W niedziel\u0119 19 wrze\u015bnia 2021 r. w Warszawie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 regionalne spotkanie na temat ochrony dzieci i m\u0142odzie\u017cy przed wykorzystywaniem seksualnym. Wzi\u0119li w nim udzia\u0142 przedstawiciele episkopat\u00f3w i os\u00f3b pracuj\u0105cych w obszarze ochrony nieletnich z 20 kraj\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej. Jednym z cz\u0142onk\u00f3w komitetu organizacyjnego jest Pani Ewa Kusz, kt\u00f3ra zebra\u0142a g\u0142osy os\u00f3b molestowanych przez ksi\u0119\u017cy.<\/p>\n\n\n\n
Co m\u00f3wi\u0105, czego oczekuj\u0105 od Ko\u015bcio\u0142a, od \u201eludzi Ko\u015bcio\u0142a\u201d osoby skrzywdzone w Ko\u015bciele?<\/strong> Po pierwsze \u2013 przyj\u0119cia, \u017ce istniej\u0105<\/strong> Po drugie \u2013 uszanowania czasu \u201ezdrowienia\u201d<\/strong> Po trzecie \u2013 skorzystania z ich do\u015bwiadczenia<\/strong> Czy jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u2013 zechcemy ich s\u0142ucha\u0107?<\/strong>
Trudno na to jednoznacznie odpowiedzie\u0107, gdy\u017c ka\u017cda ze skrzywdzonych os\u00f3b jest inna, ma inn\u0105 histori\u0119 \u017cycia tak przed krzywd\u0105, jak i po niej. Niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o swojej krzywdzie zaraz, inni po kilku, kilkunastu czy kilkudziesi\u0119ciu latach. W swojej historii spotkali na drodze kogo\u015b, kto im pom\u00f3g\u0142, a inni ze swoim cierpieniem pozostali zupe\u0142nie sami.
Osoby skrzywdzone m\u00f3wi\u0105 \u2013 niekt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno dopominaj\u0105 si\u0119 o to, aby mie\u0107 g\u0142os, by zosta\u0107 wys\u0142uchanym, niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 ze wstydem w ciszy gabinetu psychologicznego, czy do swoich najbli\u017cszych. Niekt\u00f3rzy skrzywdzeni krzycz\u0105, a niekt\u00f3ry m\u00f3wi\u0105 swoim milczeniem.
To, co napisz\u0119 jest pr\u00f3b\u0105 zebrania g\u0142osu os\u00f3b, kt\u00f3rym towarzyszy\u0142am, jak r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rych poprosi\u0142am o odpowied\u017a na pytanie \u2013 czego oczekuj\u0105 od Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Osoba skrzywdzona najpierw pragnie po prostu do\u015bwiadczy\u0107 tego, \u017ce \u201ejest\u201d, \u017ce ma prawo do istnienia w swoim b\u00f3lu, zranieniu, krzywdzie.
Duchowny, kt\u00f3ry jako przedstawiciel Ko\u015bcio\u0142a, nierzadko przedstawiaj\u0105cy si\u0119 jako \u201eprzedstawiciel Boga\u201d tych, kt\u00f3rych krzywdzi\u0142 traktowa\u0142 jak przedmiot do u\u017cycia, niszcz\u0105c ich warto\u015b\u0107. Niejednokrotnie swoje czyny t\u0142umaczy\u0142 tre\u015bciami religijnymi, czy m\u00f3wi\u0105c, \u017ce to B\u00f3g tak chce. Skutkiem tego by\u0142 gwa\u0142t \u2013 nie tylko na ciele i psychice, ale by\u0142 to gwa\u0142t dotykaj\u0105cy fundamentu istnienia jako osoby, by\u0142o to niszczenie godno\u015bci \u201edziecka Bo\u017cego\u201d, by\u0142o to niszczenie do\u015bwiadczenia Boga-Mi\u0142o\u015bci w tych, kt\u00f3rych krzywdzi\u0142 i niszczenie w nich do\u015bwiadczenia Ko\u015bcio\u0142a jako wsp\u00f3lnoty, bo tu dokonywa\u0142a si\u0119 krzywda, kt\u00f3rej nikt nie zapobieg\u0142, na kt\u00f3r\u0105 nikt nie reagowa\u0142. Osoby skrzywdzone oczekuj\u0105 wi\u0119c, aby Ko\u015bci\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym dokona\u0142a si\u0119 krzywda, uzna\u0142 j\u0105 \u2013 nie jako grzech sprawcy, kt\u00f3remu nale\u017cy wybaczy\u0107, ale jako przest\u0119pstwo, kt\u00f3rego osoby skrzywdzone sta\u0142y si\u0119 ofiar\u0105.
