{"id":3462,"date":"2020-08-31T08:22:00","date_gmt":"2020-08-31T06:22:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cod.uniwersytet.ignatianum.edu.pl\/?post_type=komentarz&p=3462"},"modified":"2023-10-19T09:03:59","modified_gmt":"2023-10-19T07:03:59","slug":"kusz-profilaktyka-wykorzystywania-seksualnego-w-kosciele-katolickim","status":"publish","type":"komentarz","link":"https:\/\/cod.ignatianum.edu.pl\/en\/komentarz\/kusz-profilaktyka-wykorzystywania-seksualnego-w-kosciele-katolickim\/","title":{"rendered":"Kusz | Profilaktyka wykorzystywania seksualnego w Ko\u015bciele katolickim"},"content":{"rendered":"\n

Wer. 1.0<\/strong>
16.07.2020<\/em><\/p>\n\n\n\n

UWAGA:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

a. poza przest\u0119pstwami, o kt\u00f3rych mowa w art. 6 Norm promulgowanych przez motu proprio<\/em> \u201eSacramentorum sanctitatis tutela<\/em>\u201d, poni\u017cej zamieszczonych wskaza\u0144 nale\u017cy przestrzega\u0107 \u2014 ewentualnie odpowiednio je dostosowuj\u0105c \u2014 w przypadku wszystkich przest\u0119pstw zastrze\u017conych Kongregacji Nauki Wiary;<\/p>\n\n\n\n

b. w dalszej cz\u0119\u015bci dokumentu stosowane b\u0119d\u0105 nast\u0119puj\u0105ce skr\u00f3ty: KPK: Kodeks Prawa Kanonicznego (Codex Iuris Canonici<\/em>); KKKW: Kodeks Kanon\u00f3w Ko\u015bcio\u0142\u00f3w Wschodnich (Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium<\/em>); SST: motu proprio \u201eSacramentorum sanctitatis tutela\u201d<\/em> \u2013 Normy znowelizowane 2010; VELM: motu proprio \u201eVos estis lux mundi\u201d<\/em> \u2013 2019; KNW: Kongregacja Nauki Wiary (Congregatio pro Doctrina Fidei<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Wst\u0119p<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niniejsze Vademecum<\/em> zosta\u0142o przygotowane przez Kongregacj\u0119 Nauki Wiary jako odpowied\u017a na liczne pytania dotycz\u0105ce sposobu post\u0119powania w sprawach karnych nale\u017c\u0105cych do jej kompetencji. Jest ono skierowane przede wszystkim do ordynariuszy i os\u00f3b stosuj\u0105cych prawo, na kt\u00f3rych spoczywa obowi\u0105zek prze\u0142o\u017cenia na konkretne dzia\u0142ania przepis\u00f3w kanonicznych w przypadkach wykorzystywania seksualnego os\u00f3b ma\u0142oletnich przez duchownych.<\/p>\n\n\n\n

Ma by\u0107 ono swego rodzaju \u201epodr\u0119cznikiem\u201d, kt\u00f3ry, od chwili otrzymania wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie (notitia criminis<\/em>) a\u017c do ostatecznego zamkni\u0119cia sprawy, poprowadzi krok po kroku ka\u017cdego, kto znajdzie si\u0119 wobec konieczno\u015bci podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z ustaleniem prawdy w zakresie wy\u017cej wspomnianych przest\u0119pstw.<\/p>\n\n\n\n

Nie stanowi ono tekstu normatywnego ani nie jest nowelizacj\u0105 obowi\u0105zuj\u0105cych w tej materii przepis\u00f3w \u2013 jego zadaniem jest lepsze obja\u015bnienie toku post\u0119powania. Pomimo to zaleca si\u0119 jego przestrzeganie, w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce dzi\u0119ki ujednoliceniu praktyki spos\u00f3b wymierzania sprawiedliwo\u015bci staje si\u0119 bardziej klarowny.<\/p>\n\n\n\n

Podstaw\u0119 prawn\u0105 stanowi\u0105 przede wszystkim oba obowi\u0105zuj\u0105ce Kodeksy (KPK i KKKW); Normy dotycz\u0105ce przest\u0119pstw zastrze\u017conych dla Kongregacji Nauki Wiary<\/em>, w znowelizowanej wersji z 2010 r., wydane wraz z motu proprio \u201cSacramentorum sanctitatis tutela\u201d<\/em>, z uwzgl\u0119dnieniem zmian wprowadzonych przez Rescripta ex Audientia<\/em> z 3 i 6 grudnia 2019 r.; motu proprio \u201cVos estis lux mundi\u201d<\/em>. Niemniej wa\u017cna jest tak\u017ce praktyka Kongregacji Nauki Wiary, kt\u00f3ra w ostatnich latach ulega\u0142a doprecyzowaniu i utrwaleniu.<\/p>\n\n\n\n

Jako \u017ce Vademecum <\/em>stanowi narz\u0119dzie elastyczne, przewiduje si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego okresowej aktualizacji, przy okazji wprowadzanych zmian prawnych oraz w\u00f3wczas, gdy praktyka stosowana przez Kongregacj\u0119 b\u0119dzie wymaga\u0142a u\u015bci\u015blenia lub poprawy.<\/p>\n\n\n\n

Celowo nie uwzgl\u0119dniono w Vademecum<\/em> wskaz\u00f3wek dotycz\u0105cych przebiegu s\u0105dowego procesu karnego pierwszej instancji, w prze\u015bwiadczeniu, \u017ce to post\u0119powanie jest ju\u017c dostatecznie jasno i szczeg\u00f3\u0142owo przedstawione w obowi\u0105zuj\u0105cych Kodeksach.<\/p>\n\n\n\n

