u0107 z urz\u0119du, \u201eje\u015bli wskutek zaniedbania dokona\u0142 lub zaniecha\u0142 czyn\u00f3w, kt\u00f3re wyrz\u0105dzi\u0142y powa\u017cne krzywdy innym, czy to osobom fizycznym, czy ca\u0142ej wsp\u00f3lnocie\u201d. Zaznaczy\u0142, \u017ce w \u201eprzypadku nadu\u017cy\u0107 wobec nieletnich lub bezbronnych doros\u0142ych wystarczy, \u017ce by\u0142 to powa\u017cny brak sumienno\u015bci\u201d. Ale do ubieg\u0142ego roku nie bardzo by\u0142o wiadomo, jak taki proces prowadzi\u0107. Dopiero kolejny instrument prawny wszystko doprecyzowa\u0142. Na mocy motu proprio \u201eVos estis lux mundi\u201d tak\u017ce wierni \u015bwieccy mog\u0105, a duchowni s\u0105 zobowi\u0105zani sk\u0142ada\u0107 doniesienia o ra\u017c\u0105cych zaniedbaniach prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych, diecezjalnych i zakonnych za po\u015brednictwem nuncjuszy lub metropolit\u00f3w. I wiele takich doniesie\u0144 z\u0142o\u017cono. Ale drog\u0119 do tego w 2001 r. otworzy\u0142 Jan Pawe\u0142 II. Franciszek idzie konsekwentnie jego drog\u0105 i uzupe\u0142nia j\u0105 o kolejne niezb\u0119dne elementy.<\/p>\n\n\n\n A jednak \u2013 i tu odwo\u0142am si\u0119 do bada\u0144, od kt\u00f3rych zacz\u0119li\u015bmy rozmow\u0119 \u2013 a\u017c 82 proc. Polak\u00f3w \u017ale ocenia dzia\u0142ania Ko\u015bcio\u0142a w sprawie wyja\u015bniania pedofilii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Oczekiwanie spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re doskonale rozumiem, jest takie, by ka\u017cd\u0105 spraw\u0119 za\u0142atwi\u0107 jak najszybciej. Tyle \u017ce ka\u017cda z nich wymaga indywidualnego podej\u015bcia i oceny. Sprawy zg\u0142aszane do biskup\u00f3w i prowincja\u0142\u00f3w s\u0105 wst\u0119pnie badane, przesy\u0142ane do Stolicy Apostolskiej, cz\u0119sto uzupe\u0142niane i rzeczywi\u015bcie w wielu przypadkach mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o przewlek\u0142o\u015bci post\u0119powa\u0144. Pojawia si\u0119 zniecierpliwienie u os\u00f3b pokrzywdzonych, opinii publicznej. Nie mo\u017cna jednak powiedzie\u0107, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 nic nie robi. Wprawdzie nie bez nacisku opinii publicznej, ale jednak zdecydowanie przyspiesza. W sprawie biskupa Janiaka zadzia\u0142ano b\u0142yskawicznie, sprawy zmar\u0142ego kilka dni temu kardyna\u0142a Henryka Gulbinowicza te\u017c nie zamieciono pod dywan. Ka\u017cda diecezja ma swojego delegata do spraw ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Ci ludzie naprawd\u0119 pracuj\u0105. Zmienia si\u0119 te\u017c podej\u015bcie biskup\u00f3w i prze\u0142o\u017conych zakonnych do tego tematu. Zmierzamy ku oczyszczeniu. Innej drogi nie ma.<\/p>\n\n\n\n Wydaje si\u0119, \u017ce w niekt\u00f3rych krajach idzie to szybciej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Trzeba pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce s\u0105 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142ami. Zale\u017c\u0105 one r\u00f3wnie\u017c od \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej, \u017ce istnieje problem. Ka\u017cdy dzia\u0142a w okre\u015blonych warunkach, okre\u015blonej kulturze. Tam gdzie w spo\u0142ecze\u0144stwach by\u0142a demokracja, \u0142atwiej jest praktykowa\u0107 kultur\u0119 przejrzysto\u015bci, \u0142atwiej mo\u017cna to oczyszczenie realizowa\u0107. Ale we\u017amy np. Niemcy. W 2002 r., rok po wydaniu przez Jana Paw\u0142a II przepis\u00f3w o najci\u0119\u017cszych przest\u0119pstwach w Ko\u015bciele, oni mieli ju\u017c w\u0142asne wytyczne i procedury. Otworzyli biura, mieli