Osoby skrzywdzone oczekuj\u0105, aby przede wszystkim BY\u0106 wys\u0142uchanymi \u2013 w ich b\u00f3lu, z\u0142o\u015bci, bezradno\u015bci. Czasem w zawstydzeniu i ci\u0105g\u0142ym pytaniu czy to na pewno nie oni s\u0105 winni. Czasem w agresywnym oskar\u017ceniu. Oczekuj\u0105, \u017ce gdy przyjd\u0105 to b\u0119d\u0105 przyj\u0119ci z trosk\u0105 jako OSOBY, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o ranie zadanej nie tylko im samym, ale r\u00f3wnie\u017c ca\u0142ej wsp\u00f3lnocie ko\u015bcielnej. Nie chc\u0105 by\u0107 traktowani jako petenci, kt\u00f3rzy zak\u0142\u00f3caj\u0105 \u201e\u015bwi\u0119ty spok\u00f3j\u201d, jako intruzi, czy te\u017c czasem jako ci, kt\u00f3rzy dzia\u0142aj\u0105 przeciw Ko\u015bcio\u0142owi. Osoby skrzywdzone oczekuj\u0105 tego, aby nie tylko by\u0107 przyj\u0119tymi \u201epoprawnie\u201d, wed\u0142ug wszelkich regu\u0142, gdy\u017c przychodz\u0105c przychodz\u0105 do Wsp\u00f3lnoty ko\u015bcio\u0142a, a nie tylko do poprawnie dzia\u0142aj\u0105cej instytucji ko\u015bcielnej. Osoby skrzywdzone chc\u0105 aby mie\u0107 prawo by b\u00f3l, cierpienie, kt\u00f3re nierzadko g\u0142\u0119boko skrywali przez lata mogli wyrazi\u0107 tak, jak potrafi\u0105. Nie oczekuj\u0105 poucze\u0144, oczekuj\u0105 przyj\u0119cia.
Osoby skrzywdzone oczekuj\u0105 sprawiedliwo\u015bci \u2013 chc\u0105 aby jasno zosta\u0142o nazwane kto by\u0142 sprawc\u0105 a kto skrzywdzonym. Chc\u0105, aby us\u0142yszeli to tak\u017ce inni, kt\u00f3rzy broni\u0105 oskar\u017conego kap\u0142ana \u2013 ich krzywdziciela niejednokrotnie oskar\u017caj\u0105c tych, kt\u00f3rych on skrzywdzi\u0142, bo nikt im nie powiedzia\u0142 jaka jest prawda, bo wybrano milczenie czasem z bezradno\u015bci, a czasem ze \u017ale poj\u0119tej \u201eobrony\u201d Ko\u015bcio\u0142a, jak gdyby prawda o przest\u0119pstwie \u2013 do\u015bwiadczonej krzywdzie mia\u0142a zachwia\u0107 \u201ewiar\u0105 maluczkich\u201d. Osoby skrzywdzone oczekuj\u0105, aby ten, kt\u00f3ry ich skrzywdzi\u0142 poni\u00f3s\u0142 sprawiedliw\u0105 kar\u0119, gdy\u017c tylko to b\u0119dzie dla niego szans\u0105, aby zmieni\u0142 swoje post\u0119powanie, by si\u0119 nawr\u00f3ci\u0142. Osoby skrzywdzone chc\u0105 by\u0107 PODMIOTEM procesu ko\u015bcielnego, w kt\u00f3rym s\u0105dzony jest ich sprawca. Dzisiaj to oskar\u017cony kap\u0142an ma wi\u0119cej praw, kt\u00f3rych osoba skrzywdzona jest pozbawiona, a przez to kolejny raz traktowana jest jak kto\u015b niewa\u017cny, jakby to jej nie dotyczy\u0142o.
Osoba skrzywdzona w Ko\u015bciele chce mie\u0107 prawo wyboru \u2013 pozostania w nim b\u0105d\u017a odej\u015bcia. Chce sama wybra\u0107 co jest jej drog\u0105. Nie potrzebuje poucze\u0144 o tym, jaka ma by\u0107 jej relacja z Bogiem \u2013 to zrobi\u0142 ten, kto j\u0105 skrzywdzi\u0142. Oczekuje szacunku do swoich wybor\u00f3w.