Naszym pragnieniem jest, by narz\u0119dzie to mog\u0142o wspomaga\u0107 diecezje, instytuty \u017cycia konsekrowanego i stowarzyszenia \u017cycia apostolskiego, konferencje biskup\u00f3w oraz rozmaite jednostki ko\u015bcielne w lepszym zrozumieniu i wprowadzaniu w \u017cycie wymog\u00f3w wymiaru sprawiedliwo\u015bci w zakresie ka\u017cdego delictum gravius<\/em>, kt\u00f3re dla ca\u0142ego Ko\u015bcio\u0142a stanowi g\u0142\u0119bok\u0105 i bolesn\u0105 ran\u0119, domagaj\u0105c\u0105 si\u0119 uleczenia.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>I.         Co stanowi przest\u0119pstwo?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Przest\u0119pstwo, o kt\u00f3rym mowa, obejmuje ka\u017cdy grzech zewn\u0119trzny przeciwko sz\u00f3stemu przykazaniu Dekalogu, kt\u00f3rego dopuszcza si\u0119 osoba duchowna wobec osoby ma\u0142oletniej (por. kan. 1395 \u00a7 2 KPK; art. 6 \u00a7 1, 1\u00b0 SST).<\/li>\n\n\n\n
  2. Kategoria tego przest\u0119pstwa jest bardzo szeroka i mo\u017ce obejmowa\u0107 np. stosunek seksualny (za zgod\u0105 lub bez zgody), kontakt fizyczny na tle seksualnym, ekshibicjonizm, masturbacj\u0119, wytwarzanie materia\u0142\u00f3w pornograficznych, nak\u0142anianie do prostytucji, rozmowy lub propozycje o charakterze seksualnym, r\u00f3wnie\u017c prowadzone za po\u015brednictwem \u015brodk\u00f3w komunikacji.<\/li>\n\n\n\n
  3. Definicja poj\u0119cia \u201eosoby ma\u0142oletniej\u201d w odniesieniu do omawianych przypadk\u00f3w zmienia\u0142a si\u0119 z up\u0142ywem czasu: do dnia 30 kwietnia 2001 roku za ma\u0142oletni\u0105 uznawana by\u0142a osoba, kt\u00f3ra nie uko\u0144czy\u0142a 16. roku \u017cycia (cho\u0107 w niekt\u00f3rych legislacjach partykularnych \u2014 np. w USA [od 1994 roku] i w Irlandii [od 1996 roku] \u2014 ta granica wiekowa podniesiona by\u0142a do lat 18). Od 30 kwietnia 2001 roku, czyli daty promulgacji\u00a0motu proprio \u201eSacramentorum sanctitatis tutela\u201d<\/em>, wiek ten zosta\u0142 powszechnie podniesiony do lat 18, i taka granica obowi\u0105zuje obecnie. O zmianie tej nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 przy ustalaniu, czy \u201eosoba ma\u0142oletnia\u201d rzeczywi\u015bcie kwalifikuje si\u0119 jako taka, wed\u0142ug definicji ustawowej obowi\u0105zuj\u0105cej w chwili pope\u0142nienia czynu.<\/li>\n\n\n\n
  4. Fakt, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 o \u201eosobie ma\u0142oletniej\u201d nie ma zwi\u0105zku z rozr\u00f3\u017cnieniem, kt\u00f3rego dokonuje si\u0119 czasami w oparciu o wiedz\u0119 psychologiczn\u0105 na akty \u201epedofilii\u201d i akty \u201eefebofilii\u201d, tj. pope\u0142niane z nastolatkami, kt\u00f3rzy zako\u0144czyli ju\u017c okres dojrzewania. Ich dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciowa nie ma wp\u0142ywu na kanoniczn\u0105 kwalifikacj\u0119 przest\u0119pstwa.<\/li>\n\n\n\n
  5. Nowa wersja\u00a0motu proprio\u00a0<\/em>SST, promulgowana 21 maja 2010 roku, stanowi, \u017ce zr\u00f3wnane s\u0105 z osob\u0105 ma\u0142oletni\u0105 osoby, kt\u00f3re s\u0105 trwale niezdolne pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 rozumem (por. art. 6 \u00a7 1, 1\u00b0 SST). W odniesieniu do sformu\u0142owania \u201edoros\u0142a osoba bezradna\u201d, kt\u00f3rej definicja w innym miejscu brzmi: \u00abka\u017cda osoba chora, z u\u0142omno\u015bciami fizycznymi lub umys\u0142owymi albo pozbawiona wolno\u015bci osobistej, kt\u00f3ra faktycznie, nawet sporadycznie, ogranicza jej zdolno\u015b\u0107 rozumienia lub chcenia, czy te\u017c w inny spos\u00f3b przeciwstawienia si\u0119 agresji\u00bb (por. art. 1 \u00a7 2, b VELM), nale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce definicja ta jest szersza ni\u017c zakres kategorii podlegaj\u0105cej kompetencji KNW, kt\u00f3ra to kompetencja ogranicza si\u0119 do os\u00f3b ma\u0142oletnich, kt\u00f3re nie uko\u0144czy\u0142y 18 roku \u017cycia oraz os\u00f3b \u201etrwale niezdolnych pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 rozumem\u201d. Inne kategorie, wykraczaj\u0105ce poza te przypadki, podlegaj\u0105 kompetentnym Dykasteriom (por. art. 7 \u00a7 1 VELM).<\/li>\n\n\n\n
  6. SST wprowadzi\u0142o ponadto (por. art. 6 \u00a7 1, 2\u00b0 SST) trzy nowe przest\u0119pstwa odnosz\u0105ce si\u0119 do szczeg\u00f3lnej kategorii os\u00f3b ma\u0142oletnich. Dotycz\u0105 one nabywania albo przechowywania (tak\u017ce czasowego), lub rozpowszechniania w celach lubie\u017cnych materia\u0142\u00f3w pornograficznych, przedstawiaj\u0105cych ma\u0142oletnich poni\u017cej czternastego roku \u017cycia (od 1 stycznia 2020 roku: poni\u017cej osiemnastego roku \u017cycia), przez duchownego \u2013 w jakikolwiek spos\u00f3b i za pomoc\u0105 jakiegokolwiek urz\u0105dzenia. Od 1 czerwca do 31 grudnia 2019 roku nabywanie, przechowywanie i rozpowszechnianie materia\u0142\u00f3w pornograficznych przedstawiaj\u0105cych ma\u0142oletnich od 14. do 18. roku \u017cycia przez duchownych lub cz\u0142onk\u00f3w instytut\u00f3w \u017cycia konsekrowanego lub stowarzysze\u0144 \u017cycia apostolskiego stanowi\u0105 przest\u0119pstwa podlegaj\u0105ce kompetencji innych Dykasterii (por. art. 1 i 7 VELM). Od 1 stycznia 2020, w odniesieniu do duchownych, przest\u0119pstwa te podlegaj\u0105 kompetencji Kongregacji Nauki Wiary.<\/li>\n\n\n\n
  7. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce te trzy przest\u0119pstwa s\u0105 \u015bcigane kanonicznie dopiero od daty wej\u015bcia w \u017cycie SST, czyli od dnia 21 maja 2010 roku. Natomiast wytwarzanie materia\u0142\u00f3w pornograficznych z udzia\u0142em os\u00f3b ma\u0142oletnich spe\u0142nia przes\u0142anki przest\u0119pstwa, o kt\u00f3rym mowa w pkt. 1-4 niniejszego\u00a0Vademecum<\/em>\u00a0i, jako takie, stanowi czyn karalny r\u00f3wnie\u017c w okresie poprzedzaj\u0105cym t\u0119 dat\u0119.<\/li>\n\n\n\n
  8. Wed\u0142ug prawa obowi\u0105zuj\u0105cego zakonnik\u00f3w nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a \u0142aci\u0144skiego (por. kan. 695 KPK i kolejne), przest\u0119pstwo, o kt\u00f3rym mowa w pkt 1, mo\u017ce poci\u0105ga\u0107 za sob\u0105 wydalenie z instytutu zakonnego. Nale\u017cy w tym miejscu zauwa\u017cy\u0107, i\u017c: a\/ wydalenie takie nie stanowi kary, lecz akt administracyjny najwy\u017cszego prze\u0142o\u017conego; b\/ aby je zadekretowa\u0107, nale\u017cy \u015bci\u015ble przestrzega\u0107 odno\u015bnej procedury, opisanej w kan. 695 \u00a7 2, 699, 700 KPK; c\/ o potwierdzenie dekretu wydalaj\u0105cego, w my\u015bl kan. 700 KPK, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do KNW; d\/ wydalenie z instytutu skutkuje utrat\u0105 przynale\u017cno\u015bci do instytutu, ustaniem \u015blub\u00f3w i zobowi\u0105za\u0144 wynikaj\u0105cych z profesji (por. kan. 701 KPK) oraz zakazem wykonywania \u015bwi\u0119ce\u0144, dop\u00f3ki nie zostan\u0105 spe\u0142nione warunki, o kt\u00f3rych mowa w kan. 701 KPK. Te same zasady, odpowiednio dostosowane, stosuje si\u0119 do definitywnie w\u0142\u0105czonych cz\u0142onk\u00f3w stowarzysze\u0144 \u017cycia apostolskiego (por. kan. 746 KPK).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    <\/a>II.       Co zrobi\u0107 po otrzymaniu informacji o potencjalnym przest\u0119pstwie (notitia de delicto<\/em>)?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/a>a<\/strong>\/ Co nale\u017cy rozumie\u0107 pod poj\u0119ciem \u201ewiadomo\u015b\u0107 o przest\u0119pstwie\u201d (notitia de delicto<\/em>)?<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. Wiadomo\u015b\u0107 o przest\u0119pstwie (por. kan. 1717 \u00a7 1 KPK; kan. 1468 \u00a7 1 KKKW; art. 16 SST; art. 3 VELM), czasem zwana te\u017c\u00a0notitia criminis<\/em>, oznacza ka\u017cd\u0105 informacj\u0119 o mo\u017cliwym przest\u0119pstwie, kt\u00f3ra w jakikolwiek spos\u00f3b dotrze do ordynariusza lub hierarchy. Nie jest konieczne, aby mia\u0142a ona form\u0119 formalnego zg\u0142oszenia.<\/li>\n\n\n\n