wyznaczone osoby do przyjmowania zg\u0142osze\u0144. I przez osiem lat niewiele si\u0119 dzia\u0142o. By\u0142y pojedyncze zg\u0142oszenia, ale nie by\u0142o jakiej\u015b fali ujawnie\u0144. Pojawi\u0142a si\u0119 ona dopiero w 2010 r. Musia\u0142y zaistnie\u0107 jakie\u015b sprzyjaj\u0105ce warunki, by ofiary poczu\u0142y si\u0119 bezpieczniej i mog\u0142y wyj\u015b\u0107 ze swoj\u0105 krzywd\u0105. Nie wystarczy zatem mie\u0107 tylko instrumenty. Dzi\u015b w Polsce istnieje potrzeba weryfikacji, jak stosowane s\u0105 wytyczne. Ofiary bardzo uwa\u017cnie obserwuj\u0105 te dzia\u0142ania. Analizuj\u0105, ile ryzykuj\u0105 i co ryzykuj\u0105 swoim zg\u0142oszeniem. \u0141atwiej jest, gdy ujawnie\u0144 jest wi\u0119cej, bo zmniejsza si\u0119 ryzyko, \u017ce za ka\u017cd\u0105 ofiar\u0105 b\u0119d\u0105 biegali dziennikarze i b\u0119d\u0105 pokazywa\u0107 jej emocje. Szybko\u015bci tego procesu oczyszczenia nie da si\u0119 automatycznie sprowokowa\u0107, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce my i tak mocno ju\u017c przy\u015bpieszyli\u015bmy. Teraz trzeba nam s\u0142ucha\u0107 pokrzywdzonych, pomaga\u0107 im, tworzy\u0107 programy ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Tylko realnym dzia\u0142aniem mo\u017cemy sprawi\u0107, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 si\u0119 miejscem bezpiecznym.<\/p>\n\n\n\n \u2013rozmawia\u0142 Tomasz Krzy\u017cak<\/p>\n\n\n\n
si\u0119 milcze\u0107. A sprawca \u2013 jak wspomnia\u0142em \u2013 by\u0142 przenoszony w inne miejsce, gdzie nie wiedziano o jego przesz\u0142o\u015bci. Naiwnie liczono na jego przemian\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Na czym polega\u0142a jego prze\u0142omowo\u015b\u0107? Przest\u0119pstwo wykorzystania seksualnego osoby ma\u0142oletniej poni\u017cej 18. roku \u017cycia, kt\u00f3rego dopu\u015bci\u0142 si\u0119 duchowny, zosta\u0142o w\u0142\u0105czone do listy przest\u0119pstw kanonicznych zastrze\u017conych Kongregacji Nauki Wiary. Dokument okre\u015bla\u0142 te\u017c wyra\u017anie tryb post\u0119powania w sprawach o przest\u0119pstwo przeciw sz\u00f3stemu przykazaniu Dekalogu, pope\u0142nione przez duchownego na szkod\u0119 osoby poni\u017cej 18. roku \u017cycia, czyli przest\u0119pstwo wykorzystania seksualnego osoby ma\u0142oletniej. Czyny te zosta\u0142y uznane za najci\u0119\u017csze przest\u0119pstwa, jakich mo\u017ce dopu\u015bci\u0107 si\u0119 kap\u0142an, na r\u00f3wni z przest\u0119pstwami przeciw \u015bwi\u0119to\u015bci sakrament\u00f3w pokuty i Eucharystii. Wyd\u0142u\u017cono termin przedawnienia si\u0119 przest\u0119pstw, a w niekt\u00f3rych sprawach dano Kongregacji prawo do zawieszenia przedawnienia. Dokument ten nakazywa\u0142 zg\u0142aszanie do Watykanu wszystkich oskar\u017ce\u0144 wykorzystywania seksualnego dzieci i m\u0142odzie\u017cy, uprawdopodobnionych przez dochodzenie wst\u0119pne. Wprowadzono zatem mechanizm kontroli ze strony Kongregacji Nauki Wiary.<\/p>\n\n\n\n
te\u017c konsekwencje wobec winnych zaniedba\u0144 w ko\u0144cu wyci\u0105gni\u0119to. Cho\u0107 tak naprawd\u0119 potrzeba by\u0142o dopiero raportu z Pensylwanii z 2018 r., w kt\u00f3rym ujawniono, \u017ce w ci\u0105gu 70 lat ofiar\u0105 300 ksi\u0119\u017cy pedofil\u00f3w pad\u0142o 1000 dzieci, skandalu w Chile (w 2018 r. do dymisji poda\u0142 si\u0119 tam ca\u0142y episkopat \u2013 red.), oskar\u017cenia i nast\u0119pnie usuni\u0119cia ze stanu duchownego kard. McCarricka (2018\u20132019 \u2013 red.) oraz ubieg\u0142orocznego szczytu w Watykanie, by si\u0119 to zacz\u0119\u0142o dzia\u0107.<\/p>\n\n\n\n