Do\u015bwiadczenie przyj\u0119cia, zrozumienia, szacunku, jasnego nazwania kto jest sprawc\u0105, a kto ofiar\u0105 pomaga w zdrowieniu, szczeg\u00f3lnie gdy wyra\u017ca to r\u00f3wnie\u017c prze\u0142o\u017cony ko\u015bcielny.<\/p>\n\n\n\n
Osoby zranione chc\u0105 zdrowie\u0107. Potrzebuj\u0105 na to czasu i potrzebuj\u0105 pomocy. Nie chc\u0105, by im wyznaczano czy narzucano kto ma im pomaga\u0107. Chc\u0105 wybiera\u0107 sami. Je\u015bli b\u0119d\u0105 potrzebowali pieni\u0119dzy na psychologa, prawnika\u2026 to chc\u0105 mie\u0107 prawo tak\u0105 pomoc otrzyma\u0107.
Ci, co pozostaj\u0105 w Ko\u015bciele pytaj\u0105 czy s\u0105 przygotowani kap\u0142ani, aby towarzyszy\u0107 im w drodze ku zdrowieniu tak\u017ce w sferze duchowej, czy nie b\u0119d\u0105 to kolejni, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 krzywdzi\u0107. Mo\u017ce ju\u017c nie seksualnie, ale narzucaj\u0105c swoj\u0105 duchowo\u015b\u0107, swoj\u0105 religijno\u015b\u0107, wysy\u0142aj\u0105c do egzorcysty, czy te\u017c wymuszaj\u0105c przebaczenie? Nie chc\u0105 aby kolejny kap\u0142an narzuca\u0142 im cokolwiek, gdy\u017c ju\u017c tego do\u015bwiadczyli ze strony swojego krzywdziciela, kt\u00f3ry narzuci\u0142 przez to co zrobi\u0142 i co m\u00f3wi\u0142 sw\u00f3j skrzywiony obraz Boga, duchowo\u015bci, religii i Ko\u015bcio\u0142a. Nie chc\u0105, aby czynili to kolejni pod pozorem dobra i pomocy mi. Potrzebuj\u0105 czasu, w kt\u00f3rym leczy\u0107 b\u0119d\u0119 swoje rany.
Osoby skrzywdzone potrzebuj\u0105 drugiego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry pomo\u017ce do\u015bwiadczy\u0107 relacji, kt\u00f3re nie krzywdz\u0105. Kap\u0142an, kt\u00f3ry skrzywdzi\u0142 wykorzysta\u0142 ich ufno\u015b\u0107, bezbronno\u015b\u0107 i otwarto\u015b\u0107 na drugiego. Teraz z nieufno\u015bci\u0105 podchodz\u0105 do \u201einnego\u201d. Ko\u015bci\u00f3\u0142 sta\u0142 si\u0119 miejscem krzywdy, wi\u0119c zadaj\u0105 pytanie, czy jest w nim miejsce r\u00f3wnie\u017c, by zdrowie\u0107? Czy jest w nim dla nich miejsce. Tym bardziej s\u0105 wra\u017cliwi na nieszczero\u015b\u0107, na nieufno\u015b\u0107, czy nawet zastanawianie si\u0119 co z nimi zrobi\u0107, jak ich traktowa\u0107, gdzie w instytucji ko\u015bcielnej przydzieli\u0107 im miejsce, aby nie byli dla innych \u201ezgorszeniem\u201d. Chc\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry jest Matk\u0105, a nie tylko nauczycielk\u0105. Chc\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rym maj\u0105 prawo by\u0107 i zdrowie\u0107 wed\u0142ug w\u0142asnego rytmu.
Osoby skrzywdzone oczekuj\u0105 te\u017c, \u017ce wsp\u00f3lnota, w kt\u00f3rej duszpasterzem by\u0142 ten, kt\u00f3ry ich skrzywdzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c dostanie pomoc, bo r\u00f3wnie\u017c jest \u201eofiar\u0105\u201d i jest zraniona przest\u0119pstwem swojego duszpasterza.