    2. Wiadomo\u015b\u0107 taka mo\u017ce mie\u0107 zatem r\u00f3\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a: mo\u017ce by\u0107 przedstawiona ordynariuszowi lub hierarsze formalnie, ustnie lub pisemnie, przez domnieman\u0105 ofiar\u0119, jej opiekun\u00f3w lub inne osoby, kt\u00f3re utrzymuj\u0105, i\u017c maj\u0105 wiedz\u0119 o zdarzeniach; mo\u017ce dotrze\u0107 do ordynariusza lub hierarchy podczas wykonywania przez niego obowi\u0105zku nadzoru; mo\u017ce by\u0107 przedstawiona ordynariuszowi lub hierarsze przez w\u0142adze pa\u0144stwowe w trybie przewidzianym lokalnie obowi\u0105zuj\u0105cym prawem; mo\u017ce by\u0107 podana do wiadomo\u015bci przez \u015brodki spo\u0142ecznego przekazu (w tym tak\u017ce media spo\u0142eczno\u015bciowe); mo\u017ce dotrze\u0107 do niego w postaci zas\u0142yszanych pog\u0142osek, a tak\u017ce w ka\u017cdy inny stosowny spos\u00f3b.<\/li>\n\n\n\n
    3. Czasami wiadomo\u015b\u0107 o przest\u0119pstwie mo\u017ce przyj\u015b\u0107 z anonimowego \u017ar\u00f3d\u0142a, a wi\u0119c od os\u00f3b niezidentyfikowanych lub niemo\u017cliwych do zidentyfikowania. Anonimowo\u015b\u0107 osoby sk\u0142adaj\u0105cej zawiadomienie nie mo\u017ce sprawia\u0107, \u017ce taka wiadomo\u015b\u0107 zostanie automatycznie uznana za fa\u0142szyw\u0105. Jednak\u017ce z \u0142atwo zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w nale\u017cy zachowa\u0107 wielk\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 przy uwzgl\u0119dnianiu tego rodzaju wiadomo\u015bci i w \u017cadnym razie do takiej praktyki nie zach\u0119ca\u0107.<\/li>\n\n\n\n
    4. Podobnie nie zaleca si\u0119 odrzucania\u00a0a priori<\/em>\u00a0wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie pochodz\u0105cej ze \u017ar\u00f3de\u0142, kt\u00f3rych wiarygodno\u015b\u0107 na wst\u0119pie wydaje si\u0119 w\u0105tpliwa.<\/li>\n\n\n\n
    5. Czasami wiadomo\u015b\u0107 o przest\u0119pstwie nie zawiera szczeg\u00f3\u0142owych okoliczno\u015bci zdarzenia (nazwiska, miejsca, czas\u2026). Jednak nawet je\u017celi jest niejasna i nieokre\u015blona, musi by\u0107 odpowiednio oceniona i, na ile to mo\u017cliwe, z nale\u017cn\u0105 uwag\u0105 zg\u0142\u0119biona.<\/li>\n\n\n\n
    6. Trzeba przypomnie\u0107, \u017ce wiadomo\u015b\u0107 o\u00a0delictum gravius<\/em>\u00a0powzi\u0119ta w trakcie spowiedzi podlega naj\u015bci\u015blejszej tajemnicy spowiedzi (por. kan. 983 \u00a7 1 KPK; kan. 733 \u00a7 1 KKKW; art. 4 \u00a7 1, 5\u00b0 SST). Zatem spowiednik, kt\u00f3ry w trakcie sprawowania sakramentu zostanie poinformowany o\u00a0delictum gravius<\/em>, powinien stara\u0107 si\u0119 przekona\u0107 penitenta do ujawnienia tej informacji inn\u0105 drog\u0105, aby tym samym umo\u017cliwi\u0107 dzia\u0142anie powo\u0142anym do tego osobom.<\/li>\n\n\n\n
    7. Spoczywaj\u0105cy na ordynariuszu czy hierarsze obowi\u0105zek nadzoru nie przewiduje tego, by prowadzi\u0142 on sta\u0142\u0105 kontrol\u0119 o charakterze dochodzeniowym wobec podleg\u0142ych sobie duchownych. Nie pozwala mu jednak\u017ce na zwalnianie si\u0119 od tego, by by\u0107 na bie\u017c\u0105co poinformowanym o ich zachowaniu w tym wzgl\u0119dzie, zw\u0142aszcza je\u017celi dowiedzia\u0142 si\u0119 o podejrzeniach, gorsz\u0105cych zachowaniach czy post\u0119powaniu stanowi\u0105cym powa\u017cne naruszenie porz\u0105dku.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      <\/a>b<\/strong>\/ Jakie dzia\u0142ania nale\u017cy podj\u0105\u0107 po otrzymaniu wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie?<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. Art. 16 SST (por. te\u017c kan. 1717 KPK i kan. 1468 KKKW) stanowi, \u017ce po otrzymaniu wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie, nale\u017cy przeprowadzi\u0107 dochodzenie wst\u0119pne, je\u017celi wiadomo\u015b\u0107 o przest\u0119pstwie jest \u201eprzynajmniej prawdopodobna\u201d (saltem verisimilis<\/em>). W przypadku, gdyby nie znaleziono podstaw dla uznania prawdopodobie\u0144stwa przedmiotowej wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie, mo\u017cna dalej nie procedowa\u0107, pami\u0119taj\u0105c jednak o zachowaniu dokumentacji i sporz\u0105dzeniu noty, w kt\u00f3rej zostan\u0105 przedstawione podstawy takiej decyzji.<\/li>\n\n\n\n
      2. Nawet je\u017celi nie ma wyra\u017anego obowi\u0105zku prawnego, w\u0142adza ko\u015bcielna powinna zawiadomi\u0107 w\u0142a\u015bciwe w\u0142adze pa\u0144stwowe o ka\u017cdym przypadku, w kt\u00f3rym uzna to za niezb\u0119dne dla ochrony osoby pokrzywdzonej lub innych os\u00f3b ma\u0142oletnich przed ryzykiem nara\u017cenia na kolejne przest\u0119pstwa.<\/li>\n\n\n\n
      3. Bior\u0105c pod uwag\u0119 delikatno\u015b\u0107 materii (cho\u0107by ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce grzechy przeciwko sz\u00f3stemu przykazaniu Dekalogu rzadko pope\u0142niane s\u0105 w obecno\u015bci \u015bwiadk\u00f3w), uznanie braku prawdopodobie\u0144stwa (mog\u0105ce prowadzi\u0107 do niewszczynania dochodzenia wst\u0119pnego) mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 tylko w\u00f3wczas, gdy stwierdza si\u0119 oczywist\u0105 niemo\u017cno\u015b\u0107 post\u0119powania weg\u0142ug norm prawa kanonicznego, np. je\u017celi oka\u017ce si\u0119, \u017ce w czasie dokonywania czynu osoba, kt\u00f3rej si\u0119 go zarzuca, nie by\u0142a jeszcze duchownym; je\u017celi jest oczywiste, \u017ce domniemana ofiara nie by\u0142a ma\u0142oletnia (w tej kwestii por. pkt 3); je\u017celi jest rzecz\u0105 wiadom\u0105, \u017ce osoba, kt\u00f3rej dotyczy zg\u0142oszenie, nie mog\u0142a by\u0107 obecna na miejscu przest\u0119pstwa w chwili, gdy mia\u0142o doj\u015b\u0107 do zarzucanego czynu.<\/li>\n\n\n\n
      4. Jednak nawet w takich przypadkach zaleca si\u0119, by ordynariusz lub hierarcha powiadomi\u0142 KNW o wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie i decyzji o niewszczynaniu dochodzenia wst\u0119pnego ze wzgl\u0119du na jawny brak prawdopodobie\u0144stwa.<\/li>\n\n\n\n
      5. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w takim przypadku, cho\u0107by nie by\u0142y spe\u0142nione przes\u0142anki przest\u0119pstwa przeciwko osobie ma\u0142oletniej, ale mia\u0142o miejsce zachowanie niew\u0142a\u015bciwe lub nieroztropne, je\u017celi jest to konieczne dla ochrony dobra wsp\u00f3lnego i unikni\u0119cia zgorszenia, ordynariuszowi b\u0105d\u017a hierarsze przys\u0142uguje prawo do podj\u0119cia innych postanowie\u0144 o charakterze administracyjnym wobec osoby, kt\u00f3rej zg\u0142oszenie dotyczy (np. ograniczenie pos\u0142ugi) lub na\u0142o\u017cenia na ni\u0105 karnego \u015brodka zaradczego, o kt\u00f3rym mowa w kan. 1339 KPK, celem zapobie\u017cenia przest\u0119pstwu (por. kan. 1312 \u00a7 3 KPK), b\u0105d\u017a te\u017c udzielenia publicznej nagany, o kt\u00f3rej mowa w kan. 1427 KKKW. Je\u017celi ponadto mia\u0142y miejsce przest\u0119pstwa, kt\u00f3re nie kwalifikuj\u0105 si\u0119 jako\u00a0graviora<\/em>, ordynariusz lub hierarcha powinien podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania prawne dostosowane do okoliczno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
      6. Wed\u0142ug kan. 1717 KPK i kan. 1468 KKKW, zadanie dochodzenia wst\u0119pnego nale\u017cy do ordynariusza lub hierarchy, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 wiadomo\u015b\u0107 o przest\u0119pstwie, lub te\u017c do osoby przez niego wskazanej. Ewentualne zaniechanie tego obowi\u0105zku mo\u017ce stanowi\u0107 przest\u0119pstwo \u015bcigane na podstawie Kodeksu Prawa Kanonicznego i\u00a0motu proprio<\/em>\u00a0\u201eCome una madre amorevole\u201d<\/em>, jak r\u00f3wnie\u017c art. 1 \u00a7 1, b VELM.<\/li>\n\n\n\n
      7. Ordynariuszem lub hierarch\u0105, na kt\u00f3rym spoczywa to zadanie, mo\u017ce by\u0107 ordynariusz lub hierarcha duchownego, kt\u00f3rego zg\u0142oszenie dotyczy lub \u2013 je\u017celi nie jest to ta sama osoba \u2013 ordynariusz lub hierarcha miejsca, gdzie wydarzy\u0142y si\u0119 domniemane czyny przest\u0119pcze. W takim przypadku \u0142atwo zrozumie\u0107, \u017ce s\u0142uszn\u0105 rzecz\u0105 jest, by zainteresowani ordynariusze komunikowali si\u0119 i wsp\u00f3\u0142pracowali ze sob\u0105, aby unikn\u0105\u0107 konflikt\u00f3w kompetencji b\u0105d\u017a powielania tych samych dzia\u0142a\u0144, zw\u0142aszcza je\u017celi duchowny, kt\u00f3rego sprawa dotyczy, jest zakonnikiem.<\/li>\n\n\n\n
      8. Je\u017celi ordynariusz lub hierarcha napotyka na problemy we wszcz\u0119ciu lub przeprowadzeniu dochodzenia wst\u0119pnego, powinien niezw\u0142ocznie zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do KNW z pro\u015bb\u0105 o rad\u0119 lub rozstrzygni\u0119cie ewentualnych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
      9. Mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119, \u017ce wiadomo\u015b\u0107 o przest\u0119pstwie dotrze bezpo\u015brednio do KNW, bez po\u015brednictwa ordynariusza lub hierarchy. W takim przypadku KNW mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do niego o przeprowadzenie dochodzenia lub, na mocy art. 17 SST, poprowadzi\u0107 je sama.<\/li>\n\n\n\n
      10. KNW mo\u017ce tak\u017ce \u2013 zgodnie z w\u0142asnym os\u0105dem, na wyra\u017any wniosek lub w razie konieczno\u015bci \u2013 zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do innego ordynariusza lub hierarchy o przeprowadzenie dochodzenia wst\u0119pnego.<\/li>\n\n\n\n
      11. Wst\u0119pne dochodzenie kanoniczne nale\u017cy przeprowadzi\u0107 niezale\u017cnie od tego, czy r\u00f3wnolegle prowadzone jest dochodzenie pa\u0144stwowe. Je\u017celi jednak prawo krajowe nie zezwala na prowadzenie, r\u00f3wnolegle ze swoim, innego dochodzenia, w\u0142a\u015bciwa w\u0142adza ko\u015bcielna powinna zaniecha\u0107 wszcz\u0119cia wst\u0119pnego dochodzenia i poinformowa\u0107 KNW o tym, co zosta\u0142o zg\u0142oszone, ewentualnie za\u0142\u0105czaj\u0105c przydatne materia\u0142y. Je\u017celi wydaje si\u0119 stosowne poczeka\u0107 a\u017c do zako\u0144czenia dochodzenia pa\u0144stwowego \u2013 czy to by m\u00f3c skorzysta\u0107 z jego ustale\u0144 czy z jakichkolwiek innych wzgl\u0119d\u00f3w \u2013 wskazane jest, by ordynariusz lub hierarcha skonsultowa\u0142 si\u0119 w tej sprawie z KNW.<\/li>\n\n\n\n
      12. Dochodzenie nale\u017cy prowadzi\u0107 przestrzegaj\u0105c przepis\u00f3w prawa pa\u0144stwowego obowi\u0105zuj\u0105cych w danym kraju (por. art. 19 VELM).<\/li>\n\n\n\n
      13. Wiadomo, \u017ce r\u00f3wnie\u017c w odniesieniu do omawianych przest\u0119pstw, istniej\u0105 terminy przedawnienia skargi karnej, kt\u00f3re ulega\u0142y znacznym zmianom na przestrzeni czasu. Obecnie obowi\u0105zuj\u0105ce terminy okre\u015bla art. 7 SST[1]<\/a>. Jednak poniewa\u017c ten\u017ce art. 7 \u00a7 1 SST upowa\u017cnia KNW do uchylenia przedawnienia w poszczeg\u00f3lnych przypadkach, ordynariusz lub hierarcha, kt\u00f3ry stwierdza, \u017ce termin przedawnienia up\u0142yn\u0105\u0142, powinien mimo wszystko podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania po otrzymaniu wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie i przeprowadzi\u0107 ewentualne dochodzenie wst\u0119pne, a nast\u0119pnie powiadomi\u0107 o jego wynikach KNW, kt\u00f3rej przys\u0142uguje wy\u0142\u0105czny os\u0105d w przedmiocie podtrzymania lub uchylenia przedawnienia. Przekazuj\u0105c akta, jest wskazane, \u017ceby ordynariusz lub hierarcha wyrazi\u0142 swoj\u0105 opini\u0119 na temat ewentualnego uchylenia przedawnienia, uzasadniaj\u0105c j\u0105 istniej\u0105cymi okoliczno\u015bciami (np. stanem zdrowia lub wiekiem duchownego, jego mo\u017cliwo\u015bci\u0105 korzystania z prawa do obrony, krzywd\u0105 spowodowan\u0105 domniemanym przest\u0119pstwem, wywo\u0142anym zgorszeniem).<\/li>\n\n\n\n
      14. W tych delikatnych czynno\u015bciach wst\u0119pnych ordynariusz lub hierarcha mo\u017ce zasi\u0119ga\u0107 rady KNW (co zreszt\u0105 mo\u017ce mie\u0107 miejsce na ka\u017cdym etapie post\u0119powania w sprawie), jak r\u00f3wnie\u017c wed\u0142ug swego uznania konsultowa\u0107 si\u0119 z ekspertami w dziedzinie kanonicznego prawa karnego. W tym ostatnim przypadku nale\u017cy jednak uwa\u017ca\u0107, by nie dopu\u015bci\u0107 do jakiegokolwiek niepotrzebnego i niezgodnego z prawem publicznego rozpowszechnienia informacji, co mog\u0142oby przynie\u015b\u0107 uszczerbek dalszemu mo\u017cliwemu dochodzeniu wst\u0119pnemu lub stwarza\u0107 wra\u017cenie, \u017ce fakty czy te\u017c wina duchownego zosta\u0142y ju\u017c z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 stwierdzone.<\/li>\n\n\n\n
      15. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ju\u017c na tym etapie obowi\u0105zuje tajemnica urz\u0119dowa. Jednocze\u015bnie trzeba przypomnie\u0107, \u017ce ani osobie zg\u0142aszaj\u0105cej zdarzenie, ani osobie, kt\u00f3ra twierdzi, \u017ce jest pokrzywdzona, ani \u015bwiadkom nie wolno narzuca\u0107 \u017cadnego obowi\u0105zku milczenia odno\u015bnie do fakt\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
      16. Na mocy art. 2 \u00a7 3 VELM ordynariusz, kt\u00f3ry otrzymuje wiadomo\u015b\u0107 o przest\u0119pstwie, powinien bezzw\u0142ocznie przekaza\u0107 j\u0105 ordynariuszowi lub hierarsze miejsca, w kt\u00f3rym mia\u0142o doj\u015b\u0107 do zdarzenia, jak r\u00f3wnie\u017c ordynariuszowi lub hierarsze w\u0142asnemu osoby, kt\u00f3rej zg\u0142oszenie dotyczy, tj. w przypadku zakonnika, jego prze\u0142o\u017conemu wy\u017cszemu, je\u017celi jest ordynariuszem w\u0142asnym, a w przypadku duchownego diecezjalnego, ordynariuszowi diecezji lub biskupowi eparchii jego inkardynacji. Je\u017celi ordynariusz lub hierarcha miejsca nie jest jednocze\u015bnie ordynariuszem lub hierarch\u0105 w\u0142asnym, zalecane jest, by nawi\u0105zali oni ze sob\u0105 kontakt i ustalili, kto b\u0119dzie prowadzi\u0142 dochodzenie. Je\u017celi zg\u0142oszenie dotyczy cz\u0142onka instytutu \u017cycia konsekrowanego lub stowarzyszenia \u017cycia apostolskiego, wy\u017cszy prze\u0142o\u017cony powinien poinformowa\u0107 tak\u017ce najwy\u017cszego prze\u0142o\u017conego, a w przypadku instytut\u00f3w i stowarzysze\u0144 na prawie diecezjalnym r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciwego biskupa.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        <\/a>III.      Jak przebiega dochodzenie wst\u0119pne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. Dochodzenie wst\u0119pne przebiega zgodnie z kryteriami i zasadami wskazanymi w kan. 1717 KPK lub kan.1468 KKKW. Kanony te om\u00f3wiono w dalszej cz\u0119\u015bci dokumentu.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