Osoby skrzywdzone w Ko\u015bciele na etapie swojego zdrowienia nie chc\u0105 kolejny raz opowiada\u0107 o swojej krzywdzie, by \u2013 \u201edawa\u0107 \u015bwiadectwo\u201d, gdy\u017c jest to dla nich powr\u00f3t do \u201epiek\u0142a\u201d. By\u0142 czas, gdy chcieli to z siebie, nierzadko po latach \u201ewyrzuci\u0107\u201d, gdy chcieli o tym opowiedzie\u0107, ale nadchodzi moment, w kt\u00f3rym nie chc\u0105 ju\u017c do tego wraca\u0107 w\u0142a\u015bnie po to, aby zdrowie\u0107. Nie chodzi o to, aby zapomnie\u0107, bo zapomnie\u0107 si\u0119 nie da, ale chc\u0105 i\u015b\u0107 dalej a nie sta\u0107 w miejscu.<\/p>\n\n\n\n
Survivors, a mo\u017ce bardziej \u2013 Thrivers na swoim kolejnym etapie s\u0105 tymi, kt\u00f3rzy przeszli ju\u017c d\u0142ug\u0105 drog\u0119 zdrowienia i potrafi\u0105 spojrze\u0107 z boku na swoje do\u015bwiadczenie. Potrafi\u0105 wi\u0119c podpowiedzie\u0107, gdzie s\u0105 b\u0142\u0119dy, gdzie s\u0105 s\u0142abe strony, kt\u00f3re sprawiaj\u0105, \u017ce jeszcze i teraz kap\u0142ani wykorzystuj\u0105 osoby ma\u0142oletnie i bezbronne. Gdzie s\u0105 zaniedbania w formacji kap\u0142a\u0144skiej, w relacjach pomi\u0119dzy ksi\u0119\u017cmi, \u017ce duchowni poszukuj\u0105 m\u0142odych jako swoich partner\u00f3w i partnerki. Mog\u0105 podpowiedzie\u0107 co w kulturze i strukturalnym wymiarze Ko\u015bcio\u0142a sprzyja temu, \u017ce kolejne osoby s\u0105 wykorzystywane. Mog\u0105 podpowiedzie\u0107 w jaki spos\u00f3b pomaga\u0107 osobom skrzywdzonym i jakie Ko\u015bci\u00f3\u0142, pomagaj\u0105c, robi jeszcze b\u0142\u0119dy. Mog\u0105 w ko\u0144cu podpowiedzie\u0107 wam wsp\u00f3lnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 bardziej \u201eludzki\u201d, a nie tylko instytucjonalny. Mog\u0105 podpowiedzie\u0107, jak m\u00f3wi\u0107 osobom skrzywdzonym w Ko\u015bciele o Bogu, kt\u00f3ry by\u0142 \u015bwiadkiem ich krzywdy. Maj\u0105 wiedz\u0119, kt\u00f3ra wynika z ich do\u015bwiadczenia \u2013 do\u015bwiadczenia krzywdy, ale r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczenia d\u0142ugiego procesu zdrowienia. Mog\u0105 podpowiedzie\u0107, jak wygl\u0105da droga zdrowienia, bo j\u0105 przeszli i czego nie widzieli na jej wcze\u015bniejszych etapach.<\/p>\n\n\n\n
Pr\u00f3bowa\u0142am odda\u0107 to, co us\u0142ysza\u0142am jako oczekiwanie r\u00f3\u017cnych os\u00f3b zranionych w Ko\u015bciele, na ich r\u00f3\u017cnych etapach \u201ezdrowienia\u201d. Ka\u017cda z tych os\u00f3b zwraca\u0142a uwag\u0119 na kilka aspekt\u00f3w dla niej wa\u017cnych. Prawdopodobnie tych oczekiwa\u0144 mo\u017cna wypisa\u0107 wi\u0119cej, s\u0142uchaj\u0105c te\u017c innych. Towarzysz\u0105c od lat osobom skrzywdzonym tak przez duchownych, jak i przez innych, jestem przekonana, \u017ce aby ich g\u0142os by\u0142 faktycznie \u201es\u0142yszany\u201d potrzeba g\u0142\u0119bokiej przemiany Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry niejednokrotnie przybiera posta\u0107 dobrze dzia\u0142aj\u0105cej instytucji religijnej. Jednak\u017ce w Ko\u015bciele prze\u017cywanym jedynie jako \u201einstytucja\u201d prawdopodobnie b\u0119dzie mo\u017cliwe poprawne przyjmowanie zg\u0142osze\u0144 o wykorzystaniu seksualnym, b\u0119d\u0105 dobre kodeksy zachowa\u0144 wobec os\u00f3b ma\u0142oletnich, ale nie tylko nie b\u0119dzie mo\u017cliwe aby odpowiedzie\u0107 na krzyk os\u00f3b krzywdzonych, ale r\u00f3wnie\u017c nie b\u0119dzie faktycznej troski o to, aby nikt wi\u0119cej nie by\u0142 krzywdzony \u2013 w jakikolwiek spos\u00f3b i nie tylko przez osoby duchowne. Z pewnej kultury \u201emocy\u201d, kultury nawet poprawnego zarz\u0105dzania potrzeba nam pokaza\u0107 obraz Boga, kt\u00f3ry jest Mi\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ry jest czu\u0142y i Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry przygarnia. Mo\u017ce warto si\u0119 zastanowi\u0107, czy g\u0142os tych, kt\u00f3rzy s\u0105 skrzywdzeni, opuszczeni, itp. nie jest g\u0142osem proroczym, kt\u00f3ry mo\u017ce nam pom\u00f3c w nawr\u00f3ceniu.<\/p>\n\n\n\n