          <\/a>a\/<\/strong> Czym jest dochodzenie wst\u0119pne?<\/p>\n\n\n\n

            \n
          1. Nale\u017cy zawsze pami\u0119ta\u0107, \u017ce dochodzenie wst\u0119pne nie jest procesem, a jego celem nie jest osi\u0105gni\u0119cie pewno\u015bci moralnej odno\u015bnie do przebiegu zdarze\u0144, b\u0119d\u0105cych przedmiotem doniesienia. Ma ono s\u0142u\u017cy\u0107: a\/ zebraniu danych potrzebnych do gruntowanego zbadania wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie; oraz b\/ ocenie jego prawdopodobie\u0144stwa, tj. ustaleniu tego, co nazywa si\u0119\u00a0fumus delicti<\/em>, czyli dostatecznej podstawy prawnej i faktycznej, w oparciu o kt\u00f3r\u0105 oskar\u017cenie mo\u017cna uzna\u0107 za prawdopodobne.<\/li>\n\n\n\n
          2. Dlatego te\u017c, jak wskazuj\u0105 kanony podane w n. 32, dochodzenie wst\u0119pne powinno zebra\u0107 bardziej szczeg\u00f3\u0142owe ni\u017c przedstawione w wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie informacje na temat fakt\u00f3w, okoliczno\u015bci i poczytalno\u015bci. Nie ma konieczno\u015bci, by ju\u017c na tym etapie skrupulatnie gromadzi\u0107 dowody (zeznania, ekspertyzy), bowiem jest to zadanie, kt\u00f3re b\u0119dzie przeprowadzone na ewentualnym p\u00f3\u017aniejszym etapie procedury karnej. Wa\u017cne, by w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci odtworzy\u0107 fakty, na kt\u00f3rych oparte jest oskar\u017cenie, ustali\u0107 liczb\u0119 czyn\u00f3w przest\u0119pnych i czas ich pope\u0142nienia, ich okoliczno\u015bci, dane osobowe domniemanych ofiar, uzupe\u0142niaj\u0105c to pierwsz\u0105 ocen\u0105 ewentualnej wyrz\u0105dzonej krzywdy fizycznej, psychicznej i moralnej. Nale\u017cy te\u017c zadba\u0107 o wskazanie mo\u017cliwych zwi\u0105zk\u00f3w z sakramentalnym forum wewn\u0119trznym (w tym zakresie jednak nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o warunkach sformu\u0142owanych w art. 24 SST[2]<\/a>). Nale\u017cy tak\u017ce uwzgl\u0119dni\u0107 ewentualne inne przest\u0119pstwa zarzucane oskar\u017conemu (por. art. 8 \u00a7 2 SST[3]<\/a>) i wskaza\u0107 problematyczne fakty w jego sylwetce i \u017cyciorysie. Pomocne mo\u017ce by\u0107 zebranie zezna\u0144 i dokument\u00f3w, dowolnego rodzaju i pochodz\u0105cych z dowolnego \u017ar\u00f3d\u0142a (w tym wynik\u00f3w dochodzenia lub procesu prowadzonego przez w\u0142adze pa\u0144stwowe), kt\u00f3re mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 rzeczywi\u015bcie przydatne do zbadania okoliczno\u015bci i stwierdzenia prawdopodobie\u0144stwa oskar\u017ce\u0144. Ju\u017c na tym etapie mo\u017cna wskaza\u0107 ewentualne okoliczno\u015bci wyjmuj\u0105ce, \u0142agodz\u0105ce lub obci\u0105\u017caj\u0105ce karalno\u015b\u0107, przewidziane przez prawo. Przydatne mo\u017ce te\u017c by\u0107 zebranie ju\u017c na tym etapie \u015bwiadectw wiarygodno\u015bci os\u00f3b sk\u0142adaj\u0105cych doniesienie i domniemanych ofiar.\u00a0Za\u0142\u0105cznikiem<\/em>\u00a0do niniejszego\u00a0Vademecum<\/em>\u00a0jest wz\u00f3r zbiorczego zestawienia przydatnych danych, kt\u00f3re powinien uwzgl\u0119dni\u0107 i sporz\u0105dzi\u0107 prowadz\u0105cy dochodzenie wst\u0119pne (por. n. 69).<\/li>\n\n\n\n
          3. Je\u017celi w toku prowadzonego dochodzenia wst\u0119pnego otrzyma si\u0119 inne wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie, nale\u017cy je gruntownie zbada\u0107 w ramach tego samego dochodzenia.<\/li>\n\n\n\n
          4. Jak podkre\u015blono, pozyskanie wynik\u00f3w przeprowadzonego dochodzenia pa\u0144stwowego (lub pe\u0142nego procesu przed s\u0105dem pa\u0144stwowym) mo\u017ce spowodowa\u0107, \u017ce dochodzenie wst\u0119pne stanie si\u0119 zb\u0119dne. Jednak osoba odpowiedzialna za przeprowadzenie dochodzenia wst\u0119pnego powinna uwa\u017cnie to przeanalizowa\u0107, poniewa\u017c warunki prowadzenia post\u0119powania pa\u0144stwowego (np. terminy przedawnienia, typologia przest\u0119pstwa, wiek ofiary\u2026) mog\u0105 si\u0119 znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0107 od tego, co okre\u015blaj\u0105 przepisy prawa kanonicznego. R\u00f3wnie\u017c w takim przypadku, w razie w\u0105tpliwo\u015bci, zalecana mo\u017ce by\u0107 konsultacja z KNW.<\/li>\n\n\n\n
          5. Dochodzenie wst\u0119pne mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 zb\u0119dne r\u00f3wnie\u017c w przypadku czynu notoryjnego i niebudz\u0105cego w\u0105tpliwo\u015bci (np. w przypadku pozyskania akt post\u0119powania pa\u0144stwowego lub przyznania si\u0119 duchownego).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

            <\/a>b<\/strong>\/ Jakie czynno\u015bci prawne nale\u017cy przeprowadzi\u0107, by rozpocz\u0105\u0107 dochodzenie wst\u0119pne?<\/p>\n\n\n\n

              \n
            1. Je\u017celi w\u0142a\u015bciwy ordynariusz lub hierarcha uzna za stosowne powierzy\u0107 przeprowadzenie dochodzenia innej odpowiedniej osobie (por. n. 21), powinien wybra\u0107 j\u0105 wed\u0142ug kryteri\u00f3w wskazanych w kan. 1428 \u00a7\u00a7 1-2 KPK lub kan. 1093 KKKW[4]<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
            2. Przy powo\u0142ywaniu takiej osoby i uwzgl\u0119dniaj\u0105c wsp\u00f3\u0142prac\u0119, jak\u0105 mog\u0105 zaoferowa\u0107 osoby \u015bwieckie, zgodnie z kan. 228 KPK i kan. 408 KKKW (por. art. 13 VELM), ordynariusz lub hierarcha powinien pami\u0119ta\u0107, \u017ce zgodnie z kan. 1717 \u00a7 3 KPK i kan. 1468 \u00a7 3 KKKW, je\u017celi w nast\u0119pstwie dochodzenia wszcz\u0119ty zostanie karny proces s\u0105dowy, osoba ta nie b\u0119dzie mog\u0142a pe\u0142ni\u0107 w nim funkcji s\u0119dziego. Praktyka podpowiada, by to samo kryterium stosowa\u0107 do powo\u0142ania delegata i asesor\u00f3w w przypadku procesu pozas\u0105dowego.<\/li>\n\n\n\n
            3. W my\u015bl kan. 1719 KPK i kan. 1470 KKKW ordynariusz lub hierarcha powinien wyda\u0107 dekret o wszcz\u0119ciu dochodzenia wst\u0119pnego, w kt\u00f3rym powo\u0142uje on osob\u0119 prowadz\u0105c\u0105 dochodzenie i wskazuje w tek\u015bcie, \u017ce osobie tej przys\u0142uguj\u0105 uprawnienia, o kt\u00f3rych mowa w kan. 1717 \u00a7 3 KPK lub kan. 1468 \u00a7 3 KKKW.<\/li>\n\n\n\n
            4. Mimo \u017ce prawo nie wymaga tego wprost, zaleca si\u0119 powo\u0142anie notariusza b\u0119d\u0105cego kap\u0142anem (por. kan. 483 \u00a7 2 KPK i kan. 253 \u00a7 2 KKKW, zawieraj\u0105ce pozosta\u0142e kryteria wyboru), kt\u00f3ry b\u0119dzie asystowa\u0142 prowadz\u0105cemu dochodzenie wst\u0119pne, zapewniaj\u0105c tym samym publiczn\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 sporz\u0105dzanych przez niego akt (por. kan. 1437 \u00a7 2 KPK i kan. 1101 \u00a7 2 KKKW).<\/li>\n\n\n\n
            5. Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce \u2013 poniewa\u017c nie s\u0105 to akta procesowe \u2013 obecno\u015b\u0107 notariusza nie jest konieczna do ich wa\u017cno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
            6. Na etapie dochodzenia wst\u0119pnego nie przewiduje si\u0119 powo\u0142ania rzecznika sprawiedliwo\u015bci.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

              <\/a>c<\/strong>\/ Jakie czynno\u015bci dodatkowe mo\u017cna lub trzeba przeprowadzi\u0107 w trakcie dochodzenia wst\u0119pnego?<\/p>\n\n\n\n

                \n
              1. Przepisy kan. 1717 \u00a7 2 KPK i kan. 1468 \u00a7 2 KKKW oraz art. 4 \u00a7 2 i 5 \u00a7 2 VELM stanowi\u0105 o ochronie dobrego imienia os\u00f3b, kt\u00f3rych sprawa dotyczy (oskar\u017conego, domniemanych ofiar, \u015bwiadk\u00f3w), tak, aby doniesienie nie prowadzi\u0142o do wyrz\u0105dzenia szkody, retorsji lub dyskryminacji. Prowadz\u0105cy dochodzenie wst\u0119pne powinien zatem szczeg\u00f3lnie na to uwa\u017ca\u0107, stosuj\u0105c wszelkie w\u0142a\u015bciwe w tym wzgl\u0119dzie \u015brodki ostro\u017cno\u015bci, jako \u017ce dobre imi\u0119 jest prawem wiernych, zagwarantowanym na mocy kan. 220 KPK i kan. 23 KKKW. Nale\u017cy jednak zauwa\u017cy\u0107, \u017ce kanony te chroni\u0105 przed nieuprawnionym naruszeniem tego prawa \u2013 je\u017celi zatem zagro\u017cone jest dobro wsp\u00f3lne, rozpowszechnianie informacji o zaistnieniu oskar\u017ce\u0144 niekoniecznie musi stanowi\u0107 naruszenie dobrego imienia. Ponadto nale\u017cy uprzedzi\u0107 osoby zwi\u0105zane ze spraw\u0105, \u017ce w przypadku wydania przez w\u0142adze pa\u0144stwowe s\u0105dowego postanowienia zabezpieczaj\u0105cego lub nakazu udost\u0119pnienia akt, Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie b\u0119dzie ju\u017c m\u00f3g\u0142 zapewni\u0107 poufno\u015bci zezna\u0144 i dokumentacji pozyskanej w toku post\u0119powania kanonicznego.<\/li>\n\n\n\n
              2. W ka\u017cdym przypadku, zw\u0142aszcza tam, gdzie zachodzi potrzeba podania informacji do wiadomo\u015bci publicznej, nale\u017cy zachowa\u0107 wszelk\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107 w udzielaniu informacji na temat fakt\u00f3w, np. pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 jak najbardziej zwi\u0119z\u0142\u0105 i ograniczon\u0105 do najistotniejszej tre\u015bci form\u0105, unikaj\u0105c szumnych obwieszcze\u0144, powstrzymuj\u0105c si\u0119 ca\u0142kowicie od wszelkich przedwczesnych ocen co do winy lub niewinno\u015bci osoby, kt\u00f3rej zg\u0142oszenie dotyczy, (ta bowiem b\u0119dzie mog\u0142a by\u0107 stwierdzona wy\u0142\u0105cznie w toku ewentualnego post\u0119powania karnego, kt\u00f3rego zadaniem b\u0119dzie zweryfikowanie zasadno\u015bci zarzut\u00f3w) i szanuj\u0105c ewentualn\u0105 wol\u0119 zachowania poufno\u015bci wyra\u017con\u0105 przez domniemane ofiary.<\/li>\n\n\n\n
              3. Poniewa\u017c, jak ju\u017c powiedziano, na tym etapie nie mo\u017cna jeszcze stwierdzi\u0107 winy osoby, kt\u00f3rej zg\u0142oszenie dotyczy, z ca\u0142\u0105 staranno\u015bci\u0105\u00a0 i dotyczy to zar\u00f3wno komunikat\u00f3w wyg\u0142aszanych publicznie, jak i wyst\u0105pie\u0144 prywatnych \u2014 nale\u017cy unika\u0107 jakichkolwiek deklaracji w imieniu Ko\u015bcio\u0142a, instytutu czy stowarzyszenia, czy w swoim w\u0142asnym, kt\u00f3re mog\u0142yby stanowi\u0107 przes\u0142ank\u0119 do przedwczesnej oceny meritum fakt\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
              4. Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce doniesienia, procesy i decyzje dotycz\u0105ce przest\u0119pstw, o kt\u00f3rych mowa w art. 6 SST, obj\u0119te s\u0105 tajemnic\u0105 urz\u0119dow\u0105. Nie oznacza to, \u017ce osoba sk\u0142adaj\u0105ca doniesienie \u2013 zw\u0142aszcza je\u017celi ma zamiar zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do w\u0142adz pa\u0144stwowych \u2013 nie mo\u017ce publicznie m\u00f3wi\u0107 o swoich dzia\u0142aniach. Poza tym poniewa\u017c nie wszystkie formy wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie s\u0105 doniesieniem, mo\u017cna ewentualnie rozwa\u017cy\u0107, kiedy nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce obowi\u0105zuje tajemnica, uwzgl\u0119dniaj\u0105c zawsze kwesti\u0119 zachowania dobrego imienia, o kt\u00f3rej mowa w n. 44.<\/li>\n\n\n\n
              5. W tym wzgl\u0119dzie nale\u017cy te\u017c wspomnie\u0107 o obowi\u0105zku lub braku obowi\u0105zku ze strony ordynariusza lub hierarchy zawiadomienia w\u0142adz pa\u0144stwowych o otrzymanej wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie i wszcz\u0119tym dochodzeniu wst\u0119pnym. Stosuje si\u0119 tu dwie zasady: a\/ istnieje obowi\u0105zek przestrzegania prawa danego kraju (por. art. 19 VELM); b\/ nale\u017cy uszanowa\u0107 wol\u0119 domniemanej ofiary, o ile nie jest ona sprzeczna z wymogami ustawodawstwa pa\u0144stwowego i \u2014 jak b\u0119dzie o tym mowa ni\u017cej (n. 56) \u2014 zach\u0119ci\u0107 j\u0105 do wykonania swych praw i obowi\u0105zk\u00f3w wobec w\u0142adz pa\u0144stwowych, pami\u0119taj\u0105c o zachowaniu w dokumentacji \u015bladu udzielenia takiej sugestii; nale\u017cy unika\u0107 wszelkiego rodzaju zniech\u0119cania domniemanej ofiary od podejmowania dzia\u0142ania. W tym wzgl\u0119dzie nale\u017cy te\u017c zawsze przestrzega\u0107 ewentualnych um\u00f3w (konkordat\u00f3w, porozumie\u0144) zawartych przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 z danym krajem.<\/li>\n\n\n\n
              6. Je\u017celi prawo danego kraju zobowi\u0105zuje ordynariusza lub hierarch\u0119 do zawiadomienia o wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie, nale\u017cy tego dokona\u0107, nawet je\u017celi przewiduje si\u0119, \u017ce w oparciu o krajowe przepisy prawa nie b\u0119dzie to skutkowa\u0107 wszcz\u0119ciem post\u0119powania (np. ze wzgl\u0119du na zaistnia\u0142e przedawnienie lub odmienn\u0105 kwalifikacj\u0119 czynu przest\u0119pczego).<\/li>\n\n\n\n
              7. Je\u017celi w\u0142adze pa\u0144stwowe wydadz\u0105 zgodne z prawem postanowienie podlegaj\u0105ce wykonaniu z \u017c\u0105daniem wydania dokument\u00f3w dotycz\u0105cych spraw lub postanowienie o ich zabezpieczeniu (zaj\u0119ciu), ordynariusz lub hierarcha powinien wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z w\u0142adzami pa\u0144stwowymi. Je\u017celi s\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do zgodno\u015bci z prawem takiego \u017c\u0105dania lub zaj\u0119cia, ordynariusz lub hierarcha mo\u017ce skonsultowa\u0107 si\u0119 ze prawnikami co do \u015brodk\u00f3w odwo\u0142awczych, przewidzianych w obowi\u0105zuj\u0105cych na danym terenie przepisach prawa. W ka\u017cdym przypadku wskazane jest bezzw\u0142oczne powiadomienie przedstawiciela Stolicy Apostolskiej.<\/li>\n\n\n\n
              8. Je\u017celi zachodzi potrzeba wys\u0142uchania osoby ma\u0142oletniej lub innej osoby zr\u00f3wnanej z ma\u0142oletni\u0105, nale\u017cy stosowa\u0107 si\u0119 do przepis\u00f3w pa\u0144stwowych danego kraju i post\u0119powa\u0107 w spos\u00f3b dostosowany do wieku i stanu tej osoby, umo\u017cliwiaj\u0105c na przyk\u0142ad towarzyszenie jej przez osob\u0119 pe\u0142noletni\u0105, kt\u00f3r\u0105 darzy ona zaufaniem, oraz unikaj\u0105c jej bezpo\u015bredniego kontaktu z oskar\u017conym.<\/li>\n\n\n\n
              9. Szczeg\u00f3lnie delikatnym zadaniem ordynariusza lub hierarchy na etapie dochodzenia wst\u0119pnego jest zdecydowanie, czy i kiedy powiadomi\u0107 o nim oskar\u017conego.<\/li>\n\n\n\n
              10. W tym zakresie nie ma jednego, wsp\u00f3lnego kryterium, i nie istniej\u0105 przepisy prawa, kt\u00f3re regulowa\u0142yby to jednoznacznie. Nale\u017cy oceni\u0107 wszystkie dobra, jakie wchodz\u0105 w gr\u0119 \u2013 opr\u00f3cz ochrony dobrego imienia os\u00f3b zainteresowanych, nale\u017cy te\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 np. ryzyko mataczenia dochodzenia wst\u0119pnego, zgorszenie wiernych, mo\u017cliwo\u015b\u0107 wcze\u015bniejszego zebrania wszystkich poszlak, kt\u00f3re nast\u0119pnie mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 przydatne lub niezb\u0119dne.<\/li>\n\n\n\n
              11. Je\u017celi zapad\u0142aby decyzja o wys\u0142uchaniu osoby, kt\u00f3rej zg\u0142oszenie dotyczy, to poniewa\u017c jest to etap poprzedzaj\u0105cy rozstrzygni\u0119cie sprawy, nie ma obowi\u0105zku powo\u0142ywania dla niej adwokata z urz\u0119du. Je\u017celi jednak sam zainteresowany uzna to za stosowne, mo\u017ce korzysta\u0107 z pomocy wybranego przez siebie obro\u0144cy. Osobie, kt\u00f3rej zg\u0142oszenie dotyczy, nie wolno nakazywa\u0107 sk\u0142adania przysi\u0119gi (por.\u00a0ex analogia<\/em>\u00a0kan. 1728 \u00a7 2 KPK i kan. 1471 \u00a7 2 KKKW).<\/li>\n\n\n\n
              12. W\u0142adze ko\u015bcielne powinny postara\u0107 si\u0119 o to, by domniemana ofiara i jej rodzina traktowane by\u0142y z godno\u015bci\u0105 i szacunkiem, i powinny zapewni\u0107 im przyj\u0119cie, wys\u0142uchanie i towarzyszenie, r\u00f3wnie\u017c za po\u015brednictwem w\u0142a\u015bciwych s\u0142u\u017cb, a tak\u017ce pomocy duchowej, medycznej i psychologicznej, w zale\u017cno\u015bci od danego przypadku (por. art. 5 VELM). Tak samo mo\u017cna post\u0119powa\u0107 wobec oskar\u017conego. Nale\u017cy jednak unika\u0107 stwarzania wra\u017cenia, \u017ce w ten spos\u00f3b chce si\u0119 przes\u0105dzi\u0107 o wynikach procesowych.<\/li>\n\n\n\n
              13. Bezwzgl\u0119dnie konieczne na tym etapie jest unikanie wszelkich dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re przez domniemane ofiary mog\u0142yby by\u0107 odczytane jako przeszkoda w dochodzeniu ich praw obywatelskich przed w\u0142adzami pa\u0144stwowymi.<\/li>\n\n\n\n
              14. Tam, gdzie istniej\u0105 struktury pa\u0144stwowe lub ko\u015bcielne powo\u0142ane do udzielania informacji lub \u015bwiadczenia wsparcia domniemanym ofiarom b\u0105d\u017a te\u017c doradzania w\u0142adzom ko\u015bcielnym, po\u017c\u0105dane jest skorzystanie z ich pomocy. Struktury takie maj\u0105 za zadanie udziela\u0107 porad, wskazywa\u0107 kierunki dzia\u0142ania i \u015bwiadczy\u0107 pomoc, a ich analizy nie stanowi\u0105 w \u017caden spos\u00f3b kanonicznych decyzji procesowych.<\/li>\n\n\n\n
              15. Celem ochrony dobrego imienia zaanga\u017cowanych w spraw\u0119 os\u00f3b oraz ochrony dobra publicznego, jak r\u00f3wnie\u017c niedopuszczenia do zaistnienia innych zdarze\u0144 (np. wywo\u0142anie zgorszenia, ryzyko ukrycia przysz\u0142ych dowod\u00f3w, gro\u017cenie lub w inny spos\u00f3b zniech\u0119canie domniemanej ofiary od dochodzenia swoich praw, ochrona innych potencjalnych ofiar), na mocy art. 19 SST ordynariuszowi lub hierarsze, od pocz\u0105tku dochodzenia wst\u0119pnego przys\u0142uguje prawo do na\u0142o\u017cenia \u015brodk\u00f3w zapobiegawczych, wyszczeg\u00f3lnionych w kan. 1722 KPK i kan. 1473 KKKW[5]<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
              16. \u015arodki zapobiegawcze wymienione w tych kanonach stanowi\u0105 wykaz enumeratywny, co oznacza, \u017ce mo\u017cna stosowa\u0107 tylko te, kt\u00f3re s\u0105 wymienione, wybieraj\u0105c jeden lub kilka spo\u015br\u00f3d nich.<\/li>\n\n\n\n
              17. Nie oznacza to, \u017ce ordynariusz lub hierarcha nie mo\u017ce zastosowa\u0107 innych \u015brodk\u00f3w dyscyplinarnych, zgodnie z przys\u0142uguj\u0105c\u0105 mu w\u0142adz\u0105. Te jednak, dla \u015bcis\u0142o\u015bci terminologii, nie mog\u0105 by\u0107 okre\u015blane jako \u201e\u015brodki zapobiegawcze\u201d.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                <\/a>d<\/strong>\/ W jaki spos\u00f3b nak\u0142ada si\u0119 \u015brodki zapobiegawcze?<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                1. Przede wszystkim trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce \u015brodek zapobiegawczy nie jest kar\u0105 (t\u0119 wymierza si\u0119 dopiero na ko\u0144cu procesu karnego), lecz aktem administracyjnym, kt\u00f3rego cele opisane s\u0105 we wspomnianym kan. 1722 KPK i kan. 1473 KKKW. Zainteresowanemu nale\u017cy jasno przedstawi\u0107, \u017ce taki \u015brodek nie ma charakteru karnego, tak, by nie uzna\u0142 on, i\u017c zosta\u0142 os\u0105dzony i ukarany przedwcze\u015bnie. Nale\u017cy te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce \u015brodki zapobiegawcze nale\u017cy odwo\u0142a\u0107 z chwil\u0105, gdy ustanie przyczyna ich na\u0142o\u017cenia oraz \u017ce trac\u0105 one moc z chwil\u0105 zako\u0144czenia ewentualnego procesu karnego. Ponadto, je\u017celi wymagaj\u0105 tego okoliczno\u015bci, mog\u0105 one by\u0107 zmieniane (zaostrzane lub \u0142agodzone). Zaleca si\u0119 jednak szczeg\u00f3ln\u0105 roztropno\u015b\u0107 i rozeznanie przy ocenie tego, \u017ce przyczyna na\u0142o\u017cenia \u015brodka zapobiegawczego usta\u0142a. Nie wyklucza si\u0119 tak\u017ce \u2013 po ich odwo\u0142aniu \u2013 mo\u017cliwo\u015bci ponownego na\u0142o\u017cenia tych \u015brodk\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
                2. Stwierdza si\u0119, \u017ce nadal cz\u0119sto stosowana jest dawna terminologia \u201esuspensa\u00a0a divinis<\/em>\u201d, dla wskazania zakazu sprawowania pos\u0142ugi na\u0142o\u017conego na duchownego jako \u015brodek zapobiegawczy. Terminu tego nale\u017cy unika\u0107, podobnie jak i terminu \u201esuspensa\u00a0ad cautelam<\/em>\u201d, poniewa\u017c w \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w suspensa stanowi kar\u0119, a na tym etapie kara nie mo\u017ce by\u0107 jeszcze na\u0142o\u017cona. Prawid\u0142ow\u0105 nazw\u0105 mo\u017ce by\u0107 np.\u00a0zakaz\u00a0<\/em>sprawowania pos\u0142ugi.<\/li>\n\n\n\n
                3. Nale\u017cy unika\u0107 rozwi\u0105zania polegaj\u0105cego tylko na przeniesieniu duchownego na inny urz\u0105d, przeniesieniu go do innego okr\u0119gu ko\u015bcielnego lub innego domu zakonnego, uznaj\u0105c tym samym, \u017ce jego oddalenie z miejsca domniemanego przest\u0119pstwa i od domniemanych ofiar stanowi zadowalaj\u0105ce rozwi\u0105zanie sprawy.<\/li>\n\n\n\n
                4. \u015arodki zapobiegawcze, o kt\u00f3rych mowa w n. 58, nak\u0142adane s\u0105 w formie poszczeg\u00f3lnego nakazu, podanego do wiadomo\u015bci zgodnie z przepisami prawa (por. kan. 49 i nast\u0119pne w zwi\u0105zku z kan. 1319 KPK oraz kan. 1406 w zwi\u0105zku z kan. 1510 i nast\u0119pne KKKW).<\/li>\n\n\n\n
                5. Trzeba przypomnie\u0107, \u017ce w przypadku decyzji o zmianie lub odwo\u0142aniu \u015brodk\u00f3w zapobiegawczych, powinna by\u0107 ona podj\u0119ta w drodze stosownego dekretu, podanego do wiadomo\u015bci zgodnie z przepisami prawa. Nie ma natomiast takiej konieczno\u015bci na zako\u0144czenie ewentualnego procesu, jako \u017ce wraz z jego zako\u0144czeniem \u015brodki zapobiegawcze przestaj\u0105 obowi\u0105zywa\u0107 moc\u0105 samego prawa.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                  <\/a>e<\/strong>\/ Co nale\u017cy uczyni\u0107, aby zamkn\u0105\u0107 dochodzenie wst\u0119pne?<\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  1. Zaleca si\u0119, w imi\u0119 sprawiedliwo\u015bci i rozs\u0105dnego jej wymierzania, aby czas trwania dochodzenia wst\u0119pnego by\u0142 dostosowany do przy\u015bwiecaj\u0105cego mu celu, tj. stwierdzenia uzasadnionego prawdopodobie\u0144stwa wiadomo\u015bci o przest\u0119pstwie i tego, czy w zwi\u0105zku z tym istnieje\u00a0fumus delicti<\/em>. Nieuzasadnione przed\u0142u\u017canie dochodzenia wst\u0119pnego mo\u017ce stanowi\u0107 zaniedbanie ze strony w\u0142adzy ko\u015bcielnej.<\/li>\n\n\n\n
                  2. Je\u017celi dochodzenie prowadzi\u0142a odpowiednia osoba powo\u0142ana przez ordynariusza lub hierarch\u0119, powinna ona przekaza\u0107 mu wszelkie akta dochodzenia wraz z w\u0142asnym os\u0105dem jego wynik\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
                  3. W my\u015bl kan. 1719 KPK i 1470 KKKW, ordynariusz lub hierarcha wydaje dekret o zamkni\u0119ciu dochodzenia wst\u0119pnego.<\/li>\n\n\n\n
                  4. Na podstawie art. 16 SST, po zamkni\u0119ciu dochodzenia wst\u0119pnego i niezale\u017cnie od jego wyniku, ordynariusz lub hierarcha ma obowi\u0105zek jak najszybciej przes\u0142a\u0107 do KNW uwierzytelniony odpis odno\u015bnych akt. Do odpisu akt i zbiorczego zestawienia w formie tabeli, stanowi\u0105cego Za\u0142\u0105cznik do niniejszego\u00a0Vademecum<\/em>, ordynariusz lub hierarcha powinien do\u0142\u0105czy\u0107 w\u0142asn\u0105 ocen\u0119 wynik\u00f3w dochodzenia (votum<\/em>), dodaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c ewentualne sugestie co do trybu dalszego post\u0119powania (np. czy uwa\u017ca za stosowne wszcz\u0119cie post\u0119powania karnego, a je\u017celi tak, jakiego rodzaju; czy mo\u017cna uzna\u0107 za wystarczaj\u0105c\u0105 kar\u0119 na\u0142o\u017con\u0105 przez w\u0142adze pa\u0144stwowe; czy raczej w danym przypadku ordynariusz lub hierarcha powinien zastosowa\u0107 \u015brodki administracyjne; czy nale\u017cy podtrzyma\u0107 przedawnienie, czy te\u017c je uchyli\u0107).<\/li>\n\n\n\n
                  5. Je\u017celi ordynariusz lub hierarcha prowadz\u0105cy dochodzenie wst\u0119pne jest prze\u0142o\u017conym wy\u017cszym, wskazane jest, by przekaza\u0142 kopi\u0119 akt sprawy r\u00f3wnie\u017c najwy\u017cszemu prze\u0142o\u017conemu (lub odpowiedniemu biskupowi w przypadku instytut\u00f3w lub stowarzysze\u0144 na prawie diecezjalnym), poniewa\u017c zazwyczaj to w\u0142a\u015bnie z tymi prze\u0142o\u017conymi nawi\u0105zuje nast\u0119pnie kontakt KNW. Ze swej strony najwy\u017cszy prze\u0142o\u017cony wysy\u0142a do KNW w\u0142asne\u00a0votum<\/em>, jak w n. 69.<\/li>\n\n\n\n
                  6. Je\u017celi ordynariusz, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 dochodzenie wst\u0119pne, nie jest ordynariuszem miejsca, w kt\u00f3rym dosz\u0142o do domniemanego przest\u0119pstwa, ten pierwszy powinien przekaza\u0107 drugiemu wyniki dochodzenia.<\/li>\n\n\n\n
                  7. Akta wysy\u0142ane s\u0105 w pojedynczym egzemplarzu; wskazane jest, by by\u0142y uwierzytelnione przez notariusza, kt\u00f3rym powinien by\u0107 notariusz kurii, chyba \u017ce do dochodzenia wst\u0119pnego wyznaczono odr\u0119bnego notariusza.<\/li>\n\n\n\n
                  8. Przepisy kan. 1719 KPK i kan. 1470 KKKW stanowi\u0105, \u017ce orygina\u0142y wszystkich akt nale\u017cy przechowywa\u0107 w tajnym archiwum kurii.<\/li>\n\n\n\n
                  9. Zgodnie z art. 16 SST, po wys\u0142aniu akt dochodzenia wst\u0119pnego do KNW, ordynariusz lub hierarcha zawsze czekaj\u0105 na udzielenie im przez KNW dalszych informacji lub instrukcji.<\/li>\n\n\n\n
                  10. Oczywi\u015bcie, je\u017celi w tym czasie pojawi\u0142yby si\u0119 nowe okoliczno\u015bci zwi\u0105zane z dochodzeniem wst\u0119pnym lub nowe oskar\u017cenia, nale\u017cy jak najszybciej przekaza\u0107 je do KNW, w celu uzupe\u0142nienia materia\u0142u b\u0119d\u0105cego ju\u017c w jej posiadaniu. Je\u017celi za\u015b uznano by za stosowne ponowne otwarcie dochodzenia wst\u0119pnego z uwagi na te nowe okoliczno\u015bci, nale\u017cy bezzw\u0142ocznie powiadomi\u0107 o tym KNW.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                    <\/a>IV.      Co na tym etapie mo\u017ce uczyni\u0107 KNW?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                      \n
                    1. Po otrzymaniu akt dochodzenia wst\u0119pnego KNW zwykle bezzw\u0142ocznie potwierdza ten fakt ordynariuszowi, hierarsze, najwy\u017cszemu prze\u0142o\u017conemu (w przypadku zakonnik\u00f3w r\u00f3wnie\u017c Kongregacji ds. Instytut\u00f3w \u017bycia Konsekrowanego i Stowarzysze\u0144 \u017bycia Apostolskiego; je\u017celi natomiast duchowny nale\u017cy do Ko\u015bcio\u0142a wschodniego, Kongregacji ds. Ko\u015bcio\u0142\u00f3w Wschodnich; i wreszcie Kongregacji ds. Ewangelizacji Narod\u00f3w, je\u017celi duchowny nale\u017cy do terytorium podlegaj\u0105cego tej dykasterii), przekazuj\u0105c \u2013 o ile nie uczyniono tego wcze\u015bniej \u2013 numer protoko\u0142u nadany sprawie. We wszelkiej dalszej korespondencji z KNW nale\u017cy powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na ten numer.<\/li>\n\n\n\n
                    2. W dalszej kolejno\u015bci, po uwa\u017cnym zapoznaniu si\u0119 z aktami, KNW ma r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania: mo\u017ce spraw\u0119 umorzy\u0107; mo\u017ce zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o gruntowniejsze przeprowadzenie dochodzenia wst\u0119pnego; mo\u017ce na\u0142o\u017cy\u0107 \u015brodki dyscyplinarne niemaj\u0105ce charakteru karnego, zwykle poprzez nakaz karny; mo\u017ce na\u0142o\u017cy\u0107 \u015brodki karne lub pokut\u0119 b\u0105d\u017a te\u017c udzieli\u0107 upomnienia lub nagany; mo\u017ce wszcz\u0105\u0107 proces karny; mo\u017ce wskaza\u0107 inne drogi pasterskiej troski. O podj\u0119tej decyzji powiadamia si\u0119 ordynariusza wraz ze stosownymi wskaz\u00f3wkami co do jej wykonania.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                      <\/a>a<\/strong>\/ Czym s\u0105 \u015brodki dyscyplinarne niemaj\u0105ce charakteru karnego?<\/p>\n\n\n\n

                        \n
                      1. \u015arodki dyscyplinarne niemaj\u0105ce charakteru karnego to poszczeg\u00f3lne akty administracyjne (czyli akty ordynariusza, hierarchy lub tak\u017ce KNW), poprzez kt\u00f3re oskar\u017conemu co\u015b si\u0119 nakazuje lub czego\u015b zakazuje. W tym przypadku jest to na og\u00f3\u0142 mniejsze lub wi\u0119ksze, w zale\u017cno\u015bci od danej sprawy, ograniczenie sprawowania pos\u0142ugi, jak r\u00f3wnie\u017c czasami nakaz zamieszkania w okre\u015blonym miejscu. Trzeba podkre\u015bli\u0107, i\u017c nie s\u0105 to kary, lecz czynno\u015bci w\u0142adzy rz\u0105dzenia, kt\u00f3rych celem jest zagwarantowanie i ochrona dobra wsp\u00f3lnego i dyscypliny ko\u015bcielnej, a tak\u017ce niedopuszczenie do zgorszenia wiernych.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                        <\/a>b<\/strong>\/ Czym jest nakaz karny?<\/p>\n\n\n\n

                          \n
                        1. Zwyk\u0142\u0105 form\u0105, w kt\u00f3rej nak\u0142adane s\u0105 tego rodzaju \u015brodki, jest nakaz karny, o kt\u00f3rym mowa w kan. 1319 \u00a7 1 KPK i kan. 1406 \u00a7 1 KKKW. Przepis kan. 1406 \u00a7 2 KKKW zr\u00f3wnuje z nim upomnienie z zagro\u017ceniem kar\u0105.<\/li>\n\n\n\n
                        2. Wymogi formalne, kt\u00f3re powinien spe\u0142nia\u0107 nakaz, zosta\u0142y przypomniane wy\u017cej (kan. 49 i nast\u0119pne KPK oraz kan. 1510 i nast\u0119pne KKKW). Jednak\u017ce aby mo\u017cna by\u0142o m\u00f3wi\u0107 o nakazie karnym, w jego tek\u015bcie musi by\u0107 wyra\u017anie wskazana kara, gro\u017c\u0105ca adresatowi nakazu karnego w razie niezachowania na\u0142o\u017conych na niego \u015brodk\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
                        3. Nale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce w my\u015bl kan. 1319 \u00a7 1 KPK nakaz karny nie mo\u017ce zawiera\u0107 zagro\u017cenia kar\u0105 ekspiacyjn\u0105 wymierzan\u0105 na sta\u0142e; ponadto kara powinna by\u0107 jasno wskazana. Wy\u0142\u0105czenia kar maj\u0105ce zastosowanie do wiernych obrz\u0105dku wschodniego okre\u015bla kan. 1406 \u00a7 1 KKKW.<\/li>\n\n\n\n
                        4. Od tego aktu administracyjnego przys\u0142uguje rekurs w terminach przepisanych prawem.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                          <\/a>c<\/strong>\/ Czym s\u0105 karne \u015brodki zaradcze, pokuty i nagany publiczne?<\/p>\n\n\n\n

                            \n
                          1. Odno\u015bnie do definicji karnych \u015brodk\u00f3w zaradczych, pokut i nagan publicznych odsy\u0142a si\u0119 do kan. 1339 i kan.1340 \u00a7 1 KPK oraz kan. 1427 KKKW[6]<\/a>.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                            <\/a>V.       Jakie rozstrzygni\u0119cia mog\u0105 zapa\u015b\u0107 w p<\/strong>rocesie karnym?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                              \n
                            1. Rozstrzygni\u0119cie na zako\u0144czenie procesu karnego, czy to s\u0105dowego czy pozas\u0105dowego, mo\u017ce by\u0107 trojakie:<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n